Άνοιξη του 1998 και 26 δημοσιογράφοι, 13 Έλληνες και 13 Τούρκοι συμμετέχουμε σε μια εκδήλωση οργανωμένη από την UNESCO. Σκοπός της συνάντησης σύμφωνα με τον τότε Γενικό Διευθυντή του Οργανισμού, το Φεντερίκο Μαγιόρ, η δημιουργία ενός μόνιμου φόρουμ Ελλήνων και Τούρκων δημοσιογράφων «υπό την ομπρέλα της UNESCO» που θα διαχειρίζεται δημοσιογραφικά Ελληνοτουρκικές κρίσεις. «Συμβάλλοντας, είχε πει ο Μαγιόρ στην εναρκτήρια συνάντηση στο κτήριο του Οργανισμού στο Παρίσι, στη δημιουργία μιας κουλτούρας ειρηνοποιών. Μιας κουλτούρας για την Ειρήνη».

Από την πρώτη στιγμή δε μου καλοάρεσε η μάζωξη. Εκτός από τους συνήθεις υπόπτους στη συνάντηση αυτή που διήρκεσε τρεις μέρες και εξελίχθηκε στο περιθώριο των εκδηλώσεων για τα 30 χρόνια από το Γαλλικό Μάη του 1968, συζητούσαμε για την ειρήνη, με ανθρώπους που κάθε άλλο παρά για δαύτην νοιαζόταν. Τόσο από Ελληνικής πλευράς όσο και από Τουρκικής μεταξύ των 26 «ειρηνοποιών» συγκαταλέγοντας δημοσιογραφικά «γεράκια» που τρέφοντας από την κρίση. Την κάθε κρίση. Και να’ ταν μόνο αυτό....

Στο κτήριο της UNESCO από την πρώτη στιγμή Έλληνες και Τούρκοι «καρφωθήκαμε» στην επιγραφή στην είσοδο που όριζε ότι το κτήριο είχε κηρυχθεί σαν ζώνη όπου δεν επιτρέπονταν το κάπνισμα. Συζήτηση για της Ελληνοτουρκικές δημοσιογραφικές διαφορές, και για της ενδοελληνικές και τις ενδοτουρκικές ενίοτε, χωρίς να καπνίζουν Έλληνες και Τούρκοι δημοσιογράφοι. Οι κατά τεκμήριο πάει να πει ετούτο πλέον μανιακοί καπνιστές από τα κράτη μέλη της UNESCO. Κι όλα αυτά ενώ οι καφέδες πήγαιναν και ερχόταν ανάλογα με τους καυγάδες...

Το βράδυ της πρώτης μέρας και μετά από ένα πέρασμα στα γρήγορα από την Παναγία των Παρισίων και τα σοκάκια όπου διαδραματίσθηκαν οι προ 30ετίας τότε, οδομαχίες με ξεναγό τον συμμετέχοντα σε αυτές συνάδελφο στην «Ελευθεροτυπία» Μιχάλη Μορώνη, καταλήξαμε σε ένα μπιστρό με κόκκινο κρασί και (αηδιαστικό για μένα ) ταρτάρ. Στην παρέα ο αειθαλής - ακόμα αειθαλής είναι και να ‘ναι γερός - Ριχάρδος Σωμερίτης, ο αξέχαστος Θανάσης Παπαρήγας δημοσιογράφος του «Ριζοσπάστη» και ένας πιτσιρικάς, η αφεντιά μου. Που είχα και άποψη, δίπλα σε όλους αυτούς – τρομάρα μου.  

Θέμα συζήτησης, τι άλλο; - τι θα κάνουμε με το ότι δεν μπορούμε να καπνίσουμε. Δεν αποδίδουμε χωρίς να καπνίζουμε, πρέπει να επιτραπεί κατ’ εξαίρεση να καπνίζουμε. Η ιδέα ήταν του Μιχάλη Μορώνη. Συμμετέχων με μεγάλα διαστήματα απουσίας ο Πρέσβης της Ελλάδας στην UNESCO, o Βασίλης Βασιλικός. Που κάπνιζε ως φουγάρο της Χαλυβουργικής εξού και τα διαστήματα της απουσίας του. Ανάλογη περίπτωση ήταν και αυτή του Τούρκου Πρέσβη που και δαύτος μπαινοέβγαινε από την αίθουσα...

Πρωί πρωί και μετά από συνεννόηση με τους Τούρκους συναδέλφους μεταφέραμε το κοινό – πλην ελαχίστων γνωστών ξενέρωτων εξαιρέσεων ένθεν κακείθεν - αίτημα στο Βασίλη Βασιλικό. Με το πρώτο «καζάνι» καφέ ανακοινώθηκε η κατ’ εξαίρεση δυνατότητα μας να καπνίζουμε.

Η Ελληνοτουρκική συμφωνία για μια κουλτούρας ειρηνοποιών, δε χτίστηκε ποτέ. Η δυνατότητα να καπνίζουμε αρειμανίως όμως, έγινε κατορθωτή. Το άναμμα από το Βασίλη Βασιλικό του τσιμπουκιού του, έδωσε το σύνθημα. Μπορούμε να συνεννοηθούμε και να τα καταφέρουμε. Έστω και μέσα σε σύννεφα καπνού...

Του τα είχα πει όλα τα παραπάνω του Βασίλη βασιλικού, λίγα χρόνια αργότερα όταν είχε έρθει στη Μυτιλήνη καλεσμένος του Νίκου Σηφουνάκη, συμμετέχοντας στις εκδηλώσεις μνήμης της ανταρσίας του «Βέλος». Ναι... αυτού που κάποτε τιμούσαμε και σήμερα ΑΔΙΑΝΤΡΟΠΑ το αφήνουμε να το βουλιάξουν οι νοτιάδες.

Χαμογέλασε ο συγγραφέας. «Ξέρεις τι πόλεμος έγινε μετά από αυτό;» ρώτησε. Κι απόσωσε: «Ευτυχώς που επέμενε κι ο Τούρκος Πρέσβης και γλυτώσαμε το εκτελεστικό απόσπασμα. Κι όχι τίποτα άλλο αλλά αν η τελευταία μας επιθυμία θα ήταν ένα τσιγάρο θα μας λέγαν ‘το καπνίσατε’».

Σήμερα έμαθα ότι ο Βασίλης Βασιλικός έφυγε για την επουράνια Μονμάρτη των μεγάλων συγγραφέων.

Ούτε ένα τσιγάρο δεν μπορώ πια να ανάψω στη μνήμη του. Δέκα χρόνια τώρα άκαπνος, φανατικός άκαπνος σαν και τους γραφειοκράτες της UNESCO πριν 25 ολόκληρα χρόνια.

Αντίο κύριε Βασίλη.