Γράφω αυτές τις γραμμές από την Άντισσα της Λέσβου.

Εδώ, στην ακριτική γραμμή της Ευρώπης, το σχολείο μας έχει γίνει ο καθρέφτης μιας κρίσης που εξελίσσεται ακριβώς έξω από την πόρτα μας. Ως εκπαιδευτικός αλλά και ως Πρέσβειρα του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα, βλέπω μια κατάσταση που συχνά παρουσιάζεται μόνο ως οικονομική ή υγειονομική, αλλά στην πραγματικότητα εξελίσσεται σε μια σοβαρή περιβαλλοντική απειλή για το οικοσύστημά μας.

Η μέθοδος που επιλέγεται για την αντιμετώπιση της νόσου των ζώων ανοίγει μια νέα, βαθιά πληγή στο περιβάλλον μας, μετατρέποντας αυτή την κρίση σε έναν σοβαρό παράγοντα οικολογικού κινδύνου για το νησί.

Πριν από λίγες ημέρες, η μητέρα ενός μαθητή μου ήρθε στο γραφείο. Με κοίταξε στα μάτια και ένιωσα ότι ήθελε κάπου να ακουμπήσει.

«Κυρία Όλγα, δεν είναι μόνο τα λεφτά», μου είπε με τρεμάμενη φωνή. «Είναι που βλέπουμε τον κόπο μας να θάβεται στο χώμα. Αυτά τα ζώα τα ξέρουμε με το όνομά τους, δεν είναι νούμερα. Και τώρα; Τόση ταφή… φοβάμαι για το χώμα μας, φοβάμαι τι θα αφήσουμε στα παιδιά μας».

Αυτός ο φόβος είναι απόλυτα τεκμηριωμένος επιστημονικά. Η μαζική ταφή ζώων και η απόρριψη γάλακτος στο έδαφος αποτελούν μια οικολογική απειλή που υπονομεύει τους φυσικούς πόρους του τόπου. Ο κίνδυνος για τον υδροφόρο ορίζοντα είναι άμεσος, η διήθηση και η μεταφορά του υψηλού οργανικού φορτίου από την αποσύνθεση απειλούν τα υπόγεια ύδατα, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για την προστασία της ποιότητας των πηγών μας.

Παράλληλα, συντελείται μια σοβαρή υποβάθμιση του εδάφους. Το χώμα της Λέσβου και της ευρύτερης περιφέρειας δέχεται ένα πρωτοφανές φορτίο που αλλοιώνει τη χημική του σύσταση, απειλώντας τη γονιμότητά του και την τοπική βιοποικιλότητα. Σε όλα αυτά έρχεται να προστεθεί και η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας, καθώς η μη ελεγχόμενη διαχείριση της οργανικής ύλης που θάβεται οδηγεί σε αυξημένες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, όπως το μεθάνιο, υπονομεύοντας τις προσπάθειες που κάνουμε για τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα.

Μέσα στις σχολικές τάξεις, η ατμόσφαιρα είναι ηλεκτρισμένη. Τα παιδιά βλέπουν τους γονείς τους να λυγίζουν, βλέπουν τα κοπάδια τους να χάνονται και φέρνουν όλο αυτό το βάρος στο θρανίο. Ως κοινωνία, δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε τις κρίσεις αυτές με όρους του προηγούμενου αιώνα. Η σφαγή και η ταφή δεν μπορεί να είναι η μόνη απάντηση. Χρειαζόμαστε άμεσα ένα σύγχρονο, βιώσιμο πλάνο διαχείρισης.

Το πλάνο αυτό πρέπει να ξεκινά από τη διασυνοριακή επιτήρηση και τη βιοασφάλεια. Η ενίσχυση των μέτρων και των ελέγχων στα σύνορά μας είναι απαραίτητη, καθώς η έξαρση της νόσου στη γειτονική Τουρκία καθιστά αναγκαία την έγκαιρη πρόληψη και την περιβαλλοντική θωράκιση πριν ο ιός περάσει το Αιγαίο. Ταυτόχρονα, απαιτείται η δημιουργία υποδομών κυκλικής οικονομίας, με ασφαλείς σταθμούς διαχείρισης και αδρανοποίησης των υποπροϊόντων σε περιπτώσεις κρίσεων, ώστε να μην επιβαρύνονται το έδαφος και τα νερά του νησιού. Τέλος, είναι αναγκαίες οι ουσιαστικές επενδύσεις στην κλιματική ανθεκτικότητα. Η Ευρώπη οφείλει να επενδύσει στις γνώσεις και στα σύγχρονα εργαλεία που θα κρατήσουν την ύπαιθρο ζωντανή, προστατεύοντας παράλληλα το φυσικό περιβάλλον.

Οι πολιτικές που σχεδιάζονται στα μεγάλα γραφεία, αν δεν έχουν μέσα τους τη φωνή αυτής της μάνας από την Άντισσα και δεν υπολογίζουν τις οικολογικές ισορροπίες του τόπου μας, είναι απλώς χαρτιά. Γιατί πίσω από κάθε στατιστική για τη νόσο, υπάρχει ένας μαθητής που αναρωτιέται αν η δουλειά των γονιών του έχει ακόμα αξία και αν ο τόπος του θα παραμείνει βιώσιμος.

Eνημερωτικό Σημείωμα: Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Κλίμα αποτελεί μία πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συντονιστής του Συμφώνου στην Ελλάδα είναι ο οργανισμός ΙΝΖΕΒ. Για όποια πληροφορία σχετικά με το Σύμφωνο ή για κλιματικές δράσεις που θα σας ενδιέφερε να διοργανώσετε, μπορείτε να επικοινωνείτε με την Ομάδα Συντονισμού στο inzeb@inzeb.org ή στο τηλέφωνο 210 6394608.