Σε δραματικούς τόνους, η Συντονιστική Επιτροπή Αγροτικών και Κτηνοτροφικών Συνεταιρισμών Λέσβου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον του νησιού, κάνοντας λόγο για απειλή αφανισμού της τοπικής παραγωγής και της κτηνοτροφίας λόγω των μέτρων που εφαρμόζονται για τον αφθώδη πυρετό.

Όπως επισημαίνεται, η συνέχιση της μαζικής θανάτωσης ζώων χωρίς διάκριση οδηγεί σε απώλεια πολύτιμου ζωικού κεφαλαίου και θέτει σε κίνδυνο την ίδια την ταυτότητα της Λέσβου, πλήττοντας οικογένειες, νέους παραγωγούς και την οικονομία της υπαίθρου. Οι εκπρόσωποι του κλάδου τονίζουν ότι δεν αρνούνται τη σοβαρότητα της υγειονομικής κρίσης, ωστόσο ζητούν η διαχείρισή της να γίνεται με επιστημονικά κριτήρια, τεκμηρίωση και σεβασμό στην παραγωγή.

Στο ίδιο πλαίσιο, καταθέτουν αίτημα για άμεση αναστολή των οριζόντιων μέτρων θανάτωσης και ενεργοποίηση διαδικασιών παρέκκλισης που προβλέπει το ενωσιακό δίκαιο, υπογραμμίζοντας την ανάγκη προστασίας της αυτόχθονης φυλής προβάτου της Λέσβου ως πολύτιμου γενετικού πόρου.

Παράλληλα, ζητούν την εξέταση ηπιότερων μέτρων, όπως ο εμβολιασμός, η ενισχυμένη επιτήρηση και η στοχευμένη διαχείριση, προειδοποιώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση θα προχωρήσουν σε κάθε νόμιμη ενέργεια σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το σχετικό αίτημα αναμένεται να αποσταλεί στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, σε ευρωπαϊκούς θεσμούς και σε πανεπιστημιακά ιδρύματα, με στόχο την ευρύτερη κινητοποίηση για την προστασία του πρωτογενούς τομέα του νησιού.

Ακολούθως δημοσιεύουμε ολόκληρη την ανακοίνωση της Συντονιστικής Επιτροπής Αγροτικών – Κτηνοτροφικών Συνεταιρισμών και Κτηνοτρόφων  

Η Λέσβος δεν είναι απλώς ένας τόπος.

Είναι ιστορία, είναι παράδοση, είναι ζωή.

Και αυτή τη στιγμή, αυτή η ζωή κινδυνεύει να σβήσει.

Αν συνεχιστούν τα μέτρα όπως εφαρμόζονται σήμερα, το νησί μας θα βρεθεί μπροστά σε μια πραγματικότητα που κανείς δεν θέλει να αντικρίσει:

Ένα νησί χωρίς πρόβατα.

Ένα νησί χωρίς παραγωγή.

Ένα νησί χωρίς τον άνθρωπο της υπαίθρου.

Χιλιάδες ζώα οδηγούνται σε θανάτωση χωρίς διάκριση.

Ολόκληρες εκτροφές χάνονται.

Γενετικό κεφάλαιο δεκαετιών — ίσως αιώνων — διαγράφεται μέσα σε λίγες μέρες.

Και πίσω από τους αριθμούς, υπάρχουν άνθρωποι.

Κτηνοτρόφοι που μεγαλώνουν ζώα μια ζωή.

Οικογένειες που ζουν από αυτά.

Νέοι άνθρωποι που επέλεξαν να μείνουν στον τόπο τους και να δημιουργήσουν.

Αν αυτό συνεχιστεί, δεν θα χαθούν μόνο ζώα.

Θα χαθεί η ταυτότητα της Λέσβου.

Θα χαθεί η παραγωγή.

Θα χαθεί η οικονομία του νησιού.

Θα χαθεί η ελπίδα για το αύριο.

Δεν ζητάμε να αγνοηθεί η υγειονομική κρίση.

Ζητάμε να αντιμετωπιστεί με λογική, επιστημονική τεκμηρίωση και σεβασμό.

Ζητάμε να σταματήσει η οριζόντια καταστροφή.

Ζητάμε να εξεταστούν λύσεις.

