Πίσω από τις κλειστές πόρτες των σπιτιών της Λέσβου, στα στενά της Μυτιλήνης αλλά και στα μικρά χωριά του νησιού, εκεί όπου οι άνθρωποι γνωρίζονται μεταξύ τους και τα οικογενειακά μυστικά δύσκολα βγαίνουν προς τα έξω, η ενδοοικογενειακή βία μπορεί να παραμένει αθέατη. Πίσω από τοίχους που δεν αφήνουν τις φωνές να ακουστούν, υπάρχουν άνθρωποι που ζουν με τον φόβο, την απειλή και την ανασφάλεια. Άνθρωποι που ενδεχομένως θέλουν να μιλήσουν, αλλά διστάζουν. Που φοβούνται όχι μόνο εκείνον που τους κακοποιεί, αλλά και όσα μπορεί να ακολουθήσουν όταν η ιστορία τους γίνει γνωστή στη γειτονιά, στο χωριό, στην οικογένεια.

Και αν για κάποιους το δυσκολότερο είναι να ξεφύγουν από τη βία, για άλλους το πρώτο μεγάλο εμπόδιο είναι να σπάσουν τη σιωπή τους.

Στη Λέσβο, από τις αρχές του 2024 έως τον Σεπτέμβριο του 2026, έχουν καταγραφεί από τις αστυνομικές αρχές 685 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας. Πρόκειται για 685 υποθέσεις που έφτασαν στις αρχές. Πόσες όμως δεν έφτασαν ποτέ; Πόσες γυναίκες και πόσοι άνδρες εξακολουθούν να υπομένουν κακοποιητικές συμπεριφορές χωρίς να καταγγέλλουν όσα συμβαίνουν μέσα στο σπίτι τους;

Το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο επίκαιρο καθώς, μετά τη σημαντική αύξηση των καταγεγραμμένων περιστατικών το 2025, τα στοιχεία του πρώτου εννεαμήνου του 2026 δείχνουν χαμηλότερο ρυθμό καταγραφών. Είναι όμως μια πραγματική υποχώρηση της ενδοοικογενειακής βίας ή μήπως η σιωπή εξακολουθεί να κρύβει ένα μέρος της πραγματικότητας;

Για τους λόγους που μπορεί να βρίσκονται πίσω από αυτή τη μεταβολή μίλησε στο «Ν» η Νίκη Κούρτη, ψυχίατρος και διευθύντρια της Ψυχιατρικής Κλινικής του Νοσοκομείου Μυτιλήνης. Η ίδια αναδεικνύει δύο διαφορετικές πλευρές του ζητήματος, από τη μία, τη σημασία της ενημέρωσης και των δράσεων πρόληψης που ενδέχεται να έχουν συμβάλει στον περιορισμό των βίαιων συμπεριφορών και, από την άλλη, τον φόβο της κοινωνικής έκθεσης που εξακολουθεί να κρατά θύματα μακριά από τις αστυνομικές αρχές.

Γιατί σε μια μικρή κοινωνία, όπου συχνά όλοι γνωρίζουν όλους, το να καταγγείλει κάποιος όσα συμβαίνουν πίσω από την πόρτα του σπιτιού του μπορεί να απαιτεί τεράστιο θάρρος.

Από 221 σε 306 περιστατικά – Η μεγάλη αύξηση του 2025

Τα επίσημα στοιχεία της Διεύθυνσης Αστυνομίας Λέσβου αποτυπώνουν μια σημαντική αύξηση των καταγεγραμμένων περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας από το 2024 στο 2025.

Συγκεκριμένα, το 2024 καταγράφηκαν 221 περιστατικά, ενώ το 2025 ο αριθμός αυξήθηκε στα 306, σημειώνοντας άνοδο 38,5%.

Το 2024 οι αστυνομικές υπηρεσίες κατέγραφαν κατά μέσο όρο περίπου 18 περιστατικά τον μήνα. Το 2025 ο αριθμός αυτός αυξήθηκε στα 25,5 περιστατικά μηνιαίως. Με άλλα λόγια, κατά τη διάρκεια του 2025 καταγραφόταν στην περιοχή αρμοδιότητας της Διεύθυνσης Αστυνομίας Λέσβου σχεδόν μία υπόθεση ενδοοικογενειακής βίας κάθε ημέρα.

Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η αύξηση των συλλήψεων, οι οποίες από 146 το 2024 έφτασαν τις 243 το 2025, παρουσιάζοντας άνοδο 66,4%. 

