× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Ελεύθερο Πάσχα και 25η Μαρτίου στη Μικρά Ασία του 1920

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ*

Δημοσίευση 24/4/2022

Ελεύθερο Πάσχα και 25η Μαρτίου στη Μικρά Ασία του 1920

Μερικές φορές οι γιορτές κι οι σχόλες είναι μοναδικές, ανεπανάληπτες, ιστορικές. Ένα τέτοιο σημαντικό, ιστορικό γεγονός ήταν ο γιορτασμός του Πάσχα πριν εκατό δύο χρόνια, το 1920, στη Μικρά Ασία. Από τον Μάιο του 1919 εγκαταστάθηκαν ελληνικές δυνάμεις και αρχές στη Μικρά Ασία.

Οι ελληνικής καταγωγής χριστιανοί κάτοικοι των παραλίων τους δέχτηκαν ως απελευθερωτές. Έτσι την επόμενη χρονιά οι Έλληνες της Μικράς Ασίας γιόρτασαν το Πάσχα ως ελεύθερη περιοχή της Ελλάδας.

Οι εφημερίδες της Λέσβου είχαν συνδρομητές στα απέναντι παράλια, καθώς και ανταποκριτές.Ο ανταποκριτής της εφημερίδας Σάλπιγξ γράφει από το Αϊβαλί για τον γιορτασμό του Πάσχα του 1920:

«Με την πλέον ζωηρότητα και εις μίαν πλημμύραν ενθουσιασμού εορτάσθησαν εφέτος αι ημέραι του Πάσχα. Είναι τα πρώτα αναστάσιμα του Θεανθρώπου τα οποία οι μάρτυρες Κυδωνιάται εόρτασαν με την ανάστασιν του έθνους και της πατρίδος των […] Εφέτος, ελεύθεροι πλέον μετ’ ελευθέρων, εορτάσαμεν την Ανάστασιν!». Καταγράφει τους επίσημους που βρέθηκαν στην πόλη από την Ελλάδα και συνεχίζει την ανταπόκρισή του για τη Μεγάλη εβδομάδα. «Την Μ. Παρασκευή τα επιτάφια των εκκλησιών με μίαν πρωτοφανή διακόσμισιν, κυριολεκτικώς γαλανόλευκον. Η κίνησις καθ’ όλην την ημέραν και των δύο φύλλων καταπληκτική. Όλη η πόλις σημαιοστολισμένη με τας σημαίας μεσιστείους εις ένδειξιν πένθους. Το αντιτορπιλικόν “Νίκη” συμβολίζων τον φρουρόν της ελευθερίας μας, με τα τηλεβόλα εστραμμένα προς τα κάτω». Αγήματα του αντιτορπιλικού συνόδευαν τον επιτάφιο, σαλπιγκτές εσάλπιζαν πένθιμα εμβατήρια και χορωδία ναυτών της “Νίκης” έψαλε τα εγκώμια. Από το μεσημέρι του Μ. Σαββάτου σαλπιγκτές περιφέρονταν στο Αϊβαλί σαλπίζοντας χαρμόσυνα.

Παρόμοια γιορτάστηκε το Πάσχα του 1920 και στο γειτονικό Δικελί. Ο ανταποκριτής της εφημερίδας Ελεύθερος Λόγος γράφει ότι το βράδυ του Μ. Σαββάτου «την 12ην δ’ ακριβώς ελάμβανε χώραν η εορτή της Αναστάσεως έξωθι του Ναού και υπό τα χαρμόσυνα εμβατήρια των στρατιωτικών σαλπίγγων της φρουράς και τους εκκωφαντικούς ήχους των σειρήνων των ορμούντων εις τον λιμένα μας ατμοπλοίων “Ισμήνη” και “Κανελόπουλος” ο ιερεύς έψαλλε το ’’Χριστός Ανέστη’’, ενώ ουλαμός της συζυγαρχίας παρουσίαζεν όπλα». Την επόμενη μέρα «όλα τα στρατιωτικά τμήματα της πόλεώς μας ήτοι αι δύο Συζυγαρχίαι, το Νοσοκομείον και ο λόχος μετόπισθεν εόρτασε το Πάσχα εις τον εκτεταμένον κήπον, τον κείμενον έναντι του Φρουραρχείου, όπου είχον κατασκευασθεί υπόστεγα σκεπασμένα με μύρτα και στολισμένα με άνθη και σημαίας».
Επειδή η εθνική γιορτή της 25ης Μαρτίου συνέπεσε με την Μ. Τετάρτη γιορτάστηκε τη Δευτέρα του Πάσχα. Και στις δύο πόλεις ο γιορτασμός ήταν λαμπρός. Για τον ελληνισμό της Μικράς Ασίας τα γεγονότα που έζησε ήταν πρωτόγνωρα. Επίσημοι, λαός και στρατιώτες έζησαν ανεπανάληπτες μέρες χαράς και ευφροσύνης.

