Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτηση πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Τετάρτης 22 Ιουλίου στο Δημοτικό Θέατρο Καλλονής. Οι διοργανωτές της εκδήλωσης, το Εργαστήριο Ζωικής Παραγωγής και Προστασίας Περιβάλλοντος του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ και ο Παλλεσβιακός Φορέας Πρωτογενούς Τομέα Λέσβου, είχαν ως στόχο να ανοίξει η συζήτηση για την επόμενη ημέρα της κτηνοτροφίας στο νησί. Δηλαδή, για τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει η επανεκκίνηση του κλάδου, αφού προηγουμένως διασφαλιστεί ότι οι κτηνοτρόφοι που έχασαν τα κοπάδια τους δεν θα εγκαταλείψουν το επάγγελμα. Αυτό μαρτυρά και ο τίτλος της εκδήλωσης «Η ανασύσταση των εκτροφών και το μέλλον της κτηνοτροφίας στη Λέσβο μετά τον αφθώδη».

Την πρόθεση αυτή επισήμαναν κατ' επανάληψη τόσο ο συντονιστής της συζήτησης, Γιάννης Τσακίρης, όσο και οι κεντρικοί ομιλητές, ο καθηγητής του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ Γιώργος Αρσένος, ο αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Κτηνιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Γιώργος Βαλιάκος και ο κτηνίατρος Βασίλης Δελησταμάτης.

Στόχος τους ήταν να αποφευχθεί μια συζήτηση γύρω από το ποιος φταίει για την καταστροφική διαχείριση που έχει γίνει έως σήμερα, είτε πρόκειται για την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, συνολικά την κυβέρνηση ή ακόμη και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μάλιστα, οι εισηγήσεις τους ήταν επικεντρωμένες στην ανάγκη να εκπονηθεί από τώρα ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός για την ανασύσταση των κοπαδιών.

Ωστόσο, οι κτηνοτρόφοι του νησιού ζητούσαν απαντήσεις για το πώς θα αντιμετωπίσουν την τρέχουσα κατάσταση, δηλαδή πώς θα σταματήσει η θανάτωση των κοπαδιών. Έτσι, μεγάλο μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στις καταστροφικές επιλογές που έχουν γίνει έως σήμερα και οδήγησαν στη θανάτωση περίπου του 20% των αιγοπροβάτων της Λέσβου.

Το κεντρικό συμπέρασμα της συζήτησης, που διήρκεσε περίπου τρεις ώρες, ήταν πως η διαχείριση κάθε μεταδοτικού νοσήματος και επιζωοτίας αποτελεί πρωτίστως πολιτική επιλογή. Οι επιστήμονες προτείνουν λύσεις στην εκάστοτε πολιτική ηγεσία, είτε τοπική, είτε περιφερειακή, είτε κεντρική, με βάση το πλαίσιο και τους πόρους που θέτει η κυβέρνηση. Η παρατήρηση αυτή αφορά και τις σφαγές των ζώων που πραγματοποιούνται στη Λέσβο.

Για παράδειγμα, εάν η κυβέρνηση το επιθυμούσε, θα μπορούσε να διαθέσει τους απαραίτητους πόρους και να κινητοποιήσει το αναγκαίο προσωπικό ώστε μέσα σε έναν μήνα να αποκτήσει πλήρη εικόνα της εξέλιξης της επιζωοτίας στο νησί.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο καθηγητής Κτηνιατρικής του ΑΠΘ Γιώργος Αρσένος, κανένας κοινοτικός κανονισμός δεν επιβάλλει τη θανάτωση των ζώων που απλώς φέρουν αντισώματα κατά του αφθώδους πυρετού. Η κυβέρνηση, στο πλαίσιο ενός συνολικού σχεδιασμού για την αντιμετώπιση της νόσου, θα μπορούσε να ζητήσει διαφορετική διαχείριση των προβάτων της Λέσβου.

Το ζήτημα αυτό, όπως υποστήριξε, θα μπορούσαν να το είχαν θέσει και οι τοπικές αρχές προς την κυβέρνηση, επικαλούμενες την ανάγκη διάσωσης της φυλής του προβάτου της Λέσβου, τη μεγάλη κοινωνική σημασία της κτηνοτροφίας για το νησί, αλλά και το γεγονός ότι η Λέσβος είναι νησί, γεγονός που περιορίζει τη μετάδοση της νόσου σε άλλες περιοχές της χώρας.

Ωστόσο, αυτή η επιλογή δεν έγινε ποτέ. Κι αυτό γιατί απαιτείται η πρόσληψη κτηνιάτρων για τη στελέχωση των τοπικών και περιφερειακών υπηρεσιών, καθώς και η ανάπτυξη εργαστηρίων που θα μπορούν να εκδίδουν γρήγορα και αξιόπιστα αποτελέσματα για τους ελέγχους.

Ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο που προέκυψε από τη συζήτηση ήταν ότι η Κτηνιατρική Σχολή του ΑΠΘ και ειδικότερα το Εργαστήριο Ζωικής Παραγωγής και Προστασίας Περιβάλλοντος μπορούν να ενισχύσουν τα συνεργεία που πραγματοποιούν τους ελέγχους στο νησί, ώστε να γίνει ένας πραγματικός επιζωοτικός έλεγχος. Ωστόσο, οι αυξημένοι έλεγχοι δεν έχουν ουσιαστικό νόημα από τη στιγμή που το μοναδικό εργαστήριο αναφοράς για τον αφθώδη πυρετό στη χώρα μπορεί να εξετάζει δείγματα μόλις από 20 κοπάδια ημερησίως.

