Ολοκληρωμένο πλαίσιο οικονομικής στήριξης για τους πληγέντες από την κρίση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο παρουσίασε το απόγευμα της Δευτέρας 20 Απριλίου ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς, σε έκτακτη συνέντευξη Τύπου στο Υπουργείο. Ο υπουργός χαρακτήρισε την κατάσταση στο νησί ως μία από τις κορυφαίες εκκρεμότητες που κλήθηκε να διαχειριστεί με την ανάληψη των καθηκόντων του και υπογράμμισε ότι πρόκειται για μια πολύ δύσκολη κρίση, που μπορεί να έχει ακόμη και ευρωπαϊκές διαστάσεις.

Μήνυμα για κρίση χωρίς περιθώρια λαθών

Ο κ. Σχοινάς ανέφερε πως τα διακυβεύματα είναι πολλά και σημαντικά και ότι δεν υπάρχουν περιθώρια για λάθη ούτε στους χειρισμούς ούτε στις νοοτροπίες και τις συμπεριφορές. Σημείωσε μάλιστα ότι την περασμένη εβδομάδα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω του αρμόδιου επιτρόπου Όλιβερ Βάρχελι, χαιρέτισε τον χειρισμό της ελληνικής κυβέρνησης στην κρίση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο.

Την ίδια ώρα, αναγνώρισε ότι υπάρχουν ευθύνες για το πώς έφθασε η κατάσταση ως εδώ, λέγοντας ότι επανειλημμένες προειδοποιήσεις των υπηρεσιών του Υπουργείου αγνοήθηκαν σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Ξεκαθάρισε όμως ότι τώρα δεν είναι η ώρα της απόδοσης ευθυνών, αλλά η ώρα της μάχης και της διαχείρισης της κρίσης.

Η πολιτική και υπηρεσιακή ομάδα του Υπουργείου

Στη συνέντευξη Τύπου ο υπουργός εμφανίστηκε μαζί με την πολιτική ηγεσία και τα υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου, ενώ ανακοίνωσε ότι από αύριο στην ομάδα διαχείρισης εντάσσεται και ο νέος υφυπουργός Θανάσης Σοκαβαδάς, ο οποίος, όπως είπε, θα έχει ενεργό εμπλοκή στη διαχείριση της κρίσης. Παρόντες ήταν επίσης ο υφυπουργός Γιάννης Ανδριανός, ο γενικός γραμματέας Σπύρος Πρωτοψάλτης, στελέχη της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας και ο βουλευτής Λέσβου Χαράλαμπος Αθανασίου.

Ο υπουργός υπενθύμισε ότι την Παρασκευή είχε προηγηθεί πολύωρη σύσκεψη σχεδόν 4 ωρών με πολιτικούς, θεσμικούς και παραγωγικούς φορείς της Λέσβου και από εκεί, όπως είπε, προέκυψαν ήδη κάποια πρώτα συμπεράσματα και δεσμεύσεις.

Τι είχε συμφωνηθεί από την Παρασκευή

Μεταξύ των πρώτων δεσμεύσεων ήταν η πρόθεση να επιτραπούν οι εξαγωγές ώριμων τυριών με βάση ειδικό πρωτόκολλο βιοασφάλειας, το οποίο, σύμφωνα με τον υπουργό, βρίσκεται σχεδόν στην τελική του μορφή. Παράλληλα υπενθύμισε την υπογραφή της ΚΥΑ για τα 8 εκατ. ευρώ που θα καλύψουν το γάλα που παρέδωσαν οι κτηνοτρόφοι στους τυροκόμους.

Ο ίδιος αναφέρθηκε και στην ανακοίνωση για την άφιξη 10 νέων κτηνιάτρων από τον ΕΛΓΟ Δήμητρα στο νησί, επιμένοντας ότι η συνεννόηση, η ψυχραιμία, οι έλεγχοι και η στήριξη είναι οι μόνοι δρόμοι για να προχωρήσει η διαχείριση της κρίσης.

Η επιδημιολογική εικόνα της Λέσβου

Πριν παρουσιάσει το νέο πλαίσιο ενισχύσεων, ο κ. Σχοινάς παρέθεσε τα βασικά επιδημιολογικά δεδομένα για τη Λέσβο. Όπως είπε, έχουν επιβεβαιωθεί 43 κρούσματα, έχουν προσβληθεί 54 εκτροφές, έχουν θανατωθεί περίπου 10.000 αιγοπρόβατα και βοοειδή, ενώ σε περισσότερες από 420 εκτροφές έχει γίνει κλινική επιτήρηση.

