Δώδεκα άνθρωποι χάθηκαν μέσα σε λίγες ώρες ανοιχτά της Λέσβου και της Σάμου, ανάμεσά τους ένα βρέφος, όπως έγινε γνωστό από τα δύο ναυάγια.

Πριν διερευνηθούν πλήρως οι συνθήκες, η κυβέρνηση είχε ήδη αποφασίσει ποιος ευθύνεται. Ο υπουργός Ναυτιλίας απέδωσε τους θανάτους στους «σύγχρονους δουλεμπόρους» και διακήρυξε «μηδενική ανοχή», ενώ για τη σύγκρουση με το σκάφος του Λιμενικού υιοθέτησε από την πρώτη στιγμή την εκδοχή ότι το ταχύπλοο έπεσε πάνω του, ενώ η έρευνα βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη.

Τα κυκλώματα διακίνησης εκμεταλλεύονται την απόγνωση, στοιβάζουν ανθρώπους σε ακατάλληλα σκάφη και πλουτίζουν παίζοντας με τις ζωές τους. Η εξάρθρωσή τους απαιτεί σοβαρή διεθνή συνεργασία και έρευνα των οικονομικών και επιχειρησιακών δικτύων τους. Οι συλλήψεις των οδηγών στις βάρκες, ανθρώπων που πολλές φορές βρίσκονται και οι ίδιοι ανάμεσα στους απελπισμένους επιβάτες, δεν έχουν καμία σχέση με τηναντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος.

Η επίκληση των διακινητών, ωστόσο, έχει γίνει το σταθερό κυβερνητικό καταφύγιο έπειτα από κάθε ναυάγιο. Κλείνει τη συζήτηση πριν αρχίσει και απαλλάσσει την πολιτεία από κάθε υποχρέωση να εξηγήσει τους δικούς της χειρισμούς, ενώ απαιτείται πλήρης, ανεξάρτητη και διαφανής διερεύνηση, με όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, τις καταγραφές, τις επικοινωνίες και τις μαρτυρίες των επιζώντων.

Στη Λέσβο γνωρίζουμε τι σημαίνει να φτάνουν άνθρωποι ζωντανοί ή νεκροί στις ακτές μας. Έχουμε δει κατοίκους, γιαγιάδες, ψαράδες, λιμενικούς, γιατρούς και διασώστες να προσπαθούν να σώσουν ζωές. Έχουμε δει και μια ολόκληρη ευρωπαϊκή πολιτική να μεταφέρει στα νησιά τα αδιέξοδα που η ίδια παράγει.

Η Ευρώπη κλείνει τις νόμιμες οδούς, επενδύει δισεκατομμύρια στην αποτροπή και έπειτα δηλώνει έκπληκτη όταν οι άνθρωποι παραδίδονται στους διακινητές. Όσο η αίτηση προστασίας προϋποθέτει ένα θαλάσσιο ταξίδι πάνω σε ένα ταχύπλοο, τα κυκλώματα θα συνεχίζουν να πλουτίζουν και το Αιγαίο να γεμίζει νεκρούς.

Η κυβέρνηση έχει μετατρέψει την «αυστηρότητα» σε επικοινωνιακό προϊόν. Μετρά αναχαιτίσεις, συλλήψεις και μειωμένες αφίξεις. Στον απολογισμό της απουσιάζει η ζωή που χάθηκε, η οικογένεια που δεν έμαθε ακόμη πού βρίσκεται το παιδί της, ο πρόσφυγας που θάφτηκε χωρίς όνομα σε ένα νησί του Αιγαίου.

Η μεταναστευτική και προσφυγική πολιτική χρειάζεται ασφαλείς και νόμιμες οδούς, πρόσβαση στο άσυλο, γρήγορες και δίκαιες διαδικασίες, ευρωπαϊκό μηχανισμό μετεγκατάστασης και αξιοπρεπείς συνθήκες υποδοχής.

Η λογοδοσία είναι απαραίτητη και ξεκινά εκεί που τελειώνει το κυβερνητικό πόρισμα περί διακινητών.