Με αφορμή τη σημερινή επέτειο από την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου, ημέρα αφιερωμένη στα χρόνια της Εθνικής Αντίστασης, αναδεικνύεται μια σελίδα της ιστορίας που συχνά μένει στη σκιά. Είναι η σελίδα που αφορά τους κληρικούς της Λέσβου και τη δική τους, βαθιά ανθρώπινη και εθνική, συμβολή στον αγώνα ενάντια στη ναζιστική θηριωδία. Οι «Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας» παρουσιάζουν σήμερα το συνοπτικό βιογραφικό του αγωνιστή ηγούμενου της Μονής Λειμώνος, Διονυσίου Χαραλάμπους, καθώς και φωτογραφικό υλικό από Λέσβιους κληρικούς που πήραν μέρος στην Αντίσταση.

Η Εκκλησία βρέθηκε τότε μπροστά σε μια ιστορική δοκιμασία. Η στάση του ανώτερου και του κατώτερου κλήρου διαφοροποιήθηκε έντονα, με την πλειονότητα των απλών ιερέων να επιλέγουν τον δρόμο της αντίστασης και της αλληλεγγύης προς τον λαό. Μέσα από το ΕΑΜ και την Παγκληρική Ένωση Ελλάδας, ιερείς της υπαίθρου, άνθρωποι του χωριού και της καθημερινότητας, ανέλαβαν ενεργό ρόλο στον αντιστασιακό αγώνα. Λειτούργησαν εκκλησίες ως χώρους εμψύχωσης, έκρυψαν καταδιωκόμενους, έδωσαν τροφή και κουράγιο, ενώ πολλοί πήραν τα βουνά ή έπεσαν μαχόμενοι.

Στο λεσβιακό κίνημα, δεσπόζουν μορφές όπως ο μητροπολίτης Μηθύμνης Διονύσιος, Πρόεδρος της Νομαρχιακής Επιτροπής του ΕΑΜ, ο αρχιμανδρίτης Χαράλαμπος Δέδες, ο παπά Λευτέρης Διαμαντίδης που εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ, ο παπά Στρατής Αθανασιάδης από τα Αλυφαντά, ο παπά Ηρακλής Ευαγγελινίδης από τον Πολιχνίτο, ο παπά Χριστόφας Κανιμάς από την Αγιάσο και πολλοί ακόμη που, όπως σημειώνουν οι ερευνητές, θα φωτιστούν αναλυτικά στο μέλλον.

Ανάμεσα στις εμβληματικές μορφές ξεχωρίζει ο Διονύσιος Χαραλάμπους (1907-1970), ο οποίος σφράγισε με την παρουσία του τόσο τη Λέσβο όσο και τον εθνικό αγώνα. Μικρασιατικής καταγωγής, ορφανός από τη θηριωδία της Καταστροφής, μόνασε για μια δεκαετία στο Άγιον Όρος και σπούδασε στη Χάλκη. Από το 1940 υπηρέτησε στη Μητρόπολη Μηθύμνης και ως ηγούμενος της Μονής Λειμώνος έδωσε καταφύγιο σε Άγγλους στρατιώτες και διωκόμενους Έλληνες. Η δράση του αποκαλύφθηκε από τους Γερμανούς, που τον συνέλαβαν το 1942, τον βασάνισαν και τον καταδίκασαν σε δεκαετή φυλάκιση.

Από τη Μυτιλήνη μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο «Παύλος Μελάς» και στη συνέχεια στα στρατόπεδα Στόουν και Μπερνάου της Γερμανίας, όπου υπέστη απανωτά βασανιστήρια και έφτασε «παραπλησίον του θανάτου». Παρέμεινε δίπλα στους συγκρατούμενους, λειτουργώντας, εξομολογώντας και στηρίζοντας ανθρώπους που είχαν χάσει κάθε ελπίδα. Μετά την απελευθέρωση συνέβαλε στην επιστροφή Ελλήνων κρατουμένων και αργότερα υπηρέτησε με ακατάβλητο ζήλο σε Μυτιλήνη, Ναύπακτο, Καρπενήσι και Κύπρο. Από το 1951 διετέλεσε Μητροπολίτης Λήμνου και από το 1959 Τρίκκης και Σταγών, όπου άφησε βαθύ αποτύπωμα μέχρι τον θάνατό του το 1970.

Η προσφορά των Λέσβιων κληρικών στην Εθνική Αντίσταση είναι μια ιστορία πίστης, θάρρους και αυταπάρνησης. Με τη σημερινή επέτειο, έρχεται ξανά στο φως ως υπενθύμιση ότι η ελευθερία κατακτήθηκε και με τις φωνές και τις πράξεις ανθρώπων που έδρασαν αθόρυβα, μα ουσιαστικά, στα χρόνια του σκοταδιού.