Κεραμικά της Ελληνιστικής περιόδου. Και ο τότε Δήμαρχος Καλλονής Άρης Ελευθερίου καταμετρά με υπάλληλο της τότε Κ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών αρχαιοτήτων τα νομίσματα. (Οι φωτογραφίες είχαν δημοσιευτεί στις 9 Μαρτίου 1995 στην «Ελευθεροτυπία» σε σχετικό άρθρο του υπογράφοντος) 

Ένας μοναδικής αξίας αρχαιολογικός θησαυρός φυλάσσεται στο θησαυροφυλάκιο του αρχαιολογικού μουσείου Μυτιλήνης εδώ και 27 χρόνια.

Πρόκειται για μεγάλη ποσότητα αρχαιολογικών ευρημάτων που έφθασαν στη Μυτιλήνη με μυθιστορηματικό τρόπο και αφού επί μεγάλο χρονικό διάστημα ήταν παρατημένα (και αφύλακτα) στις αποθήκες του Τελωνείου του τότε Αερολιμένα της Αθήνας. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου διερευνά την πιθανότητα ο μοναδικός αυτός αρχαιολογικός θησαυρός να εκτεθεί στη Μυτιλήνη.

Τον Ιανουάριο του 1995 και αμέσως μόλις  είχε αναλάβει τα καθήκοντα του ο Δήμαρχος Καλλονής Άρης Ελευθερίου, παρέλαβε από τον Καλλονιάτικης καταγωγής διευθυντή του Ι Τελωνείου Αερολιμένα Αθήνας Α. Καλογιαννίδη, αρχαιότητες μεγάλης αξίας και μάλιστα δι’ απλής αιτήσεως παραδόσεως εγκαταλειφθέντων ή αζήτητων αντικειμένων.

Συγκεκριμένα, παραδόθηκαν στο Δήμο της Καλλονής προκειμένου να εκτεθούν στο υπό δημιουργία Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο Καλλονής στο υπό ανακαίνιση τότε, παλιό χαμάμ (που δε λειτούργησε ποτέ), δυο μεγάλες και μοναδικής αξίας αρχαίων αντικειμένων,  που σπάνια  βλέπει κανείς τόσο καλοδιατηρημένα,  αλλά και τόσα πολλά  σε αρχαιολογικό μουσείο της Ελλάδας, ακόμα και σε αυτό το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Επρόκειτο για μια παρτίδα 292 χάλκινων, σιδερένιων, πήλινων και λίθινων  όπλων και κοσμημάτων στο σύνολό τους της Ελληνιστικής περιόδου και μια παρτίδα 596  αρχαίων νομισμάτων και 36 λίθινων και κεραμικών αντικειμένων της Ελληνιστικής περιόδου και τέλος ένα θρησκευτικό βυζαντινό χειρόγραφο βιβλίο.

Οι συλλογές

Εδώ, να τονιστεί ότι τα 292 μεταλλικά όπλα και κοσμήματα έχουν  καταγραφεί από τις 4 Νοεμβρίου του 1992 από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το έγγραφο δε της καταγραφής, με αριθμό πρωτοκόλλου 4615/4.11.1992, υπέγραφε ο αρχαιολόγος Γιάννης Σακελλαράκης. Η συλλογή αυτή περιλαμβάνει τα παρακάτω χάλκινα αντικείμενα: 11 μεγάλα ξίφη και ένα μικρό, 11 αιχμές,  πέντε αιχμές ξιφών και έξι μεγάλες αιχμές δοράτων, μια μικρή αιχμή δόρατος, ένα κυλινδρικό τμήμα σαυρωτήρα δόρατος, τρία μαχαιρίδια, μια κουτάλα, ένα αμφόλιο, δυο τμήματα χαλιναριών, 14 περόνες, μια λαβίδα, ένα δισκελές εργαλείο, δυο πελέκεις, δυο δίσκους κατόπτρων, 42 βραχιόλια, εννέα βελόνες, πέντε κρίκους, επτά δαχτυλίδια, τρεις κρίκους με αποφύσεις, τρία διακοσμητικά αντικείμενα με κουκίδες, δυο επιμήκεις λαβές σκευών, ένα κουταλόσχημο εργαλείο, πέντε τμήματα βραχιολιών, εννέα επιμήκη τεμάχια, δυο πόρπες ζωνών, δυο μικρά αμφόλια, μια εφηλίδα, τρία κωδονόσχημα αντικείμενα, έξι σφικτήρες, ένα ελασμάτινο περίαπτο, μια ελασμάτινη απόληξη, 14 αιχμές βελών με στέλεχος και 106 αιχμές βελών χωρίς στέλεχος.

Η ίδια συλλογή περιλαμβάνει επίσης ένα σιδερένιο ξίφος, μια σιδερένια αιχμή δόρατος και μια σιδερένια αιχμή βέλους.

