Στα τέλη Οκτώβρη έπεσα πάνω σε ένα αρκετά ενδιαφέρον άρθρο γνωστού δημοσιογράφου, δημοσιευμένο σε γνωστή εφημερίδα, που μέχρι πρότινος ήταν φίλα προκείμενη στην κυβέρνηση. Περιγράφεται σε αυτό, μετά από μια σύντομη αναδρομή στο παρελθόν, ένα αραχνοειδές σύστημα προπαγάνδας και συμφερόντων που έχει στρατευθεί πίσω από την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Ένα σύστημα το οποίο είναι πρόθυμο να δολοφονήσει τον χαρακτήρα οποιουδήποτε θελήσει να επικρίνει την σημερινή κυβέρνηση, σε μια θλιβερή επανάληψη της τακτικής «όποιος δεν είναι μαζί μας, είναι εναντίον μας».

Όλα αυτά που παρουσιάζει το άρθρο αποτελούν μια δυστοπική πραγματικότητα. Είναι αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια ο έλεγχος της πληροφορίας από τα ΜΜΕ είναι κάτι παραπάνω από προκλητικός. Στην πλειοψηφία τους οι ενημερωτικές εκπομπές και τα δελτία ειδήσεων υπερ- αναπαράγουν τις πληροφορίες εκείνες που είναι συμφέρουσες για την κυβέρνηση και αποκλείουν εκείνες που, ενδεχομένως, θα δημιουργούσαν πρόβλημα. Και όσοι σταθμοί ασκούν κριτική το κάνουν, απλά γιατί πλέον τα συμφέροντά τους έχουν αλλάξει μεριά. Με λίγα λόγια, η ενημέρωση του πολίτη εξαρτάται άμεσα από το σε ποια μεριά βρίσκονται τα συμφέρονται του εκάστοτε ιδιοκτήτη του μέσου ενημέρωσης.

Παρ’ όλα αυτά, τα παραπάνω δεν αποτελούν τη μόνη παθογένεια της σημερινής καχεκτικής δημοκρατίας μας. Σήμερα μια σειρά από θεσμούς δεν στέκονται στο ύψος των περιστάσεων και δεν επιτελούν το ρόλο τους. Το κράτος παραιτείται όλο και περισσότερο από τις αρμοδιότητες του, οι οποίες παραχωρούνται σε ιδιώτες. Οι κρατικοί μηχανισμοί ελέγχου έχουν, κατά κανόνα, αδρανοποιηθεί και η κοινωνία υποφέρει από αυτό. Η κυριαρχία των καρτέλ σε μια σειρά αγαθών (παραδείγματος χάριν σε είδη πρώτης ανάγκης, στην υγεία ή στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια), σε συνδυασμό με την υποτίμηση της πραγματικής αξίας του μισθού στη χώρα μας, όπως ανέδειξε η πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ, καθιστά πολλά από αυτά απρόσιτα για τον καταναλωτή.

Ενδεικτικό παράδειγμα είναι η προσπάθεια της κυβέρνησης να ιδιωτικοποιήσει τεχνηέντως το δημόσιο σύστημα υγείας. Η υποτίμησή του, η παρουσίασή του ως αναποτελεσματικού, αλλά και η εισαγωγή των απογευματινών χειρουργείων έναντι αμοιβής «διώχνουν» πολίτες σε ιδιωτικές κλινικές και καθιστούν την υγεία αγαθό πολυτελείας.

Υπάρχει εναλλακτική;

Τη στιγμή που συμβαίνουν όλα αυτά, ο μέσος πολίτης αναζητά εναγωνίως ένα θεσμικό αντίβαρο που θα εκφράζει τα προβλήματά του και αυτό δεν μπορεί να το βρει στην αντιπολίτευση. Ο ΣΥΡΙΖΑ, από πέρυσι το Μάιο μέχρι και σήμερα, ασχολείται με οτιδήποτε άλλο πλην των προβλημάτων της κοινωνίας. Και αυτό γιατί, χωρίς κανένα απολύτως ένστικτο πολιτικής επιβίωσης, εξέλεξαν τα μέλη του ένα πρόσωπο, όχι απλώς άσχετο με τον χώρο, αλλά άσχετο με την πολιτική γενικότερα.

Το ΠΑΣΟΚ, από την άλλη, το απασχολούσαν επίσης οι εσωκομματικές του διαδικασίες, ενώ πλέον ψάχνει τρόπο να καταστεί και θεσμικά αξιωματική αντιπολίτευση. Σε αυτό βοηθά, βέβαια, και η στάση του πρωθυπουργού που προσπαθεί να παρουσιάσει τον πρόεδρο του κόμματος ως τον βασικό συνομιλητή του εντός του κοινοβουλίου. Κοινώς, είναι φανερή μια απεγνωσμένη προσπάθεια νεκρανάστασης του παλαιού αλληλοτροφοδοτούμενου κομματικού διπόλου. Και όλα αυτά τη στιγμή που δεν έχει εκπέμψει κανένα καθαρό μήνυμα σε μια σειρά από φλέγοντα ζητήματα της καθημερινότητας.

Σαφώς, υπάρχουν κόμματα τα οποία ασκούν σοβαρή και εποικοδομητική αντιπολίτευση. Ωστόσο, αυτά δεν έχουν την απαιτούμενη ορατότητα, τουλάχιστον τη δεδομένη χρονική στιγμή, με αποτέλεσμα να στερούνται αναγνωρισιμότητας. Μέσα σε όλα αυτά, η πολυδιάσπαση στο χώρο της αριστεράς – κεντροαριστεράς (με ευθύνες που βαραίνουν τους πάντες), αλλά και οι μικρομεγαλισμοί κάνουν το τοπίο ακόμη πιο δύσβατο, ενώ δημιουργούν εμπόδια στη συνομιλία μεταξύ των κομμάτων.

Η κοινωνική αντιπολίτευση που έχει σχηματισθεί δεν έχει φωνή εντός της Βουλής. Για να συμβεί αυτό, θα πρέπει τα κόμματα του προοδευτικού χώρου να βρουν έναν τρόπο συνεννόησης, κοινής δράσης και, μακροπρόθεσμα, διαμόρφωσης ενός κοινού πολιτικού προγράμματος, στα πρότυπα του Λαϊκού Μετώπου της Γαλλίας, που θα δίνει λύσεις στα αδιέξοδα. Αν αυτό δεν υλοποιηθεί, η δυστοπία θα αργήσει να τερματίσει.

ΥΓ: Ένας εκ των βουλευτών επικρατείας του ΠΑΣΟΚ έγραψε σε λογαριασμό του: «…Ο Κ. Μητσοτάκης δυο μήνες αφού εξελέγη αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης ζήτησε εκλογές και έφτασε μέχρι το σημείο να πει ότι ανταλλάχτηκε ένα εθνικό θέμα, η Μακεδονία με μέτρα για τις συντάξεις, πράγμα εμπρηστικό…». Επειδή υπάρχουν και αυτοί που δεν έχουν κοντή μνήμη, καλό θα ήταν ο εν λόγω να μας απαντήσει ποια ήταν η θέση του μη εμπρηστικού ΠΑΣΟΚ επί του θέματος, με ποιους συναγελάστηκε στα συλλαλητήρια για το Μακεδονικό και, εν τέλει, τι ψήφισε στην ψηφοφορία κύρωσης της Συμφωνίας των Πρεσπών.

* Ο Στράτος Μαρινάτος είναι δικηγόρος στη Μυτιλήνη