Τα Ιουλιανά  είναι ο τόπος όπου πρέπει να ξεκινά η αφήγηση για την Δικτατορία και το Πολυτεχνείο. Για να φωτίσουμε τις αιτίες που άφησαν ολόκληρες γενιές μισές, που άφησαν τη χώρα μισή. Οι τρομερές 70 ημέρες (15 Ιούλη έως 25 Σεπτεμβρίου 1965) που τάραξαν την χώρα πραγματοποιήθηκαν σε όλη τη χώρα εκατοντάδες συγκεντρώσεις πολιτικής διαμαρτυρίας, οι οποίες έλαβαν διάφορες μορφές όπως απεργίες, ομιλίες σε θέατρα ή καφενεία, συγκεντρώσεις σε γήπεδα και ανοικτούς χώρους και διαδηλώσεις – πορείες.

Η πολιτική κρίση, που ξέσπασε από τις 15 Ιούλη λόγω της βασιλικής παρέμβασης και το λαϊκό ανάθεμα στους «αποστάτες» και στις κυβερνήσεις τους, αποτέλεσε την αφορμή για ένα μεγαλειώδες λαϊκό, εργατικό, αγροτικό και νεολαιίστικο κίνημα, που ονομάστηκε «Ιουλιανά», ή «κίνημα των 70 ημερών». Ένα κίνημα που απόδειξε ότι μπορεί να γίνεται πολιτική στα εργοστάσια, στις σχολές και στα σχολεία, στους δρόμους και στις πλατείες.

Έχει χαρακτηριστεί ως ο πρώιμος ελληνικός Μάης. Μάλλον ήταν η εκρηκτική έναρξη του παρατεταμένου -και διακεκομμένου από τη στρατιωτική δικτατορία- ελληνικού Μάη που κράτησε μέχρι το Πολυτεχνείο του ’73 και τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης.

Στα Ιουλιανά, διαρρηγνύεται το μετεμφυλιακό πλαίσιο των ελεγχόμενων συγκεντρώσεων σε κλειστό χώρο, και αναδεικνύεται σε βασική μορφή πάλης .Από τέτοιες μορφές πάλης προκύπτει το πλατύ ενιαίο μέτωπο των μαζών στον δρόμο προκύπτουν οι μορφές της λαϊκής εξουσίας που θα αντιπαραταχθούν και θα κερδίσουν ή θα χάσουν  οι εργάτες και οι εργάτριες είναι οι  νέοι πρωταγωνιστές στην ιστορία που  πίστεψαν στους  νικηφόρους αγώνες και ανέδειξαν μια νέα γενιά αγωνιστών την νεολαία που δεν δίστασε να συγκρουστεί με τις συντηρητικές δυνάμεις και το πιό σημαντικό κατανόησαν το βάθος των εξελίξεων.

Στην διάρκεια των Ιουλιανών διαρρηγνύεται το πλαίσιο των ελεγχόμενων συγκεντρώσεων όπου βασική μορφή πάλης είναι η διαδήλωση η συγκέντρωση οι πορείες οι απεργίες - η διαδρομή προπύλαια Σύνταγμα- αποτελεί  το κληροδότημα της εποχής εκείνης .

Τα Ιουλιανά ήταν το αποκορύφωμα της έμπρακτης αμφισβήτησης  του μετεμφυλιακού καθεστώτος των εθνικοφρόνων,ρουφιάνων και χαφιέδων καθώς επίσης και η ιστορική αποκρυστάλλωση όλων των συσσωρευμένων αντιθέσεων της μετεμφυλιακής εκείνης  περιόδου .Τα  Ιουλιανά ήταν η έκρηξη ήταν το συσπειρωμένο ελατήριο που εκτινάχτηκε το αυθόρμητο το  αναπάντεχο ήταν το φιτίλι που πυροδότησε την οργή των ηττημένων που τους βάραινε η ήττα του ΄49 και η ενσωμάτωση  της αποτυχίας του εγκλωβισμού στην ομαλότητα  στον κοινοβουλευτισμό και  στο συνταγματικό πλαίσιο.

“Στην Ελλάδα η άρχουσα τάξη μπορεί να κατάφερε να σιωπήσουν οι αρχόμενοι αλλά δεν κατάφερε να επιβάλλει τον λόγο της” λόγια του Ν. Πουλαντζά.

Οι κινητοποιήσεις αυτές είχαν ταξικό πρόσημο, καθώς σε αυτές συμμετείχαν, κυρίως εργάτες και φοιτητές, μαζί με άλλα φτωχά στρώματα του πληθυσμού (αγρότες),δείχνοντας εξοικείωση με την οργανωμένη συλλογική δράση.