Ο υπουργός σημείωσε επίσης ότι η νόσος δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην αρχική γεωγραφική ζώνη των πρώτων κρουσμάτων, καθώς έχουν βρεθεί νέες εστίες και στη νοτιοδυτική πλευρά του νησιού. Αναφέρθηκε ακόμη στους δείκτες θετικότητας, λέγοντας ότι στις εκτροφές το ποσοστό φθάνει το 12,68% του συνολικού δείγματος επιτήρησης και στα ζώα το 5,47%.

Οι 4 πυλώνες του πακέτου στήριξης

Με βάση αυτά τα δεδομένα παρουσιάστηκε το ολοκληρωμένο πλαίσιο οικονομικής στήριξης, το οποίο, όπως ανέφερε, συμπληρώνει τις δεσμεύσεις της περασμένης Παρασκευής και στηρίζεται σε 4 βασικούς πυλώνες.

Ο 1ος πυλώνας αφορά την αποζημίωση για τα θανατωμένα ζώα. Ο υπουργός τόνισε ότι καλύπτονται όλοι οι κτηνοτρόφοι των οποίων τα ζώα θανατώνονται στο πλαίσιο των κτηνιατρικών μέτρων και ότι η αποζημίωση θα δίνεται ανά ζώο, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο. Όπως είπε, οι διαδικασίες θα είναι ενιαίες, γρήγορες και καθαρές.

Ο 2ος πυλώνας αφορά αποζημίωση για την απώλεια εισοδήματος λόγω των θανατωμένων ζώων. Για τα ζώα που χάθηκαν προβλέπεται επιπλέον ενίσχυση για το προσδοκώμενο εισόδημα που δεν θα παραχθεί, με αξιοποίηση του ίδιου πλαισίου που εφαρμόστηκε και στην περίπτωση της ευλογιάς.

Ο 3ος πυλώνας αφορά την ενίσχυση για το αυξημένο κόστος των ζωοτροφών. Το μέτρο αυτό αφορά το σύνολο των κτηνοτρόφων του νησιού που βρίσκονται μέσα στις ζώνες των περιοριστικών μέτρων μετακίνησης.

Ο 4ος πυλώνας αφορά νέα ειδική αποζημίωση για το γάλα που καταστρέφεται ή δεν παράγεται εξαιτίας των μέτρων. Ο υπουργός είπε ότι αυτή η ρύθμιση προωθείται σε συντονισμό με τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και εξέφρασε αισιοδοξία ότι θα μπορέσει να συγκεκριμενοποιηθεί μέσα στις αμέσως επόμενες ημέρες.

Στήριξη και για τη μεταποίηση

Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο κ. Σχοινάς στις τυροκομικές επιχειρήσεις του νησιού, λέγοντας ότι ισχύει ήδη το ειδικό σχήμα de minimis των 8 εκατ. ευρώ, το οποίο εγκρίθηκε με την κοινή υπουργική απόφαση της περασμένης Πέμπτης. Το μέτρο καλύπτει την περίοδο από 15 Μαρτίου, δηλαδή από το πρώτο κρούσμα, και αφορά τις επιχειρήσεις παραγωγής τυριού που επηρεάστηκαν από την απαγόρευση διάθεσης γαλακτοκομικών προϊόντων.

Με αυτόν τον τρόπο, όπως υπογράμμισε, η κυβερνητική παρέμβαση δεν καλύπτει μόνο τους κτηνοτρόφους αλλά και τη μεταποίηση, αφού αποζημιώνει και το γάλα που παρέλαβαν οι τυροκόμοι από το ξέσπασμα της κρίσης και μετά.

Σχεδιασμός για τα ώριμα τυριά

Ο υπουργός επανέλαβε τη δέσμευση ότι στόχος του Υπουργείου είναι να επιτραπεί σχετικά γρήγορα η μερική άρση της απαγόρευσης διακίνησης ώριμων τυριών από τη Λέσβο. Διευκρίνισε όμως ότι αυτό θα γίνει με αυστηρές προϋποθέσεις, ώστε να αντιμετωπιστούν οι πιθανοί κίνδυνοι όχι από το ίδιο το προϊόν, αλλά από τη διαδικασία της μεταφοράς του από τις εγκαταστάσεις προς τις αγορές.

Όπως είπε, η εξειδικευμένη επιστημονική υπηρεσία του Υπουργείου έχει επεξεργαστεί τα σχετικά πρωτόκολλα, σε συνεργασία και με χώρες που διαθέτουν εμπειρία σε αντίστοιχες διαδικασίες.