Στο σύνολό τους τα παραπάνω αντικείμενα εισήχθησαν μέσω Περσίας από κάποιον ιδιώτη ονόματι Χρήστο Θεοχαρίδη, που σύμφωνα με πληροφορίες είχε επανειλημμένως στο παρελθόν εισαγάγει από χώρες αυτής της περιοχής αρχαία αντικείμενα, στη μεγάλη τους δε πλειονότητα αυτά έχουν κατασχεθεί από τις τελωνειακές αρχές ύστερα από υπόδειξη των αρχαιολογικών υπηρεσιών.

Να τονιστεί επίσης ότι τα αρχαία αυτά  αντικείμενα προέρχονται ή από λαθρανασκαφή, αφού πολλά από αυτά έχουν ακόμα επάνω τους χώματα, άλλα δε προέρχονται πιθανόν από κάποιο κλεμμένο μουσείο, αφού μεταξύ τους υπάρχουν και συντηρημένα αντικείμενα. Στο σύνολό τους δε είναι ελληνικά και περσικά, πράγμα που οδηγεί τους ειδικούς στο συμπέρασμα ότι προέρχονται από τύμβους πεσόντων στις μάχες της εκστρατείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Καταγραμμένα όμως είναι και τα αντικείμενα της δεύτερης παρτίδας αρχαιοτήτων, που παραδόθηκαν από το Ι Τελωνείο Αερολιμένα Αθήνας. Συγκεκριμένα, με το αριθμό πρωτοκόλλου 599/350/12.9.1994 έχουν καταγραφεί από το Νομισματικό Μουσείο τα 596 νομίσματα, όλα πιθανόν αποτέλεσμα λαθρανασκαφής, αφού και αυτά έχουν ακόμα πάνω τους χώματα. Είναι στο σύνολό τους έκδοσης της Βακτριανής, δηλαδή των ηγεμόνων διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, στην περιοχή όπου σήμερα βρίσκονται το Αφγανιστάν και το Πακιστάν. Πολλά από αυτά είναι δίγλωσσα, δηλαδή στη μια πλευρά φέρουν επιγραφές στα ελληνικά και στην άλλη σε γλώσσα της περιοχής. Μαζί με τα νομίσματα παραδόθηκαν επίσης και 36 αγγεία και ειδώλια της ίδια εποχής και προέλευσης, αυτά καταγραμμένα επίσης από το 1994 από την Εφορεία Αρχαιοπωλών και ιδιωτικών αρχαιολογικών συλλογών. Εδώ να σημειώσουμε ότι τα ειδώλια και τα αγγεία ήταν στο σύνολό τους τυλιγμένα στην αγγλόφωνη εφημερία του Πακιστάν «THE NEWS» της 6^ης Αυγούστου 1994, γεγονός που αποτελεί ένδειξη και για την προέλευση των αρχαιοτήτων.

Είδαν κι έπαθαν να ξεμπλέξουν

Για την υπόθεση επιλήφθηκε η Εισαγγελία Μυτιλήνης, η οποία και ερεύνησε το νόμιμο της παράδοσης των αρχαιοτήτων από το Ι Τελωνείο Αερολιμένα της Αθήνας. Επίσης, το υπουργείο Πολιτισμού, χαρακτηρίζοντας μάλιστα την όλη υπόθεση απόρρητη, διερεύνησε το πώς καταγραμμένες αρχαιότητες και μάλιστα πολύ μεγάλης αξίας βρίσκονταν επί τρία και περισσότερα χρόνια εγκαταλελειμμένες σε κάποιο τελωνείο και αν επίσης εκτός από αυτές υπάρχουν και άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις. Επίσης το Υπουργείο Πολιτισμού σε συνεργασία με το Υπουργείο Εξωτερικών προσπάθησε να εντοπίσει τη χώρα προέλευσης των αντικειμένων, καθώς επίσης και το αν είναι αποτέλεσμα κλοπής μουσείου ή λαθρανασκαφής και, αν ναι, τα πού έχει αυτή γίνει. Οι έρευνες αυτές δεν κατέληξαν πουθενά.

Τις δυο συλλογές ο δήμαρχος Καλλονής Άρης Ελευθερίου τις παρέδωσε στην Αρχαιολογική Υπηρεσία, όπου και φυλάσσονται μέχρι σήμερα. Πάντως ο κ. Ελευθερίου κατηγορήθηκε σε βαθμό κακουργήματος για την υπόθεση, για να απαλλαχθεί στη συνέχεια απ’ το Εφετείο Αθηνών, και μάλιστα μετά επαίνων γιατί διασώθηκε με τη συμβολή του Δήμου Καλλονής ο τεράστιας αξίας αρχαιολογικός πλούτος.