× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Τα παράξενα των αγρίκ(ι)κων

Γράφει ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΚΑΡΩΝΗΣ

Από το NEWSROOM Δημοσίευση 9/8/2023

Τα παράξενα των αγρίκ(ι)κων
' χρόνος ανάγνωσης


Η ενασχόληση με τις αγρίτικες λέξεις, μου έδωσε την ευκαιρία να παρατηρήσω τα παρακάτω:

1. Την κατάληξη «–της» μερικών αρσενικών ουσιαστικών, την αλλάζουμε σε «-κ(ι)ς»:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

π.χ. Παναγιώτης – Παναγιώκ(ι)ς
αλήτης – αλήκ(ι)ς
Αγρίτης – Αγρίκ(ι)ς
κλέφτης – κλεφκ(ι)ς


2. Σε πολλά ουδέτερα ουσιαστικά, αλλάζουμε την κατάληξη «-κι» σε «-τσ(ι)»:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

π.χ. χαντάκι – χαντάτς(ι)
φαρμάκι – φαρμάτσ(ι)
μανίκι – μανίτσ(ι)
σοκάκι – σοκάτσ(ι)


3. Τον Παρατατικό ορισμένων ρημάτων, τον αλλάζουμε ως εξής:

π.χ. θαρρούσα – θαρρμ
βροντούσα – βροντμ
καθόμουνα – καθμ
φορούσα – φορμ


4. Από τον Αόριστο ορισμένων ρημάτων, αφαιρούμε την παραλήγουσα «-τη»:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

π.χ. γράφτηκα – γράφκα
δανείστηκα – δανείσκα


5. Μετατρέπουμε το πρώτο φωνήεν από «υ» σε «ε», σε ορισμένες λέξεις:

π.χ. τυρί – τερί
δυνατός – δενατός
γυρίζω – γερίζω
μυρωδιά - μερωδιά

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ


6. Πολλές λέξεις τις μικραίνουμε πολύ:

π.χ. κριθάρι – κθαρ
κουνάβι – κναδ
κουβάρι – κβαρ

με χαρακτηριστικότερη το σουσάμι σε σαμ.


*Και μια σπάνια περίπτωση, που μεγαλώνουμε μια λέξη:

ξεχνώ – ξεχάνω


7. Σε κάποιες λέξεις, που ξεκινούν με ταυ και ακολουθεί (ι), το «τ-» μετατρέπεται σε «κ-»:

π.χ. τηγάνι – κ(ι)γαν(ι)
τινάζω – κ(ι)νάζω
τοίχος – κοίχος


8. Μετατρέπουμε το πρώτο γράμμα από «κ-» σε «τσ(ι)-» σε ορισμένες λέξεις:

π.χ. καιρός – τσ(ι)αιρός
κοιλιά – τσ(ι)λια
κυδώνι – τσ(ι)δων(ι)


9. Την κατάληξη «-τη» ή «-τι» ορισμένων λέξεων, μετατρέπουμε σε «-κ(ι)»:

π.χ. μύτη – μυκ(ι)
μάτι – μακ(ι)
πλάτη – πλακ(ι)


Σημείωση: Το (ι) παχαίνει το προηγούμενο σύμφωνο



ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Παναγιώτης Παρασκευαΐδης (1933–2026)‑Διαβάζοντας βιβλιοκριτικές του

Γράφει ο Δημήτρης Πατίλας- (Στη μνήμη του Δασκάλου)
Παναγιώτης Παρασκευαΐδης (1933–2026)‑Διαβάζοντας βιβλιοκριτικές του
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Αμερικανικοί βομβαρδισμοί στο Ιράν και συνεχείς ανατιμήσεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο

Έχοντας μόλις σχηματίσει το Συμβούλιο Ειρήνης για τη Μέση Ανατολή, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πρώτο πόλεμο του Συμβουλίου, αυτή τη φορά, εναντίον του Ιράν.
Αμερικανικοί βομβαρδισμοί στο Ιράν και συνεχείς ανατιμήσεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

«Απλά άκου»

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΛΑΔΙΤΗΣ, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης Λέσβου
«Απλά άκου»
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Αφιέρωμα στον αγγειοπλάστη Αντώνη Αγα

Γράφει η ΣΟΦΙΑ ΚΟΥΦΟΠΟΥΛΟΥ πρώην διδάσκουσα του πολιτειακού Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν
Αφιέρωμα στον αγγειοπλάστη Αντώνη Αγα
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Νέτα ‑ Σκέτα

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΛΑΔΙΤΗΣ, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης Λέσβου
Νέτα ‑ Σκέτα
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Με αφορμή τις επισκέψεις του Υπουργού Υγείας στο ΓΝ Μυτιλήνης και Νίκαιας

Γράφουν οι γιατροί ΣΤΕΛΙΟΣ ΤΣΟΧΑΤΖΗΣ και ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ ΓΙΑΜΑΡΕΛΟΥ από το Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης Ιατρών ΕΣΥ Λέσβου
Με αφορμή τις επισκέψεις του Υπουργού Υγείας στο ΓΝ Μυτιλήνης και Νίκαιας
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Ζητείται άνθρωπος

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ
Ζητείται άνθρωπος
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Πλημμύρες στην παράκτια ζώνη από άνοδο της στάθμης θάλασσας

Η πρόγνωσή του φαινομένου από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Γράφει ο ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΟΛΟΒΟΓΙΑΝΝΗΣ, μέλος του διδακτικού προσωπικού του Τμήματος Ωκεανογραφίας και οι συνεργάτες του
Πλημμύρες στην παράκτια ζώνη από άνοδο της στάθμης θάλασσας
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η πορεία των τοπικών πολεοδομικών και χωροταξικών μελετών

Γράφει ο ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΙΚ. ΚΑΡΛΑΣ*
Η πορεία των τοπικών πολεοδομικών και χωροταξικών μελετών
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Τῶν οἰκιῶν ἡμῶν ἐμπιπραμένων ἡμεῖς ᾄδομεν;

Γράφει ο ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Α. ΓΕΩΡΓΑΣ, εκπαιδευτικός - συγγραφέας
Τῶν οἰκιῶν ἡμῶν ἐμπιπραμένων ἡμεῖς ᾄδομεν;
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

«Εργατιά χωρίς λεφτά...»

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΛΑΔΙΤΗΣ, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης Λέσβου
«Εργατιά χωρίς λεφτά...»
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Ο Αγιος Βαλεντίνος της Μυτιλήνης παραμένει ένα αναξιοποίητο πολιτιστικό κεφάλαιο

Γράφει ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΣΤΥΡΑΚΑΚΗΣ, πρώην αντιδήμαρχος Πολιτισμού του ενιαίου Δήμου Λέσβου
Ο Αγιος Βαλεντίνος της Μυτιλήνης παραμένει ένα αναξιοποίητο πολιτιστικό κεφάλαιο