Καθοριστική η βιοασφάλεια

Με ιδιαίτερη έμφαση ο κ. Σχοινάς υπογράμμισε ότι η τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας είναι η βασική προϋπόθεση για να λειτουργήσει συνολικά το πακέτο στήριξης. Όπως τόνισε, αν δεν διασφαλιστεί ο σεβασμός στις διαδικασίες ελέγχου, στις αιμοληψίες, στην πρόσβαση των κτηνιάτρων και στη συνολική επιτήρηση σε όλο το νησί, τότε όλα τα υπόλοιπα μέτρα δεν θα μπορέσουν να αποδώσουν.

Στο ίδιο πλαίσιο ήταν αιχμηρός για φαινόμενα παρεμπόδισης του έργου των υπηρεσιών, σημειώνοντας ότι η απαγόρευση πρόσβασης των κτηνιάτρων στα σημεία που πρέπει να ελεγχθούν είναι απαράδεκτη και ποινικά ερευνητέα. Τόνισε επίσης ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει πράξεις παρανομίας με χρήματα του Έλληνα φορολογούμενου.

Δεν έδωσε συνολικό ποσό για τα νέα μέτρα

Απαντώντας σε ερώτηση για το συνολικό κόστος των νέων μέτρων, ο υπουργός απέφυγε να δώσει συγκεκριμένο ποσό. Όπως είπε, η κυβέρνηση δεν ήθελε να ανακοινώσει ένα νούμερο στον αέρα, αλλά την περιγραφή και τον τύπο των παρεμβάσεων που είναι έτοιμη να καλύψει.

Πρόσθεσε πάντως ότι το πρόβλημα δεν θα είναι το ύψος της χρηματοδότησης, αλλά το να λειτουργήσει το πλαίσιο στήριξης μέσα από κανόνες νομιμότητας, συνεργασίας και πειθαρχίας.

Εκτός σχεδιασμού προς το παρόν ο εμβολιασμός

Στο θέμα του εμβολιασμού το Υπουργείο εμφανίστηκε σαφές ότι δεν αποτελεί αυτή τη στιγμή επιλογή. Ο υπουργός παρέπεμψε στην αρμόδια υπηρεσιακή παράγοντα, την κ. Γιαννιού, η οποία εξήγησε ότι σύμφωνα με την τελευταία άποψη της επιστημονικής επιτροπής και της ομάδας εμπειρογνωμόνων που βρέθηκε στη Λέσβο, ακόμη δεν είναι η ώρα για να εφαρμοστεί εμβολιασμός.

Όπως είπε, προτεραιότητα είναι να ολοκληρωθεί η επιτήρηση ώστε να υπάρχει σαφής εικόνα για την εξάπλωση της νόσου. Παραδέχθηκε πάντως ότι τα δεδομένα δεν είναι θετικά, καθώς η ασθένεια έχει ήδη εμφανιστεί και σε νέα περιοχή, στον Μεσότοπο.

Η ίδια υπογράμμισε ότι ο εμβολιασμός δεν αποτελεί αυτόνομη λύση, καθώς ακόμη και αν εφαρμοζόταν, δεν θα σταματούσε η διαδικασία εκρίζωσης της νόσου. Εξήγησε ότι η μέθοδος επιλογής για την εκρίζωση του αφθώδους πυρετού παραμένει η θανάτωση των ζώων, ενώ ο εμβολιασμός θα μπορούσε να λειτουργήσει μόνο συμπληρωματικά.

Εξωτικό νόσημα και υποχρέωση εκρίζωσης

Η κ. Γιαννιού σημείωσε ακόμη ότι ο αφθώδης πυρετός θεωρείται η 1η σε σοβαρότητα νόσος στον κατάλογο ασθενειών κατηγορίας Α της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων και χαρακτηρίζεται ως εξωτικό νόσημα για την Ένωση. Αυτό, όπως εξήγησε, είναι και ο λόγος που η επίσημη στρατηγική παραμένει η εκρίζωση.

Παράλληλα ανέφερε ότι όλες οι εκτροφές ελέγχονται κλινικά και ορολογικά, ενώ πραγματοποιούνται και μοριακές και ορολογικές εξετάσεις.

Ενίσχυση με νέους κτηνιάτρους

Σε ό,τι αφορά την επάρκεια του μηχανισμού ελέγχου, ο υπουργός υποστήριξε ότι δεν υπάρχει ζήτημα λειτουργίας των εργαστηρίων, σημειώνοντας ότι η ανακοίνωση νέων κρουσμάτων μέσα στο Σαββατοκύριακο αποδεικνύει πως οι έλεγχοι προχωρούν και τα εργαστήρια λειτουργούν.

Στο ίδιο πλαίσιο ανακοίνωσε ενίσχυση της κτηνιατρικής παρουσίας στο νησί. Πέρα από τους 10 κτηνιάτρους του ΕΛΓΟ Δήμητρα, γνωστοποίησε ότι, μετά από επικοινωνία με τον υφυπουργό Εθνικής Άμυνας, αποστέλλονται άμεσα 13 στρατεύσιμοι κτηνίατροι στη Λέσβο και άλλοι 7 σε περίμετρο γύρω από το νησί.

Αιχμές για το Σαββατοκύριακο που χάθηκε

Απαντώντας σε ερώτηση για το αν είναι ικανοποιημένος από την εφαρμογή των μέτρων μέχρι σήμερα, ο υπουργός είπε ότι είναι ικανοποιημένος από την αίσθηση του επείγοντος που βλέπει να υπάρχει, όμως λιγότερο ικανοποιημένος από το γεγονός ότι, παρά την πολύωρη σύσκεψη της Παρασκευής, χάθηκε ένα Σαββατοκύριακο χωρίς να γίνει τίποτα ουσιαστικό και, όπως είπε, κάνοντας και λάθη.

Χαρακτήρισε μάλιστα λάθος το να μην επιτρέπεται στους κτηνιάτρους να φθάσουν εκεί όπου υπάρχει πρόβλημα, σημειώνοντας ότι μια τέτοια στάση όχι μόνο δεν λύνει το ζήτημα αλλά το μεγεθύνει. Απηύθυνε νέα έκκληση για ψυχραιμία, υπευθυνότητα, συναντίληψη και συστράτευση όλων των πλευρών.

Προστασία και για τα άλλα νησιά

Σε ερώτηση για το αν υπάρχει σχέδιο προστασίας και για άλλα νησιά ή περιοχές της χώρας, ο υπουργός απάντησε ότι ο καλύτερος τρόπος για να προστατευθούν οι υπόλοιπες περιοχές είναι να προστατευτεί η Λέσβος και να κερδηθεί η μάχη στο νησί.

Από την πλευρά του ο γενικός γραμματέας Σπύρος Πρωτοψάλτης ανέφερε ότι υπάρχει ήδη σχέδιο δράσης, συνεχής επικοινωνία με την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ενώ έχουν σταλεί εγκύκλιοι προς όλες τις διευθύνσεις αγροτικής οικονομίας και κτηνιατρικής της χώρας.

Η κ. Γιαννιού πρόσθεσε ότι είχαν σταλεί εγκαίρως οδηγίες και προς τις τελωνειακές αρχές, ώστε να ενταθούν οι έλεγχοι στις αποσκευές επιβατών, καθώς ένας από τους πιθανούς δρόμους μετάδοσης είναι και η μεταφορά απαγορευμένων τροφίμων από την Τουρκία, όπως γάλα, τυριά, γαλακτοκομικά και κρέας.

Έκκληση στην τοπική κοινωνία

Κλείνοντας τη συνέντευξη Τύπου, ο κ. Σχοινάς τόνισε ότι η κυβέρνηση κατανοεί και συμμερίζεται τον πόνο των παραγωγών, των κτηνοτρόφων, των τυροκόμων και συνολικά του λαού της Λέσβου. Ζήτησε όμως από την τοπική κοινωνία να αντιληφθεί ότι η διαχείριση βρίσκεται στην κορύφωση μιας κρίσης που ξεπερνά το νησί.

Όπως είπε, η Λέσβος περνά μια δύσκολη δοκιμασία αλλά δεν την περνά μόνη της, καθώς έχει τη στήριξη της ελληνικής πολιτείας με αυστηρά μέτρα, ελέγχους, αποζημιώσεις και ενισχύσεις που ενεργοποιούνται παράλληλα.

Στήριξη στην Κτηνιατρική Υπηρεσία

Ο υπουργός έκανε τέλος ειδική αναφορά στην Κτηνιατρική Υπηρεσία του Υπουργείου, υπερασπιζόμενος δημόσια το έργο των στελεχών της. Όπως είπε, πρόκειται για ανθρώπους που δεν έχουν κοιμηθεί επί μέρες, τόσο στην Αθήνα όσο και στη Λέσβο, και αποτελούν το βασικό πλεονέκτημα της χώρας στη διαχείριση αυτής της κρίσης.