Ζητάμε να προστατευτεί αυτό που δεν μπορεί να ξαναδημιουργηθεί.

Σήμερα δεν είναι θέμα επαγγέλματος.

Είναι θέμα επιβίωσης ενός ολόκληρου τόπου.

Η φωνή της Λέσβου πρέπει να ακουστεί.

 ⸻

 Υπογράφουμε όλοι την αίτηση που ακολουθεί.

 Για το νησί μας.

Για τους ανθρώπους του.

Για το αύριο που δεν πρέπει να χαθεί.

Α Ι Τ Η Σ Η

για την άμεση αναστολή εφαρμογής μέτρων μαζικής θανάτωσης ζωικού κεφαλαίου και την ενεργοποίηση διαδικασίας παρέκκλισης κατ’ ενωσιακό δίκαιο

ΘΕΜΑ

Αναστολή εφαρμογής οριζόντιων μέτρων θανάτωσης αιγοπροβάτων στη Λέσβο και υποχρέωση εξέτασης εφαρμογής ειδικού καθεστώτος διατήρησης ζωικού πληθυσμού με τεκμηριωμένη γενετική αξία 

Ι. Εισαγωγή

Με την παρούσα υποβάλλεται αίτημα άμεσης επανεξέτασης των εφαρμοζόμενων μέτρων διαχείρισης της υγειονομικής κρίσης στη νήσο Λέσβο, υπό το πρίσμα του ενωσιακού και εθνικού δικαίου.

Η επιβολή μέτρων μαζικής θανάτωσης ζωικού κεφαλαίου, χωρίς προηγούμενη εξατομικευμένη αξιολόγηση και χωρίς εξέταση των προβλεπόμενων παρεκκλίσεων, συνιστά πράξη διοικητικής εφαρμογής που εγείρει σοβαρά ζητήματα νομιμότητας, ιδίως ως προς:

 την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 5 ΣΕΕ), την υποχρέωση τεκμηριωμένης εκτίμησης κινδύνου, την προστασία της βιοποικιλότητας και των ζωικών γενετικών πόρων.

 ΙΙ. Πραγματικά περιστατικά

 Ο εκτρεφόμενος πληθυσμός αιγοπροβάτων στη Λέσβο συνιστά διακριτό, γεωγραφικά προσδιορισμένο και γενετικά τεκμηριωμένο πληθυσμό, ταυτιζόμενο με την αυτόχθονη φυλή προβάτου Μυτιλήνης.

 Η εν λόγω φυλή:

 αποτελεί αναγνωρισμένο ζωικό γενετικό πόρο της χώρας, εντάσσεται σε οργανωμένα προγράμματα γενετικής βελτίωσης και διατήρησης, τελεί υπό συστηματική γενεαλογική καταγραφή σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/1012, συνδέεται άμεσα με την παραγωγή προϊόντων ιδιαίτερης ποιοτικής και οικονομικής αξίας.

 Η εφαρμογή μέτρων οριζόντιας θανάτωσης, χωρίς διάκριση, οδηγεί σε μη αναστρέψιμη απώλεια γενετικού υλικού, γεγονός που αντιστρατεύεται ευθέως τη θεμελιώδη κατεύθυνση της ενωσιακής πολιτικής για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

 ΙΙΙ. Νομικό πλαίσιο 1. Ενωσιακό δίκαιο

 Κανονισμός (ΕΕ) 2016/429 (Animal Health Law)

Άρθρο 5: Υποχρέωση λήψης μέτρων βάσει εκτίμησης κινδύνου

Άρθρο 7: Υποχρέωση αναλογικότητας και καταλληλότητας μέτρων

Άρθρο 9: Υποχρέωση επιστημονικής τεκμηρίωσης

Άρθρα 53–55: Μέτρα ελέγχου νόσων κατόπιν αξιολόγησης και όχι αυτοματοποιημένης εφαρμογής

 Κανονισμός (ΕΕ) 2023/361

Προβλέπει ρητώς τη δυνατότητα παρέκκλισης από τη θανάτωση ζώων σε περιπτώσεις όπου η διατήρηση ζωικού πληθυσμού παρουσιάζει ιδιαίτερη γενετική ή παραγωγική σημασία.

