× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Στην Αγία Αικατερίνη της Σμύρνης

Άγνωστες φωτογραφίες και μια μαρτυρία για το μεγαλύτερο ναό της πρωτεύουσας της Ιωνίας που καταστράφηκε το Σεπτέμβριο του 1922

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ Δημοσίευση 25/11/2022

Στην Αγία Αικατερίνη της Σμύρνης

100 χρόνια μετά την Καταστροφή της Μικρασίας, στον απόηχο των όσων έγιναν και προπάντων στον εκκωφαντικό απόηχο των όσων δεν έγιναν αλλά ούτε και ειπώθηκαν στην επέτειο, κι είπα να πάμε μια βόλτα πέρα από τα συνηθισμένα της γειτονιάς μας. Πάμε στη Σμύρνη και μέρα τιμής στην Αγίας Αικατερίνη ας βρούμε το μεγαλύτερο ναό της πρωτεύουσας του Ρωμαίκου της Μικρασίας, το ναό της Αγίας Αικατερίνης.
Οδηγοί μας το αρχείο των φραγκολεβαντίνων της Σμύρνης με πολύτιμο φωτογραφικό υλικό. Και ο κληρωτός στρατιώτης της κλάσεως του 1922, Νικόλαος Ζευγαδάκης, που κατέγραψε στο ημερολόγιό του με ακρίβεια, τις χριστιανικές εορτές και τελετές του τελευταίου έτους της Σμύρνης (1921-1922), στους μεγαλύτερους ναούς της οποίας εκκλησιάσθηκε περιμένοντας να προωθηθεί στο μικρασιατικό μέτωπο. Αυτές τις προσωπικές του εμπειρίες που αποκτούν ιδιαίτερη αξία αφού είχε την ιδιότητα του θεολόγου, δημοσίευσε για πρώτη φόρα το 1975 στο βιβλίο του «Αι χριστιανικαί εορταί του τελευταίου έτους της Σμύρνης, 1921-1922 : περιγραφή των ιερών τελετών εις τον σεπτόν μητροπολιτικόν ναόν της Αγίας Φωτεινής και άλλους εκ των κυριοτέρων ναών της πόλεως».
Η Αγία Αικατερίνη ήταν η νεότερη εκκλησία της Σμύρνης νότια των Σχοινάδικων. Σε αντικατάσταση παλιότερης ξύλινης εκκλησίας, χτίστηκε το 1898 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ν. Λατρή.
Στα πρότυπα των ναών του ύστερου 19ου αιώνα, η Αγία Αικατερίνη της Σμύρνης καταστράφηκε πλήρως στη φωτιά του 1922. Για χρόνια και μέχρι την κατεδάφιση της και τον πλήρη καθαρισμό της καμένης έκτασης η Αγίας Αικατερίνη έστεκε όρθια πάνω από όγκους καμένων ερειπίων. Μαρτυρίες Τούρκων λέει ότι κατεδαφίστηκε στη δεκαετία του 1960 με χρήση δυναμιτών.