 Επίσης, πρέπει να τονιστεί, ότι οι κινητοποιήσεις αυτές καλέστηκαν, σε μεγάλο βαθμό, από συνδικαλιστικούς φορείς, όπως εργατικά σωματεία φοιτητικούς συλλόγους, επαγγελματικές οργανώσεις, εργατικούς συλλόγους και επιτροπές, ενώ μεγάλη συνεισφορά και συμβολή είχαν τα κόμματα και οι νεολαίες της αριστεράς και του κέντρου.

Από όλες αυτές τις διαμαρτυρίες των 70 ημερών, ξεχώρισαν : η απεργία της 1ης Δεκ. 1960 με την εισβολή των οικοδόμων που αποτέλεσαν την ραχοκοκαλιά της εργατικής τάξης απήργησαν πάνω από 150 χιλ. η συγκέντρωση και πορεία της ΕΦΕΕ στις 21 Ιούλη στην οποία δολοφονήθηκε ο φοιτητής Σωτήρης Πέτρουλας, η κηδεία του Πέτρουλα δύο μέρες μετά με χιλιάδες κόσμου να διαδηλώνουν στο κέντρο της Αθήνας και τα συνθήματα «Δημοκρατία»,«Δημοψήφισμα» να κυριαρχούν, αλλά και η γενική πολιτική απεργία της 27ης Ιούλη, που παρ όλες τις απειλές, τους εργοδοτικούς εκβιασμούς, αλλά και την καταστολή, εξελίχθηκε σε μια τεράστια διαδήλωση με κύρια πολιτικά αιτήματα την καταδίκη της καθοδηγούμενης από τα ανάκτορα πολιτικής εκτροπής, τον εκδημοκρατισμό, το Δημοψήφισμα.

Ιδιαίτερα η δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα αποτέλεσε συγκλονιστικό γεγονός-τραύμα, που επανέρχεται συχνά σε στιγμές διαμαρτυρίας και καταστολής(Κουμής ,Κανελλοπούλου, Καλτεζάς, Γρηγορόπουλος). Η εμπειρία εκείνης της περιόδου επιβιώνει ως πολιτισμική ανάμνηση κάθε φορά που εγείρονται ζητήματα θεσμικής εκτροπής και παρακρατικής δράσης από το κράτος. 

Όταν το συντηρητικό πλαίσιο άρχισε να ραγίζει η ΕΔΑ αυτό το περίεργο κοινοβουλευτικό μόρφωμα έβαζε σαν στόχο την Δημοκρατική  “στροφή” την  Δημοκρατική ΄΄αλλαγή΄΄ την συμμαχία με την  Εθνική Τάξη ενώ αμέλησε να βάλει θέμα  Μοναρχίας.

Το ΚΚΕ  θεωρεί (ΚΕ 10/7 1965 ) ότι οι σημερινοί αγώνες είναι αγώνες  για την υπεράσπιση της συνταγματικής τάξης και ομαλότητας. Βέβαια η ΄΄υπεράσπιση΄΄ αυτή εφαρμόσθηκε αργότερα και στις μορφές πάλης!

Στο ερώτημα εάν τελικά υπήρχε δυνατότητα για νικηφόρο αποτέλεσμα η απάντηση είναι ...΄΄ναι υπό προϋποθέσεις΄΄ δεν μπορούμε να παραδεχθούμε ότι υπήρχε επαναστατική κατάσταση σύμφωνα με την Λενινιστική θεωρία υπήρχαν όμως χαρακτηριστικά κινήματος -αναλύθηκαν παραπάνω-ίσως με διαφορετική στρατηγική και αντίληψη  οι εξελίξεις να  ήταν διαφορετικές,ίσως η έλλειψη κόμματος επαναστατικής αριστεράς να προετοίμαζε την επαναστατική κατάσταση.

Το νεολαιίστικο και φοιτητικό κίνημα θα αποτελέσει μέχρι τις μέρες μας  αυτοτελή κοινωνικό πρωταγωνιστή που θα καθορίσει πολλές φορές τα πολιτικά πράγματα της χώρας (αντιδικτατορική αντίσταση, Νομική –Πολυτεχνείο, ν. 815, εκπαιδευτικές κινητοποιήσεις αρχές δεκαετίας του ’90, Άρθρο 16, Δεκέμβρης 2008). 

Ένα είναι σίγουρο αυτό το αυθόρμητο τσουνάμι εργατικών αγώνων που πυροδότησε  διαπαιδαγώγησε και προίκισε τις επόμενες γενεές αυτή η εκρηκτική έναρξη του παρατεταμένου -και διακεκομμένου από τη στρατιωτική δικτατορία- ελληνικού Μάη κράτησε μέχρι το Πολυτεχνείο του ’73 και τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης.