× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Μια Παναγιά στο Μοσχονήσι

Η θαυματουργή Μοσχονησιώτισσα Παναγιά «πέρασε και πάει» στην καταστροφή του 1922 μαζί με την μεγάλη εκκλησιά της

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ Δημοσίευση 14/8/2024

Μια Παναγιά στο Μοσχονήσι
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

Μοσχονήσι 1907. Μπροστά δεξιά, ο Ναός των Ταξιαρχών. Επάνω αριστερά ο ναός της Αγίας Τριάδας και δεξιά με το μεγάλο καμπαναριό ο ναός της Παναγίας της Μοχονησιώτισσας. Φωτο Γ. Λαμπάκης 1907

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Μια Παναγιά σαν και σε κάθε χωριό ή πολιτεία της Μικρασιατικής Αιολίδας. Μια Παναγιά που γιόρταζε τέτοιες μέρες, με τους προσκυνητές να συρρέουν στις αυλές και να «δεκαπεντίζουν» φορώντας μαύρα ρούχα προς τιμή της γυναίκας που γέννησε το Θεάνθρωπο. Για να τα «ξεφορέσουν» παραμονή της Κοιμήσεως, για να γιορτάσουν το συνάντημα της Παναγιάς με το Γιό Της...

Μια Παναγιά σαν τις άλλες, μόνο που ετούτη ήταν τρανή, γνωστή σε όλη τη βορειοδυτική Μικρασία, θαυματουργή λέγαν τόσο, όσο κι η καρσινή της η Αγιασώτισσα. Ήταν η Παναγιά η Μοσχονησιώτισσα. Η σκαλωμένη στα αψηλά του νησιού εκεί στο Αϊβαλιώτικο ταλιάνι. Στην αρχαία Νάσο της αιολικής Πορδοσελήνης.



Ο δρόμος προς το Ναό της Παναγίας το 1919, μετά την επιστροφή στο Μοσχονήσι των κατοίκων του που το είχαν εγκαταλείψει στο λεγόμενο Α Διωγμό του 1914. Φανερές οι ζημιές στα σπίτια. Αρχείο Α. Μαϊλη 1919

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ


Την απαντάμε κάπου στα μέσα του 18ου αιώνα σαν το Μοσχονήσι μεγαλώνει πέρα από τις παλιές ενορίες του Αγίου Δημητρίου και της Αγίας Τριάδας. Τότε και στα αψηλά, πέρα από την ενορία της Αγίας Τριάδας και πάνω από αυτήν του Αγίου Δημητρίου, δημιουργείται μια τρίτη ενορία, αυτή της Παναγιάς. Στη θέση του παλιού παρεκκλησιού με τη γνωστή θαυματουργή εικόνα στήνεται μια μεγάλη εκκλησιά που άμεσα γίνεται και ο Μητροπολιτικός Ναός. Στην αυλή του λειτουργούσε και ένα από τα δυο «γραμματοδιδασκαλεία», ενώ χτίζεται και το Επισκοπείο!

Όλα αυτά μέχρι τις 3 Ιουνίου του 1821 που το Μοσχονήσι πληρώνει ακριβά τη συμμετοχή του στην επανάσταση. Ερημώνει, οι κάτοικοι του σκορπάν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα για να σωθούν από τα Σουλτανικά στρατεύματα η δε πόλη καταστρέφεται.

Σαν στα μέσα της δεκαετίας του 1830 οι Μοσχονησιώτες μαζί και οι γείτονες τους και ρημαγμένοι κι αυτοί οι Αιβαλιώτες επιστρέφουν στον τόπο τους βρίσκουν ερειπωμένη την εκκλησιά της Παναγιάς, που πρόχειρα την επισκευάζουν και την ξαναλειτουργούν. Μέχρι που στα 1860 αποφασίζουν να την ξαναχτίσουν. Με πέτρα από το λατομείο του Σαρμουσάκ χτίζεται ως το 1883 μια λαμπρή τρίκλιτη αιολική (αυτή που λένε και λεσβιακή) βασιλική με ενιαία δίριχτη στέγη χωρίς υπερυψωμένο το μεσαίο κλίτος, με μεγάλο καμπαναριό κι αυτό από κόκκινη σαρμουσακόπετρα να υψώνεται πάνω από τη νησιώτικη μικρασιάτικη πολιτεία. Κι οι γλυκόηχες λέει καμπάνες ακουγόταν όχι μοναχά στο νησί μα και στο Αϊβαλί, ακόμα και στις παραλίες του Μανταμάδου στη Λέσβο!

Το μαρμάρινο τέμπλο, το δεσποτικό θρόνο και τον άμβωνα τους είχαν σμιλέψει ο τηνιακός γλύπτης Χαλεπάς που τότες γύριζε στη γειτονιά. Στα Αλάτσατα, στην Πέργαμο κι ύστερα στα Πάμφυλα κι αλλού. Με τους ζωγράφους Περγαμηνέλη και Αντωνιάδη να στολίζουν τα μάρμαρα με φύλλα χρυσού. Ενώ ο Αϊβαλιώτης ζωγράφος Γεώργιος Αγραφιώτης (που έργα του έχουν σωθεί στην εκκλησιά του Αϊβαλιώτη Ταξιάρχη) αγιογράφησε το εσωτερικό του Ναού.