Το 2026 εμφανίζεται μια διαφορετική εικόνα

Κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026, τα στοιχεία παρουσιάζουν μια διαφορετική εικόνα. Από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Σεπτεμβρίου καταγράφηκαν 158 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας και 116 συλλήψεις.

Ο μέσος μηνιαίος αριθμός των καταγεγραμμένων περιστατικών διαμορφώνεται περίπου στα 17,6, όταν για το σύνολο του 2025 ήταν 25,5. Πρόκειται για μια αισθητή υποχώρηση του ρυθμού καταγραφής, η οποία δημιουργεί εύλογα ερωτήματα.

Βεβαίως, για μια απολύτως συγκρίσιμη εικόνα θα απαιτούνταν τα στοιχεία του αντίστοιχου εννεαμήνου του 2025, καθώς τα διαθέσιμα δεδομένα για εκείνη τη χρονιά αφορούν ολόκληρο το δωδεκάμηνο. Ωστόσο, η διαφοροποίηση παραμένει αξιοσημείωτη.

Μπορεί η ενδοοικογενειακή βία να έχει πράγματι περιοριστεί ή υπάρχουν περιστατικά που εξακολουθούν να συμβαίνουν, αλλά δεν καταγγέλλονται; Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί αποκλειστικά μέσα από τους αριθμούς των αστυνομικών καταγραφών.

Νίκη Κούρτη: Η ενημέρωση μπορεί να έχει συμβάλει στη μείωση

Για τους λόγους που ενδέχεται να επηρεάζουν τον αριθμό των καταγεγραμμένων περιστατικών μίλησε στο «Ν» η Νίκη Κούρτη, ψυχίατρος και διευθύντρια της Ψυχιατρικής Κλινικής του Νοσοκομείου Μυτιλήνης.

Η ίδια επισημαίνει ότι η μείωση των καταγραφών το 2026 ενδέχεται να σχετίζεται με τις δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης που πραγματοποιήθηκαν το προηγούμενο διάστημα.

Σύμφωνα με την κ. Κούρτη, κατά τη διάρκεια του 2025 υλοποιήθηκαν αρκετές παρεμβάσεις αγωγής κοινότητας για την ενδοοικογενειακή βία και τις κακοποιητικές συμπεριφορές. Μόνο η Ψυχιατρική Κλινική πραγματοποιήσε τουλάχιστον τρεις δράσεις σχετικά με την ενδοοικογενειακή βία και τη βία γενικότερα.

Κατά την εκτίμησή της, η ενημέρωση και η συνειδητοποίηση των συνεπειών που μπορεί να έχει μια πράξη ενδοοικογενειακής βίας ενδέχεται να επηρεάζουν τη συμπεριφορά των ανθρώπων, λειτουργώντας αποτρεπτικά. Όταν κάποιος γνωρίζει ότι μια κακοποιητική συμπεριφορά μπορεί να οδηγήσει σε καταγγελία, ποινικές κυρώσεις και περιοριστικά μέτρα, είναι πιθανό να αναλογιστεί περισσότερο τις πράξεις του.

Η κ. Κούρτη θεωρεί ότι η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση της κοινωνίας, σε συνδυασμό με τις δράσεις πρόληψης που έχουν πραγματοποιηθεί στη Λέσβο, ενδέχεται να έχει συμβάλει στον περιορισμό των περιστατικών, χωρίς ωστόσο να μπορεί να αποδειχθεί ότι αυτή είναι η αιτία της μείωσης των αστυνομικών καταγραφών.

Ο φόβος της κοινωνικής έκθεσης κρατά τα θύματα στη σιωπή

Η Νίκη Κούρτη αναγνωρίζει, όμως, και μια δεύτερη πιθανή εξήγηση για τη μείωση των καταγεγραμμένων περιστατικών. Ότι ορισμένες υποθέσεις εξακολουθούν να μη φτάνουν ποτέ στις αστυνομικές αρχές. Όπως επισημαίνει, ο φόβος της κοινωνικής έκθεσης και η ανησυχία του θύματος για τις συνέπειες μιας καταγγελίας αποτελούν διαχρονικούς ανασταλτικούς παράγοντες.

