Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΤΖΗΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ

Έμεινε χήρα με τρία αγόρια, ο άντρας της πέθανε στον πόλεμο, ούτε που τον έθαψε, ούτε που ξέρει που είναι ο τάφος του, αναγκάστηκε να φύγει βράδυ, να περπατήσει μίλια ολάκερα ως το λιμάνι και να δει πρώτη φορά στη ζωή της θάλασσα.

Τους παρέλαβε ένα πλοίο αλλά «ο πλοίαρχος και το πλήρωμα ήσαν εναντίον των προσφύγων. Έκαμαν δεκατέσσερις μέρες στο βαπόρι. Τους βασάνισαν όσο δεν φαντάζεσθε. Νερό δεν τους έδιναν και τους ανάγκαζαν να πιούν θαλάσσιο νερό. Από τα θαλάσσια νερά που ήπιαν μια εικοσάχρονη κοπέλα έπαθε μόλυνση των εντέρων και ύστερα από μερικές μέρες πέθανε. Ποιος ξέρει και πόσοι άλλοι. Τους έδεσαν με σίδερα και τους πέταξαν στη θάλασσα. Στο ταξίδι έκανε φουρτούνα και οι γυναίκες λιγοθυμούσαν από το φόβο τους. Άκουγες φωνές, κλάματα».

«Τα μικρά πλεούμενα χωρούσαν έως 50 άτομα αλλά συχνά έμπαιναν πάνω από 100 κι έτσι πολλές φορές βούλιαζαν». Ευτυχώς το δικό τους κατάφερε να φτάσει. Ακόμα κι έτσι τα βάσανά της δεν είχαν περάσει. Πολλοί τους υποδέχτηκαν με καχυποψία, άλλοι με μίσος και αποστροφή. «Μας φέρθηκαν χειρότερα κι από ζώα. Για κάθε κακό που γινόταν στην περιοχή εμάς τους πρόσφυγες κατηγορούσαν. Φοβέριζαν τα παιδιά τους ότι αν δεν ήταν φρόνιμα θα τα έδιναν στους πρόσφυγες να τα φάνε».

Ο μεγαλύτερος γιος κατάφερε να γίνει δεκτός στη Γερμανία. «Οι Γερμανοί βιομήχανοι και μεγαλοεπιχειρηματίες ζητούν "τεμάχια" (έτσι τους αποκαλούν), νέους, υγιείς ανθρώπους, για να εργαστούν στη βαριά βιομηχανία. Για το ταξίδι με το τρένο «φιλεύσπλαχνοι» μεγαλοκεφαλαιούχοι προμήθευαν τα «τεμάχια» με ένα σακούλι εφοδίων: δυο κονσέρβες (μια με σαρδέλες, μια με κορν-μπιφ), ένα καρβέλι ψωμί, λίγες ελιές κι ένα κομμάτι τυρί. Από Θεσσαλονίκη προς Μόναχο πολλοί κάθονταν πάνω στη βαλίτσα τους στη διάρκεια όλου του ταξιδιού, που κρατάει δυόμιση μέρες. Σαν έφταναν η στέγαση τους γινόταν σε υποτυπώδεις συνθήκες, σε παραπήγματα. Καθένας είχε στη διάθεσή του ένα κρεβάτι σε κουκέτα, ένα ντουλάπι που κλείδωνε, μια θέση στο τραπέζι του φαγητού και μια καρέκλα».

Ο δεύτερος γιος έφυγε λαθραία για Αμερική «Μετά από ένα ταξίδι κάτω από άθλιες συνθήκες, στα καταστρώματα και στα αμπάρια των πλοίων» κατέληξε στη Νότια Ομάχα της πολιτείας Νεμπράσκα. Για κακή του τύχη όμως μετά από μόλις δυο μήνες «ένας νεαρός ομοεθνής του συλλαμβάνεται, έπειτα από καταγγελία, κατηγορούμενος ότι είχε ερωτική επαφή με μια ανήλικη κοπέλα, 17 χρόνων, η οποία του έκανε μαθήματα αγγλικών». Στην μικρή πόλη ξέσπασε τεράστιο ρατσιστικό μένος ενάντια στους μετανάστες. Οι τοπικές εφημερίδες World Herald και Daily News έγραψαν για «βρομερούς μετανάστες που επιτίθενται στις γυναίκες μας. Τους είπαν, βρόμικους, υπάνθρωπους, απολίτιστους, άγριους, βιαστές, επιρρεπείς στο έγκλημα, τεμπέληδες, χαρτοπαίχτες, παιδεραστές, απατεώνες, τσαντάκηδες, αλκοολικούς, αντικοινωνικά στοιχεία». Έγραψαν πως «Ένας που στη γενέτειρά του δεν είχε ποτέ το προνόμιο να υψώσει το κεφάλι του προς τα πάνω (…) η μόνη του σκέψη ήταν να σκοτώσει, να σκοτώσει.». Δεν ήθελε πολύ να ξεσπάσει εναντίον τους πογκρόμ και εκείνον τον έδειραν χωρίς έλεος. Πάλι καλά μια και άλλοι έπαθαν πολύ χειρότερα. Απεσταλμένος της πρεσβείας του στις ΗΠΑ, που πήγε στην πόλη του σύστησε «να είναι κόσμιος και να μη μιλά σε γυναίκες που συναντά στο δρόμο».