Από το Σάββατο είχε γνωστοποιηθεί το πρόγραμμα του εορτασμού. Πραγματοποιήθηκαν δοξολογίες, παρελάσεις εκδηλώσεις. Στο Αϊβαλί «η Εθνική Εορτή της Αναστάσεως του Έθνους επανηγυρίσθη χθες με όλην την επιβλητικότητα την οποίαν επιβάλλει. […] Η πόλις από το πρωί χωμένη στο καταγάλανο». Ποιητικό λόγο εκφώνησε ο λοχαγός Ανδρικόπουλος κατά τη διάρκεια του οποίου «ο κόσμος ευρίσκετο σε απερίγραπτον συγκίνησιν». Η δεξίωση δόθηκε στο κτίριο του αντιπροσώπου της ελληνικής Αρμοστείας. Η «Αδελφότης των Κυριών Κυδωνιών» διοργάνωσε φιλανθρωπική αγορά, την Κυριακή του Θωμά και διάθεσε τα έσοδα σε άπορες οικογένειες επίστρατων της πόλης.

Και στο Δικελί «μετά περισσής λαμπρότητος εορτάσθη την δευτέραν ημέραν του Πάσχα και η διά πρώτην φοράν πανηγυρισθείσα Εθνική εορτή». Τον πανηγυρικό λόγο της ημέρας εκφώνησε ο Στράτης Μυριβήλης, ο οποίος υπηρετούσε ως έφεδρος ανθυπολοχαγός, «δεχθείς τα συγχαρητήρια των παρισταμένων». «Μετά την δοξολογίαν έμπροσθεν του Φρουραρχείου εγένετο προ του κ. Φρουράρχου παρέλασις των συζυγαρχιών υπό τους ήχους των σαλπίγγων». Ο γιορτασμός στο Δικελί ολοκληρώθηκε με δεξίωση στον κήπο του Φρουραρχείου, όπου εκφωνήθηκαν λόγοι, απαγγέλθηκαν ποιήματα. Ακολούθησε «χορός μέχρις εσπέρας και ούτω μαζί με την Εθνικήν μας εορτήν έληξε και το Άγιον Πάσχα».

Όμως αυτή η διπλή Άνοιξη της Μικράς Ασίας δεν συνεχίστηκε…

*Ο Αριστείδης Καλάργαλης είναι Συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι γάτες της Μυτιλήνης, πρόσφυγες… στην Καβάλα!

Μια άγνωστη ιστορία με πρωταγωνίστριες τις γάτες της Μυτιλήνης με αφορμή τη σημερινή 8η Αυγούστου, Παγκόσμια Ημέρα Γάτας
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Μια ζωή γεμάτη από αγώνα και θυσίες

Δεμένη με ιστορικά γεγονότα της αντίστασης, του εμφυλίου, της δικτατορίας ο βίος της Βαγγελιώς Αποστόλου-Παναγιώτου που πέθανε πρόσφατα
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ο Αχιλλέας Θεοφίλου θυμάται τον Λοΐζο, τον Καζαντζίδη, τον Χατζηδάκη…

Ο θρύλος της ελληνικής δισκογραφίας μεγάλωσε στον Συνοικισμό και παραθερίζει 40 χρόνια στα Μιστεγνά- Μίλησε αποκλειστικά στο «Ν» για τις χρυσές δεκαετίες που ήταν διευθυντής στη Minos EMI
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Στην Αγία Παρασκευή της Ερυθραίας

Ένα χωριό που θα γιόρταζε σήμερα, αν… -Γράφει ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΟΥΠΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ένα λιοντάρι εδώ και μισόν αιώνα...

Ο λέων της Μυτιλήνης, ως «λιονταρίνος» μου. Από το οικόπεδο στην οδό Αγίου Θεράποντος στην αυλή του παλιού αρχαιολογικού μουσείου Μυτιλήνης
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Εκθεση για τη συμβολή των γυναικών της «Αγάπης» κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή

Ο Δημήτρης Ταλιάνης μιλά για το περιεχόμενο και τα εγκαίνια της έκθεσης στη Δημοτική Πινακοθήκη Μήθυμνας
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Τι μας λέει ένας θρόνος (που δεν βλέπουμε) στο κλειστό αρχαιολογικό Μουσείο Μυτιλήνης

O θρόνος του Ποτάμωνα και άλλες τιμές για ένα Λέσβιο δημοσιοσχετίστα. Μια άγνωστη φωτογραφία του θρόνου στην αυλή της Μητρόπολης, στα τέλη του 19ου αιώνα
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

26 χρόνια από το θάνατο του Ανδρέα

Στις 23 Ιουνίου του 1996 ο ηγέτης της δημοκρατικής παράταξης και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ άφησε την τελευταία του πνοή μετά από οξύ ισχαιμικό επεισόδιο στο σπίτι του στην Εκάλη
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

103 χρόνια μετά, οι Πρόσκοποι τίμησαν τους μικρούς τους ήρωες

Σε κλίμα συγκίνησης με το ιδιαίτερο φορτίο της επετείου της Μικρασιατικής Καταστροφής έγινε σήμερα η εκδήλωση
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Γιορτή για την ειρήνη, η θυσία των προσκόπων στο Αϊδίνι

Μια άγνωστη ιστορία για τα 31 παιδιά που πριν 103 χρόνια εκτελέσθηκαν στο Αϊδίνι γιατί αγαπούσαν την πατρίδα τους και τον άνθρωπο-Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ*
ΟΙ ΑΠΕΝΑΝΤΙ

Στην Αγία Τριάδα, στο Αϊβαλί…

ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ιστορίες Μικρασιατών προσφύγων

Η ιστορία του Σμυρνιού Θάνου Πούλου