«Και πολλά μέλλει να μάθεις,  αν το Ασήμαντο εμβαθύνεις»  

( Άξιον εστί , Η Γένεσις )

Ο Οδυσσέας Ελύτης (Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1979)  υπήρξε   ένθερμος υπερασπιστής   των ασήμαντων, απλών, καθημερινών πραγμάτων, στα οποία δίνει συχνά θέση στην ποίησή του ανάμεσα στα μεγάλα, τα υψηλά και αυτά που ρυθμίζουν την κίνηση της ιστορίας. Έχει μάλιστα  επανειλημμένα τονίσει την αξία τους:  

«Με την κάθε μέρα που ζούμε γινόμαστε  άθελά μας εκατομμυριούχοι θραυσμάτων από εικόνες που γεννάει το μέσα μας ασήμαντον .»

«Aπό την αλήθεια της στιγµής, όπως από  τη µυρωδιά του χόρτου, από την πύρα του ήλιου πάνω στον ασβέστη , από το ατέρµονο φιλί να βγάλεις έναν αιώνα.»

Ιδιαίτερα  χαιρετίζει με εγκωμιαστική  διάθεση  τα απλά στοιχεία της ζωής, τα ταπεινά  πράγματα  στο «Δοξαστικόν», το τρίτο μέρος του κορυφαίου έργου του,  του  «Άξιον Εστί». Το πρώτο μερος  «Η Γένεσις» περιγράφει τη δημιουργία του κόσμου, με κέντρο τη συνείδηση του ποιητή και το ελληνικό τοπίο. Το δεύτερο   μέρος «Τα Πάθη» εστιάζει στην ιστορική πορεία και τις δοκιμασίες του ελληνισμού. 

Το «Δοξαστικόν» είναι  μια κατάφαση της ζωής: του φωτός, της φύσης και της ανθρώπινης εμπειρίας.  

Ενδεικτικά μερικοί στίχοι από το «Δοξαστικόν», όπου ο  ποιητής «ευλογεί» τα ταπεινά πράγματα ως άξια ύμνου.

ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ το ξύλινο τραπέζι
το κρασί το ξανθό με την κηλίδα του ήλιου

του νερού τα παιχνίδια στο ταβάνι..

Το ξύλινο  τραπέζι , το κρασί και το παιχνίδισμα του φωτός στο ταβάνι μετατρέπουν το σπίτι σε έναν ναό της καθημερινής ευτυχίας.

Οι δεκάξι νομάτοι που τραβούν την τράτα
ο ακάθιστος γλάρος ο αργοπλεύστης

οι φωνές οι αδέσποτες της ερημίας
ενός ίσκιου το πέρασμα μέσα στον τοίχο.

Ο κάματος των ψαράδων στην τράτα σμίγει με τη μοναξιά του γλάρου και τους απόκοσμους ήχους της ερημιάς, δημιουργώντας μια αίσθηση ότι το ορατό και το αόρατο συνυπάρχουν. Το «πέρασμα του ίσκιου μέσα στον τοίχο» υπαινίσσεται το παροδικό, το άυλο.

ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ στο πέτρινο πεζούλι 
αντίκρυ του πελάγους η Μυρτώ να στέκει 
σαν ωραίο οκτώ ή σαν κανάτι 
με την ψάθα του ήλιου στο ένα χέρι.

Η γυναικεία μορφή  μέσα στην απλότητά της, εξυψώνεται σε αγαλματένια παρουσία, σε σύμβολο αρμονίας και φυσικής ομορφιάς, δεμένης με το φως και το ελληνικό τοπίο.

Μιας νυχτός Ιουνίου η νηνεμία 
γιασεμιά και φουστάνια στο περιβόλι 

το ζωάκι των άστρων που ανεβαίνει

της χαράς η στιγμή λίγο πριν κλάψει.

Η αισθητηριακή πληρότητα μιας καλοκαιρινής νύχτας οδηγεί σε μια συγκίνηση τόσο βαθιά, που αναδεικνύει την ευθραυστότητα της ευτυχίας.

ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ το αναίτιο δάκρυ

ανατέλλοντας αργά στα ωραία μάτια

των παιδιών που κρατιούνται χέρι-χέρι

των παιδιών που κοιτάζουνται

 και δεν μιλιούνται.

Το «αναίτιο δάκρυ», εκείνο που ξεπηδά χωρίς λόγο από συγκίνηση, είναι και αυτό «Άξιον Εστί». Η αθωότητα και η σιωπηλή τρυφερότητα των παιδιών ανακηρύσσονται ιερές.

Στο «Δοξαστικόν» λοιπόν καταξιώνονται αντικείμενα, στιγμές, αισθήσεις, το κάθε τι, πράγμα, πλάσμα, ο άνθρωπος, το φευγαλέο  και το εφήμερο. Ο κόσμος της καθημερινής εμπειρίας αναδεικνύεται  «μέγας». Η ομορφιά δεν βρίσκεται στην αφηρημένη μεγαλοσύνη ούτε σε περίπλοκες θεωρίες, αλλά στις σηματοδοτήσεις και συγκινήσεις που προκαλούν τα απλά καθημερινά πράγματα που «πολλά διηγούνται» . «Άξιον Εστί» σε ό,τι υπάρχει.  Για τον  Ελύτη, η ενδεδειγμένη στάση του ποιητή είναι: να μην αφαιρεί τίποτα από τον κόσμο, να αναγνωρίζει  το θαύμα στο καθημερινό, να βρίσκει  νόημα στο ελάχιστο.