Ο μικρότερος γιος δεν άφησε τη μάνα του έμεινε μαζί της στο πρώτο τους λιμάνι και θα σας μιλήσω μετέπειτα για τη δική του ιστορία.

Όπως πιθανόν θα υποπτεύεστε η διήγησή μου είναι προϊόν μυθοπλασίας, ή μήπως όχι; Αφήστε με να σας το ξεδιαλύνω. Μυθοπλασία είναι η συρραφή, όλα τα άλλα είναι πραγματικά περιστατικά και ιστορίες που συνέβησαν και διηγήθηκαν οι πρωταγωνιστές τους σε διαφορετικές εποχές και καταστάσεις αλλά με ένα κοινό παρανομαστή. Οι μετανάστες είναι Έλληνες.

Η χήρα είναι Ελληνίδα από το χωρίο Κενάταλα της Καππαδοκίας που τράβηξε όλα αυτά σε ελληνικό καράβι που την πήρε κυνηγημένη από τη Μερσίνα της Τουρκίας το 1922 και τη ξεφόρτωσε στον Πειραιά, εκεί που οι «Έλληνες» τους αποκαλούσαν «τουρκόσπορους», κι εκείνη «τσούλα» και «παστρικιά».

Ο μεγαλύτερος γιος είναι Έλληνας μετανάστης της δεκαετίας του 50 για τις φάμπρικες της Γερμανίας, εκεί που τον αποκαλούσαν «τεμάχιο» και δούλευε ατέλειωτα και σε άθλιες συνθήκες μέχρι να ορθοποδήσει ενώ οι Άριοι Γερμανοί τον αντιμετώπιζαν ως πολίτη β’ διαλογής.

Ο δεύτερος γιος έζησε το πογκρόμ κατά των Ελλήνων στην Αμερική πριν από 100 χρόνια κι όσα διαβάσατε είναι γραμμένα στις εφημερίδες της εποχής όπου οι μελαμψοί Έλληνες ήταν οι άπλυτοι, βιαστές, υπάνθρωποι, απολίτιστοί κ.α.

Πογκρόμ εναντίον των Ελλήνων έγιναν όχι μόνο στην Ομάχα αλλά και στο Κάνσας, το Τορόντο του Καναδά και το Κάλκουρλι της Αυστραλίας το 1908, το 1909, το 1915, το 1924 και το 1934 με χιλιάδες θύματα ξυλοδαρμού, εκτοπισμού και καταστροφής περιουσιών. Μάλιστα στον Καναδά μέχρι και σήμερα, οι μνήμες του ρατσιστικού πογκρόμ της πόλης του Τορόντο έχουν μετατραπεί σε φιέστα όπου αντιρατσιστές συγκεντρώνονται στις συνοικίες των ελληνόφωνων και τρώνε μαζικά greek souvlaki, tzatziki, και mousaka.

Η οικογένεια του μύθου μου ίσως να μην υπήρξε ποτέ, αλλά τα μέλη της είναι πραγματικά και υπαρκτά πρόσωπα. Καθαρά δική μου μυθοπλασία είναι η κατάληξη του τρίτου γιου, αυτού που έμεινε στον Πειραιά, που μετά από χρόνια έγινε πια δεκτός και δεν είναι «Τουρκόσπορος», που πλέον έχει πεθάνει και τα παιδιά του σήμερα, νοικοκυραίοι, κοιτούν στις ειδήσεις το ναυάγιο της Πύλου με τις εκατοντάδες χαμένες ψυχές, κι ακούν συμπολίτες μας να μιλούν για τους βιαστές μετανάστες, τους κακοποιούς της Ομόνοιας, τις αποτροπές και τις συνθήκες, την FRONTEX και τα Δουβλίνα, το Λιμενικό, αυτούς που έφταιξαν κι αυτούς που δεν ήξεραν, κι όλα που έσβησαν ή θα σβήσουν μετά το τριήμερο εθνικό πένθος.

Εκατό και βάλε χρόνια πριν μελαμψές Ελληνίδες μάνες και τώρα μελαμψές αλλοδαπές, πνίγονται αβοήθητες, σε ένα μαύρο κόσμο γεμάτο απανθρωπιά, ρατσισμό και δύσοσμη λήθη. Σμύρνη, Γερμανία, Αυστραλία, Αμέρικα, Πύλος, Λιβύη παντού ανθρωπιά μηδέν.

ΥΓ. Παραθέτω πηγές για όσους θα ήθελαν να επιβεβαιώσουν την αλήθεια των γραφομένων μου και να διαβάσουν περισσότερα.

Η έξοδος – Τόμος Α’ – Μαρτυρίες από τις επαρχίες της Μικρασίας. Εκδ. Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών 1980. (Μαρτυρία Δέσποινας Συμεωνίδου από το χωριό Κενάταλα της Καππαδοκίας και Μαρτυρία Κοντού Κωνσταντίνας από το αρχείο του Συλλόγου Μικρασιατών Ανατολικής Φθιώτιδας):

JohnG.Bitzes, “TheAnti–GreekRiotof1909—SouthOmaha,”

περιοδικόNebraskaHistory51 (1970)

TheCanadianEncyclopedia–free Toronto in Time app

Αναστάσιος Μ. Τάμης «Ιστορία των Ελλήνων της Αυστραλίας» (τ.A΄ [1830-1958], εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1997).

* Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΤΖΗΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ είναι Ταξίαρχος σε αποστρατεία