Πρόκειται για εμπόδια που μπορούν να αποτρέψουν έναν άνθρωπο από το να αναζητήσει βοήθεια, ακόμη και όταν γνωρίζει ότι υφίσταται κακοποιητική συμπεριφορά. Σε μια μικρή κοινωνία, όπως αυτή της Λέσβου, όπου οι οικογενειακές και προσωπικές σχέσεις συχνά είναι στενά συνδεδεμένες, η απόφαση ενός θύματος να καταγγείλει όσα βιώνει μπορεί να συνοδεύεται από πρόσθετες αγωνίες.

Σε ένα μικρό χωριό, όπου οι περισσότεροι κάτοικοι γνωρίζονται μεταξύ τους, η σκέψη ότι μια προσωπική υπόθεση θα γίνει αντικείμενο συζήτησης μπορεί να λειτουργεί αποτρεπτικά.

Ο φόβος για την αντίδραση του δράστη, η οικονομική εξάρτηση, η ανησυχία για τα παιδιά, αλλά και το πώς θα αντιμετωπιστεί η υπόθεση από το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον μπορούν να κρατήσουν έναν άνθρωπο εγκλωβισμένο στη σιωπή.

Η κοινωνική έκθεση, στην οποία αναφέρεται η κ. Κούρτη, αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία όταν επιχειρεί κανείς να ερμηνεύσει τη μείωση των καταγεγραμμένων περιστατικών. Γιατί λιγότερες καταγγελίες δεν σημαίνουν απαραίτητα και λιγότερη βία.

Πόσα περιστατικά δεν φτάνουν ποτέ στην Αστυνομία;

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ερώτημα. Οι επίσημοι αριθμοί καταγράφουν τις υποθέσεις που έφτασαν στις αστυνομικές υπηρεσίες. Δεν μπορούν, όμως, να αποτυπώσουν τις περιπτώσεις στις οποίες ένα θύμα δεν αναζήτησε ποτέ βοήθεια.

Από τη μία πλευρά, η μεγαλύτερη ενημέρωση, η αναγνώριση των κακοποιητικών συμπεριφορών και οι δράσεις πρόληψης ενδέχεται να έχουν συμβάλει στον περιορισμό του φαινομένου.

Από την άλλη, ο φόβος της καταγγελίας, η κοινωνική πίεση και οι προσωπικές ή οικονομικές εξαρτήσεις μπορεί να εξακολουθούν να κρατούν ανθρώπους μακριά από τις αρμόδιες αρχές.

Οι δύο αυτές εκδοχές δεν αποκλείουν η μία την άλλη.

Είναι πιθανό οι δράσεις πρόληψης να έχουν θετική επίδραση, ενώ ταυτόχρονα ένα μέρος των περιστατικών εξακολουθεί να παραμένει αδήλωτο.

Η πραγματική εικόνα πίσω από τους αριθμούς

Από το 2024 έως και τον Σεπτέμβριο του 2026, οι αστυνομικές υπηρεσίες της Λέσβου κατέγραψαν συνολικά 685 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας.

Στο ίδιο διάστημα καταγράφηκαν 799 θύματα, εκ των οποίων 584 γυναίκες και 215 άνδρες. Οι αριθμοί αυτοί είναι από μόνοι τους σημαντικοί. Αφορούν όμως αποκλειστικά τις υποθέσεις που έφτασαν στις αστυνομικές αρχές.

Η μεγάλη αύξηση του 2025 και η υποχώρηση των καταγραφών το 2026 αναδεικνύουν την ανάγκη για βαθύτερη διερεύνηση του φαινομένου. Οι επισημάνσεις της Νίκης Κούρτη προσθέτουν μια ουσιαστική διάσταση στη συζήτηση, καθώς αναδεικνύουν τόσο τη σημασία της πρόληψης και της ενημέρωσης όσο και τα εμπόδια που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα θύματα.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας καταγγέλλονται κάθε χρόνο στη Λέσβο, αλλά και πόσα παραμένουν πίσω από κλειστές πόρτες. Γιατί η μείωση των καταγεγραμμένων περιστατικών μπορεί να αποτελεί μια θετική εξέλιξη μόνο εφόσον συνοδεύεται από πραγματική μείωση της βίας.

Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος η σιωπή των θυμάτων να δημιουργεί μια εικόνα που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Και πίσω από αυτή τη σιωπή μπορεί να υπάρχουν άνθρωποι που συνεχίζουν να ζουν με τον φόβο, σε σπίτια όπου κανείς απ' έξω δεν γνωρίζει τι πραγματικά συμβαίνει.