Γύρω τριγύρω από το Ναό στρώνεται μια βοτσαλωτή αυλή και στήνεται ένα πραγματικό προσκυνηματικό και ταυτόχρονα διοικητικό θρησκευτικό συγκρότημα. Ανήμερα της Κοίμησης της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου στο Μοσχονήσι συνέρεαν πιστοί από όλη τη βορειοδυτική Μικρασία. Να προσκυνήσουν τη θαυματουργή εικόνα. Και να μείνουν στους ξενώνες της εκκλησιάς μέχρι τα νιάμερα της Παναγιάς που η εικόνα μεταφέρονταν από το Ναό στο μικρό παρεκκλήσι στην αυλή. Το παρεκκλήσι που λένε πως ήταν στη θέση της Αγίας Τράπεζας του παλιού παρεκκλησιού πριν τον πρώτο Ναό του 17ου αιώνα.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ο Ναός της Παναγιάς της Μοσχονησιώτισσας ερειπωμένος στις αρχές τις δεκαετίας του 1950. Αρχείο Στρατή Μπαλάσκα


Ο Ναός μετά την καταστροφή του 1922 λεηλατήθηκε ως «αποθήκη» δωρεάν οικοδομικού υλικού. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 κατεδαφίστηκε.

Σωρός από μπάζα πια, ότι απέμεινε, καλυμμένος από χορτάρια κι ένα πάρκινγκ για τα αυτοκίνητα της γειτονιάς υποδέχεται σήμερα τον υποψιασμένο ερευνητή. Που ψάχνει, γιατί ψάχνει αλήθεια;- σημάδια της Παναγιάς του Ρωμαίικου, της Μοσχονησιώτισσας; Παναγιάς.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ



Ο χώρος του Ναού της παναγιάς της Μοσχονησιώτισσας στα τέλη του περασμένου Ιουλίου (2023). Σωρός από μπάζα κι ένα πάρκινγκ αυτοκινήτων

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν

Ο πρόεδρος του ΣΦΕΑ Βαγγέλης Γκιουγκής μιλά στον Θράσο Αβραάμ για τις 237 αντιστασιακές οργανώσεις, τους χιλιάδες εξόριστους και φυλακισμένους, την αμφισβήτηση των νεκρών του Πολυτεχνείου και τις μαρτυρίες
Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»

Ο Βασίλης Τεντόμας μετάφέρει για πρώτη φορά την μαρτυρία του στο «Ν» με βαθιά συγκίνηση για όσα έζησε τη νύχτα της εισβολής στο Πολυτεχνείο και τα όσα προηγήθηκαν -Η γνωριμία του με τη Μαρία Ζερβού που έγινε σύντροφος της ζωής του
«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη

Στις 17 Νοεμβρίου 1982, η προτομή του Μιχάλη Μυρογιάννη αποκαλύφθηκε στο Πάρκο Αγίας Ειρήνης, με την οικογένειά του παρούσα και τον Δήμαρχο Απόστολο Αποστόλου δακρυσμένο!
Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!

«Διαμπερές τραύμα στο κεφάλι, βληθείς δια πυροβόλου όπλου, έξοδος εγκεφαλικής ουσίας» -Η ιστορία της εν ψυχρώ δολοφονίας του 20χρονου από τη Μυτιλήνη και η μαρτυρία που αποκάλυψε το έγκλημα της χούντας
Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας

Δολοφονίες και ύποπτοι θάνατοι συντοπιτών μας στο βιβλίο του Δημήτρη Βεριώνη – Αφιέρωμα των Φίλων Ιστορικής Μνήμης & Πολιτιστικής Δημιουργίας για την επέτειο του Πολυτεχνείου
Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά

Η 8η Νοεμβρίου 1912 μέσα από τη ματιά του Ασημάκη Πανσέληνου – Τα καράβια στο φως της αυγής, οι πλημμυρισμένοι δρόμοι και η ανθρωπιά μέσα στην ανατροπή του παλιού κόσμου
Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της

Πώς τα τραγούδια της χαράς και της ελπίδας αποτύπωσαν τον ενθουσιασμό της απελευθέρωσης μέσα από γερμανικές μελωδίες, προσωμιακά και τα περίφημα Επίστρατα
Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης

Ο Ιστορικός Στρατής Αναγνώστου εξιστορεί τα γεγονότα της 8ης Νοεμβρίου 1912
Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941

Σατυρικές επιστολές Αγιασωτών από το μέτωπο του πολέμου στην Ήπειρο, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Τρίβολος» -Επιμέλεια: Φίλοι ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ
Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι 296 σημαίες της Λέσβου

Τα ονόματα όλων των νεκρών Λέσβιων στα μέτωπα της Αλβανίας και της Μακεδονίας από τις 28 Οκτωβρίου 1940 μέχρι τις 22 Απριλίου 1941
Οι 296 σημαίες της Λέσβου
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!

82 χρόνια από την απελευθέρωση της Λέσβου από τις Ναζιστικές δυνάμεις κατοχής
10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!