 Κανονισμός (ΕΕ) 2016/1012

Καθιερώνει υποχρέωση αναγνώρισης, καταγραφής και διατήρησης ζωικών γενετικών πόρων, ιδίως αυτόχθονων φυλών.

 Θεμελιώδεις αρχές ενωσιακού δικαίου

 Άρθρο 5 ΣΕΕ: Αρχή αναλογικότητας

Άρθρο 191 ΣΛΕΕ: Αρχή προφύλαξης και προστασίας περιβάλλοντος

2. Εθνικό δίκαιο

 Άρθρο 24 Συντάγματος

Κατοχυρώνει την υποχρέωση της Διοίκησης για προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας.

Η υποχρέωση αυτή εκτείνεται και στη διατήρηση των αυτόχθονων ζωικών φυλών, ως στοιχείων εθνικού φυσικού κεφαλαίου.

 IV. Νομική εκτίμηση

 Η εφαρμογή μέτρων μαζικής θανάτωσης χωρίς:

 προηγούμενη ειδική αξιολόγηση του συγκεκριμένου πληθυσμού,

εξέταση δυνατότητας εφαρμογής παρέκκλισης,

στάθμιση των επιπτώσεων στη διατήρηση ζωικών γενετικών πόρων,

 συνιστά πράξη διοικητικής δράσης που:

 παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας,

δεν πληροί τις προϋποθέσεις των άρθρων 5, 7 και 9 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/429,

αντίκειται στην υποχρέωση προστασίας της βιοποικιλότητας κατά το άρθρο 24 του Συντάγματος,

αγνοεί δεσμευτικές προβλέψεις του ενωσιακού δικαίου περί διατήρησης γενετικών πόρων.

 Η Διοίκηση οφείλει, πριν την εφαρμογή του έσχατου μέτρου της θανάτωσης, να εξετάσει και να αιτιολογήσει ρητώς την αδυναμία εφαρμογής ηπιότερων μέτρων, όπως:

 εμβολιασμός, ενισχυμένη επιτήρηση, ζωνοποίηση και ελεγχόμενη διαχείριση μετακινήσεων.

 Η παράλειψη της ανωτέρω στάθμισης συνιστά ουσιώδη πλημμέλεια της διοικητικής διαδικασίας.

 V. Αίτημα

 Για τους λόγους αυτούς, αιτούμεθα:

 Την άμεση αναστολή εφαρμογής μέτρων μαζικής θανάτωσης αιγοπροβάτων στη Λέσβο.

Την εκκίνηση κατεπείγουσας διαδικασίας ειδικής επιστημονικής αξιολόγησης του ζωικού πληθυσμού.

Την εξέταση και αιτιολογημένη απόφαση επί της δυνατότητας εφαρμογής παρέκκλισης, σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο.

Την υιοθέτηση εναλλακτικών, ηπιότερων μέτρων, σύμφωνα με τις αρχές των άρθρων 5, 7 και 9 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/429.

VI. Ρητή επιφύλαξη δικαιωμάτων

 Δηλώνεται ότι, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης της Διοίκησης ή μη επαρκούς αιτιολόγησης των ληφθέντων μέτρων, θα ασκηθεί κάθε νόμιμο δικαίωμα ενώπιον των αρμοδίων εθνικών και ενωσιακών οργάνων, συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας ελέγχου παράβασης του ενωσιακού δικαίου.

 VII. Επίλογος

 Η προστασία της δημόσιας υγείας αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση της Διοίκησης. Ωστόσο, η άσκηση της αρμοδιότητας αυτής οφείλει να λαμβάνει χώρα εντός των ορίων που θέτει το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο.

 Η εφαρμογή οριζόντιων και αδιακρίτως επιβαλλόμενων μέτρων, χωρίς τεκμηριωμένη στάθμιση και χωρίς αξιοποίηση των προβλεπόμενων εξαιρέσεων, δεν συνάδει με τις αρχές της χρηστής διοίκησης και της νομιμότητας.

 Το παρον θα σταλει στο Υπουργειο Αγροτικης Αναπτυξης, Ευρωπαϊκή επιτροπή Αγροτικών θεμάτων, ευρωβουλη, ελληνική κυβέρνηση, στα κόμματα αντιπολίτευσης, πανεπιστήμια κτλ κτλ κτλ