Ο αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Γιώργος Βαλιάκος υπογράμμισε ότι δεν έχει κανένα απολύτως νόημα να πραγματοποιείται επιζωοτικός έλεγχος σε χρονικό διάστημα έξι μηνών. Από την πλευρά του, ο κ. Βαλιάκος τόνισε πως όταν η Αγγλία αντιμετώπισε αντίστοιχο πρόβλημα κινητοποιήθηκαν οι κορυφαίοι μηχανισμοί του κράτους και τέθηκε σε εφαρμογή ένα εκτεταμένο σχέδιο, το οποίο περιέγραφε με σαφήνεια τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις όλων των εμπλεκομένων.

Την ανάγκη στελέχωσης των κτηνιατρικών υπηρεσιών με το αναγκαίο επιστημονικό και διοικητικό προσωπικό επισήμαναν στις παρεμβάσεις τους οι κτηνίατροι Γιάννης Τσακίρης και Βασίλης Δελησταμάτης. Όπως τόνισαν, χωρίς επαρκή αριθμό κτηνιάτρων και χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό, καμία επιζωοτία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά.

Ο κ. Δελησταμάτης σημείωσε ακόμη ότι το κόστος μιας επιζωοτίας είναι πολλαπλάσιο από το κόστος εφαρμογής προληπτικών μέτρων.

Παράλληλα, ο κ. Τσακίρης υπογράμμισε την ανάγκη να δημιουργηθεί και να λειτουργήσει εκ νέου κτηνιατρικό εργαστήριο στη Λέσβο, όπως συμβαίνει σε όλες σχεδόν τις Περιφέρειες της χώρας.

Ο εμβολιασμός των ζώων παρουσιάστηκε ως μία από τις επιλογές για να σταματήσει η εξάπλωση της νόσου, δεδομένου ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν επιθυμεί να διαθέσει το αναγκαίο προσωπικό ώστε να εφαρμοστεί διαφορετική μέθοδος εκρίζωσης της επιζωοτίας. Πρόκειται, μάλιστα, για επιλογή που έχει προταθεί κατ' επανάληψη από τις αρμόδιες κοινοτικές αρχές (DG SANTE), ωστόσο η ελληνική κυβέρνηση εξακολουθεί να την απορρίπτει.

Όπως επισημάνθηκε, οι εξαγωγές τυροκομικών προϊόντων και κρέατος μπορούν να συνεχιστούν και μετά τον εμβολιασμό των ζώων, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Όσοι δηλώνουν αντίθετοι στον εμβολιασμό, υπογραμμίστηκε, οφείλουν να προτείνουν έναν διαφορετικό, αλλά συγκεκριμένο τρόπο αντιμετώπισης της νόσου. Διαφορετικά, εάν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση, δεν πρόκειται να επιτευχθεί ποτέ η εκρίζωση της επιζωοτίας και σε δύο χρόνια, πιθανότατα, θα έχουν θανατωθεί όλα τα αιγοπρόβατα της Λέσβου.

Τέλος, ανακοινώθηκε ότι το Εργαστήριο Ζωικής Παραγωγής και Προστασίας Περιβάλλοντος του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ και ο Παλλεσβιακός Φορέας Πρωτογενούς Τομέα Λέσβου θα παρουσιάσουν πολύ σύντομα μια ολοκληρωμένη πρόταση για την ανασύσταση του κλάδου. Η πρόταση θα περιλαμβάνει μέτρα για την παραμονή των κτηνοτρόφων που έχασαν τα κοπάδια τους στο επάγγελμα, τη δημιουργία υποδομών για τη γενετική βελτίωση του προβάτου της Λέσβου, την ίδρυση κτηνιατρικού εργαστηρίου στο νησί και, φυσικά, τη στελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών.

Σε πρώτη φάση, φαίνεται πως ο σχεδιασμός αυτός έχει τη στήριξη της Τράπεζας Πειραιώς, η οποία, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν, βλέπει θετικά τη χρηματοδότηση της επανασύστασης των κοπαδιών μέσω δανειοδοτήσεων προς τους κτηνοτρόφους. Άλλωστε, η τράπεζα έχει ήδη προχωρήσει στη δημοσίευση σχετικού διαφημιστικού μηνύματος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ στέλεχός της απηύθυνε χαιρετισμό στην εκδήλωση.

Χαιρετισμούς απηύθυναν επίσης οι βουλευτές Παναγιώτης Δουδωνής και Παναγιώτης Παρασκευαΐδης, ο αντιδήμαρχος Δυτικής Λέσβου Μπάμπης Δερεδίνης και ο πρόεδρος του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. Αιγαίου Παναγιώτης Κατσαβέλλης.

Εκτενή αποσπάσματα των εισηγήσεων των κεντρικών ομιλητών Γιώργου Αρσένου, Γιώργου Βαλιάκου και Βασίλη Δελησταμάτη μπορείτε να δείτε και να διαβάσετε εδώ.