Το στεγαστικό πρόβλημα των φοιτητών στην Ελλάδα δεν είναι απλώς ένα οικονομικό ζήτημα.

Είναι ζήτημα ισότητας στην εκπαίδευση, κοινωνικής δικαιοσύνης, περιφερειακής ανάπτυξης και αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος.

Χιλιάδες οικογένειες καλούνται να καλύψουν τα έξοδα σπουδών των παιδιών τους, το ενοίκιο, τη διατροφή, τη θέρμανση, τις μετακινήσεις και τους λογαριασμούς.

ΓΙΑ ΠΟΛΛΕΣ ΑΠΟ ΑΥΤΕΣ, ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΔΥΣΒΑΣΤΑΧΤΟ.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη δυσκολότερη όταν οι γονείς πρέπει να συντηρούν δύο νοικοκυριά, ένα στον τόπο κατοικίας τους και ένα στην πόλη όπου σπουδάζει το παιδί τους.

ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΕΠΙΤΥΧΟΝΤΕΣ ΔΕΝ ΕΓΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα στοιχεία για τους νέους που πετυχαίνουν στις Πανελλαδικές, αλλά τελικά δεν ολοκληρώνουν την εγγραφή τους σε κάποιο πανεπιστήμιο.

Σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα, το 2025 δεν εγγράφηκαν 3.980 επιτυχόντες, ενώ για το 2026 αναφέρεται αριθμός 3.666 επιτυχόντων.

Οι αριθμοί αυτοί δεν αποδεικνύουν ότι όλοι οι νέοι ΔΕΝ εγγράφηκαν για οικονομικούς λόγους.

Αναδεικνύουν, όμως, ένα σοβαρό ερώτημα: πόσοι νέοι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν ή να αλλάξουν τα εκπαιδευτικά τους σχέδια επειδή οι οικογένειές τους αδυνατούν να καλύψουν τα έξοδα στέγασης και διαβίωσης;

Η Πολιτεία οφείλει να καταγράψει επίσημα τους λόγους μη εγγραφής και να διερευνήσει εάν το οικονομικό κόστος αποτελεί εμπόδιο στην πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση.

(Πηγή για τα σχετικά δημοσιεύματα: https://www.esos.gr/arthra/101546/skertsos-mikri-meiosi-fetos-stoys-epityhontes-poy-den-eggrafikan-sta-ae)i

Το δημογραφικό πρόβλημα γίνεται όλο και πιο έντονο

Σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), το 2025 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 65.618 γεννήσεις, έναντι 68.467 το 2024.

 Οι θάνατοι ανήλθαν σε 121.841, με αποτέλεσμα οι θάνατοι να ξεπεράσουν τις γεννήσεις κατά 56.223.

Στο Βόρειο Αιγαίο, το 2025 καταγράφηκαν 1.281 γεννήσεις, μειωμένες κατά 6,4% σε σχέση με το 2024. Στη Λέσβο και τη Λήμνο καταγράφηκαν συνολικά 651 γεννήσεις, ΜΕΙΩΜΕΝΕΣ ΚΑΤΑ 8,8%.

(Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ – https://www.statistics.gr/)

ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΟ: πώς περιμένουμε από τους νέους να δημιουργήσουν οικογένεια, να παραμείνουν στον τόπο τους και να σχεδιάσουν το μέλλον τους, όταν δυσκολεύονται ακόμη και να εξασφαλίσουν ΑΞΙΟΠΡΕΠΗ κατοικία κατά τη διάρκεια των σπουδών τους;

Το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται μόνο με επιδόματα γέννησης.

Απαιτεί προσιτή κατοικία, σταθερή εργασία, αξιοπρεπείς μισθούς, δημόσια παιδεία και ουσιαστική στήριξη των νέων.

Η Λέσβος και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου χρειάζονται ουσιαστική στήριξη

Για τη Λέσβο, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία.

Πολλοί φοιτητές που εισάγονται στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και προέρχονται από άλλες περιοχές πρέπει να μετακομίσουν στη Μυτιλήνη.

Το ενοίκιο, τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια και το κόστος διαβίωσης δημιουργούν πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση.

Η εύρεση προσιτής κατοικίας μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την επιλογή της σχολής και τη δυνατότητα ολοκλήρωσης των σπουδών.

Παράλληλα, οι φοιτητές ΣΤΗΡΙΖΟΥΝ την τοπική οικονομία, την αγορά, την εστίαση και τις υπηρεσίες.

Η εξασφάλιση αξιοπρεπούς φοιτητικής στέγης αποτελεί, επομένως, επένδυση τόσο στην εκπαίδευση όσο και στο μέλλον του νησιού.

Τι ισχύει για το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα στην Ελλάδα;

Το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα αποτελεί ένα σημαντικό μέτρο στήριξης.

Για το ακαδημαϊκό έτος 2025–2026, τα προβλεπόμενα ποσά περιλαμβάνουν:

• 1.500 ευρώ ετησίως στη βασική κατηγορία δικαιούχων.
• 2.000 ευρώ για επιλέξιμους φοιτητές που σπουδάζουν εκτός Αττικής και Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης.
• 2.000 ευρώ για επιλέξιμους φοιτητές που συγκατοικούν με άλλον φοιτητή.
• 2.500 ευρώ για επιλέξιμους φοιτητές περιφερειακών ΑΕΙ που συγκατοικούν.

Η χορήγηση υπόκειται στις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και στα αντίστοιχα κριτήρια.