Την Κυριακή 2η μέρα της Πρωτοχρονιάς του 1922 στην Αγία Αικατερίνη ο κληρωτός στρατιώτης της κλάσεως του 1922, Νικόλαος Ζευγαδάκης. Στο ημερολόγιο του το οποίο εκδόθηκε το 1975 γράφει;
«Εγερθείς ενωρίς την πρωίαν, ανεχώρησα δια τον ιερόν ναόν της Αγίας Αικατερίνης, δια να γνωρίσω ένα ναόν, όστις εφημίζετο ως ο λαμπρότερος της Σμύρνης, να ακούσω δε και τον εν αυτώ ψάλλοντα διακεκριμένον ιεροψάλτην Παντελήν Παρρησιάδην. Ούτος είχε διαδεχθή εν τω ναώ τούτω, ως φαίνεται, τον φημιζόμενον επίσης ιεροψάλτην Πέτρον Μανέαν, όστις είχε μετατεθή εις τον όχι μακράν ευρισκόμενον ναόν του Αγ. Δημητρίου.
Εντός ολίγου ευρέθην προ του ναού. Ήτο πάλλευκος, καλιμάρμαρος, όντως δε ο λαμπρότερος και μεγαλύτερος της πόλεως. Περισσοτέρα ήτο η έκστασις και ο θαυμασμός μου όταν εισήλθον εντός του ναού. Από το περίφημον τούτο της Ορθοδοξίας τέμενος δεν διεσώθη, δυστυχώς, μετά την καταστροφήν, παρά μόνον το πηγάδι που ευρίσκετο εις την αυλήν της εκκλησίας.
Εις τον ναόν αυτόν, έψαλλε πράγματι ο Παντελής Παρρησιάδης, τον οποίον ευρήκα απολύτως άξιον της καλής του φήμης. Ήτο πλέον ο Παρρησιάδης γεροντάκος, μετρίου αναστήματος, καλλίφωνος και καλώς κατηρτισμένος ψάλτης, ψάλλων με προσοχήν και τέχνην όλους τους ύμνους της ακολουθίας. Εις το χερουβικόν, όταν έφθανε εις το «Τριάδι» οπότε, ανέπτυσσεν όλην του την ικανότητα, εγίνετο ολοκόκκινος από την προσπάθειαν που κατέβαλλεν, εθαύμαζε τις, ενθυμούμαι το μεγαλειον μάλλον της… Ανατολής παρά του Βυζαντίου, διότι τότε η ψαλμωδία μετεβάλλετο σχεδόν εις «αμανέ». Ποιος αμφισβητεί την μοιραίαν επίδρασιν, αντιστάσεως μάλιστα μη ούσης, της ασιατικής επί της βυζαντινής μουσικής; Εγνώριζεν όμως ο δόκιμος ιεροψάλτης τα όρια μέχρι των οποίων, κατ’ εξαίρεσιν βεβαίως και οικονομίαν, ηδύνατο να φθάση, και τον δρόμον ο οποίος θα τον επανέφερεν εις την ορθήν οδόν της γνησίας βυζαντινής γραμμής. Όπως όμως έκαμνεν αυτήν την κλίσιν προς… Ανατολάς, έτσι μετετοπίζετο όταν του ταίριαζε, και προς την αντίθετον, προς Δυσμάς, κατεύθυνσιν, δεχόμενος την κατά το ευρωπαϊκόν σύστημα διφωνίαν εις τα Εξαποστειλάρια, τα Αντίφωνα και άλλα από διαφόρους νέους, οι οποίοι απετέλουν την χορωδία του».

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΑ ΜΠΛΟΥΖ

Η Μυτιλήνη... αλλιώς!

Με αφορμή την παράσταση των «Αιολέων» και της «muhabbet orchestra» με τραγούδια και σκοπούς της Λέσβου
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

«Ο κουφός, ό,τι θέλει ακούει»

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΛΑΔΙΤΗΣ*
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Δέσμιοι της γεωγραφίας

Ο ρόλος της τουρκικής αγοράς στην ανάπτυξη των νησιών του ΒΑ Αιγαίου. Η περίπτωση της Λέσβου. -Γράφει ο ΔΡΟΣΟΣ ΤΑΡΝΑΡΑΣ*
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

«Πιστοποιημένη» κακομεταχείριση ζώων συντροφιάς

Γράφει η ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΙΤΣΙΟΥ, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕΤΑΞΥ ΜΑΣ

«Αλλο οι δημοσιογράφοι, άλλο οι δημοσιολογούντες»

«Ο δημοσιογράφος λειτουργεί προς όφελος της κοινωνίας και όχι προς ίδιον όφελος», τόνισε ο Πρόεδρος της ΕΣΗΕΠΗΝ, Κυριάκος Κορτέσης μιλώντας στο «Ν» με αφορμή την επίσκεψη της Ενωσης στη Λέσβο
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Kαι μετά τις ευρωεκλογές τι;

Γράφει ο ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΙΚ.ΚΑΡΛΑΣ*
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Ψήφος αναγέννησης της ελπίδας

Άρθρο του Γιάννη Μπουρνού, Μέλους του Εκτελεστικού Γραφείου και σύμβουλος Προέδρου ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η κλιματική κρίση απαιτεί έργα και όχι λόγια υποκριτικά

Γράφει ο ΠΕΤΡΟΣ ΚΟΚΚΑΛΗΣ*
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Τα φτερά της μάνας!

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ*
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Τα Τέμπη ζητάνε δικαιοσύνη

Γράφει ο ΟΡΕΣΤΗΣ ΜΕΤΑΞΑΣ, Οικονομολόγος