(Πηγή: Επίσημη πλατφόρμα φοιτητικού στεγαστικού επιδόματος – https://portal.stegastiko.minedu.gov.gr/)

Η ενίσχυση αυτή είναι αναγκαία, αλλά πρέπει να εξετάζεται σε σχέση με τις πραγματικές τιμές ενοικίων και το συνολικό κόστος ζωής. Στις νησιωτικές περιοχές, οι πρόσθετες δαπάνες μετακίνησης και η περιορισμένη διαθεσιμότητα προσιτών κατοικιών καθιστούν το πρόβλημα ακόμη πιο σύνθετο.

Τι μπορούμε να διδαχθούμε από την Κύπρο και άλλες ευρωπαϊκές χώρες;

Η Κύπρος εφαρμόζει σύστημα κρατικής φοιτητικής μέριμνας, με φοιτητική χορηγία και επιδόματα βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων. Σε ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζονται, επίσης, συνδυασμοί επιδοτήσεων κατοικίας, κοινωνικών κατοικιών και φοιτητικών εστιών.

Η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει αυτές τις πρακτικές, προσαρμόζοντάς τες στις δικές της ανάγκες και στις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιών.

Παράλληλα, τα στοιχεία της Eurostat αναδεικνύουν τη σοβαρότητα του προβλήματος: το 2023, το 31% των κατοίκων των ελληνικών πόλεων ζούσε σε νοικοκυριά όπου το κόστος στέγασης ξεπερνούσε το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος.

(Πηγή: Eurostat – https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/housing-2024)

ΠΟΙΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΟΥΜΕ;

1. Αύξηση και αναπροσαρμογή του στεγαστικού επιδόματος. Το ποσό να ανταποκρίνεται στο ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΕΝΟΙΚΙΑΣΗΣ, ΜΕ ΕΙΔΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ ΓΙΑ ΝΗΣΙΩΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΜΑΚΡΥΣΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ.

2. Περισσότερες φοιτητικές εστίες. Δημιουργία νέων και αναβάθμιση υφιστάμενων υποδομών, με προτεραιότητα στους φοιτητές που έχουν μεγαλύτερη οικονομική ανάγκη.

3. Ειδικό στεγαστικό πρόγραμμα για τη Λέσβο. Συνεργασία της Πολιτείας, του Πανεπιστημίου Αιγαίου, της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και του Δήμου Μυτιλήνης, με συγκεκριμένο προϋπολογισμό και χρονοδιάγραμμα.

4. ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ. ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΙΤΕΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ, ΜΕ ΤΕΧΝΙΚΟΥΣ ΕΛΕΓΧΟΥΣ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ.

5. Κίνητρα για προσιτά, μακροχρόνια ενοίκια. Στήριξη ιδιοκτητών που διαθέτουν κατοικίες σε φοιτητές με λογικό μίσθωμα και σταθερούς όρους μίσθωσης.

6. Έγκαιρη καταβολή των επιδομάτων. Οι φοιτητές χρειάζονται τη βοήθεια όταν αναζητούν σπίτι και καταβάλλουν εγγύηση και ενοίκιο, όχι όταν έχουν ήδη επιβαρυνθεί υπερβολικά.

7. ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ. ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΣΙΤΙΣΗΣ, ΤΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΛΥΨΗΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ, ΩΣΤΕ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ ΤΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ.

8. Επίσημη καταγραφή των λόγων μη εγγραφής στα ΑΕΙ. Να διερευνηθεί πόσοι επιτυχόντες δεν εγγράφονται λόγω οικονομικής αδυναμίας και πόσοι δυσκολεύονται να συνεχίσουν τις σπουδές τους εξαιτίας του κόστους στέγασης.

Η ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΣΤΕΓΗ ΕΙΝΑΙ ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Δεν αρκεί να λέμε ότι οι νέοι αποτελούν το μέλλον της Ελλάδας. Χρειάζεται να τους εξασφαλίζουμε πραγματικές δυνατότητες να σπουδάσουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν τη ζωή τους με αξιοπρέπεια.

Η φοιτητική στέγη δεν θα λύσει από μόνη της το δημογραφικό πρόβλημα. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει ουσιαστικό μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής που θα μειώνει τις ανισότητες, θα στηρίζει τις οικογένειες και θα δίνει στους νέους περισσότερους λόγους να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στον τόπο τους.

ΖΗΤΑΜΕ από την Πολιτεία, ΤΑ ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ, την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, τον Δήμο Μυτιλήνης να συνεργαστούν για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο φοιτητικής στέγασης και μέριμνας.

Με συγκεκριμένο προϋπολογισμό, σαφές χρονοδιάγραμμα, καταγραφή αναγκών και ΜΕΤΡΗΣΙΜΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ.

Δεν αρκεί να δίνουμε στους νέους τη δυνατότητα να πετύχουν στις Πανελλαδικές.

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟΥΣ ΔΙΝΟΥΜΕ ΚΑΙ ΤΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΝΑ ΣΠΟΥΔΑΣΟΥΝ.

Η πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση δεν πρέπει να εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα μιας οικογένειας να πληρώνει δύο σπίτια.

Η ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΣΤΕΓΗ ΕΙΝΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΓΑΘΟ, ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ.

Για τη Λέσβο που θέλουμε.

Για τους νέους που αξίζουν περισσότερες ευκαιρίες.

Για το μέλλον των παιδιών μας.