× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Τα παράξενα των αγρίκ(ι)κων

Γράφει ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΚΑΡΩΝΗΣ

Από το NEWSROOM Δημοσίευση 9/8/2023

Τα παράξενα των αγρίκ(ι)κων
' χρόνος ανάγνωσης


Η ενασχόληση με τις αγρίτικες λέξεις, μου έδωσε την ευκαιρία να παρατηρήσω τα παρακάτω:

1. Την κατάληξη «–της» μερικών αρσενικών ουσιαστικών, την αλλάζουμε σε «-κ(ι)ς»:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

π.χ. Παναγιώτης – Παναγιώκ(ι)ς
αλήτης – αλήκ(ι)ς
Αγρίτης – Αγρίκ(ι)ς
κλέφτης – κλεφκ(ι)ς


2. Σε πολλά ουδέτερα ουσιαστικά, αλλάζουμε την κατάληξη «-κι» σε «-τσ(ι)»:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

π.χ. χαντάκι – χαντάτς(ι)
φαρμάκι – φαρμάτσ(ι)
μανίκι – μανίτσ(ι)
σοκάκι – σοκάτσ(ι)


3. Τον Παρατατικό ορισμένων ρημάτων, τον αλλάζουμε ως εξής:

π.χ. θαρρούσα – θαρρμ
βροντούσα – βροντμ
καθόμουνα – καθμ
φορούσα – φορμ


4. Από τον Αόριστο ορισμένων ρημάτων, αφαιρούμε την παραλήγουσα «-τη»:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

π.χ. γράφτηκα – γράφκα
δανείστηκα – δανείσκα


5. Μετατρέπουμε το πρώτο φωνήεν από «υ» σε «ε», σε ορισμένες λέξεις:

π.χ. τυρί – τερί
δυνατός – δενατός
γυρίζω – γερίζω
μυρωδιά - μερωδιά

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ


6. Πολλές λέξεις τις μικραίνουμε πολύ:

π.χ. κριθάρι – κθαρ
κουνάβι – κναδ
κουβάρι – κβαρ

με χαρακτηριστικότερη το σουσάμι σε σαμ.


*Και μια σπάνια περίπτωση, που μεγαλώνουμε μια λέξη:

ξεχνώ – ξεχάνω


7. Σε κάποιες λέξεις, που ξεκινούν με ταυ και ακολουθεί (ι), το «τ-» μετατρέπεται σε «κ-»:

π.χ. τηγάνι – κ(ι)γαν(ι)
τινάζω – κ(ι)νάζω
τοίχος – κοίχος


8. Μετατρέπουμε το πρώτο γράμμα από «κ-» σε «τσ(ι)-» σε ορισμένες λέξεις:

π.χ. καιρός – τσ(ι)αιρός
κοιλιά – τσ(ι)λια
κυδώνι – τσ(ι)δων(ι)


9. Την κατάληξη «-τη» ή «-τι» ορισμένων λέξεων, μετατρέπουμε σε «-κ(ι)»:

π.χ. μύτη – μυκ(ι)
μάτι – μακ(ι)
πλάτη – πλακ(ι)


Σημείωση: Το (ι) παχαίνει το προηγούμενο σύμφωνο



ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Ακου, Αλέκο...

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΛΑΔΙΤΗΣ, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης Λέσβου
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Το φοινικόδασος της Παναγιούδας εκπέμπει ξανά σήμα κινδύνου

Γράφει ο ΝΙΚΟΣ ΧΩΡΙΑΤΕΛΛΗΣ, δικηγόρος κάτοικος της περιοχής
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Τώρα που τα λαμπιόνια έσβησαν στον Δήμο Δυτικής Λέσβου

Όταν ο στολισμός γίνεται πολιτική επιλογή -Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ν.ΠΑΤΣΗΣ*
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Τ` αντροκόριτσο του Αργύρη Εφταλιώτη

Κείμενο του Αργύρη Εφταλιώτη με θέμα τα Φώτα σε επιμέλεια του εκπαιδευτικού συγγραφέα ΒΑΣΙΛΗ ΓΕΩΡΓΑ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Μετά τη Βενεζουέλα, ποιος θα είναι ο επόμενος στόχος του Τραμπ;

Από το Καράκας στη Γροιλανδία, την Κούβα και την Κολομβία, η στρατιωτική ισχύς χωρίς κανόνες
ΜΑΡΙΑ ΛΙΛΑ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η επίθεση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και η επιστροφή του Δόγματος Μονρόε

Από την απαγωγή του προέδρου Μαδούρο έως τον αγώνα για τον έλεγχο των ενεργειακών πόρων, η δημοσιογράφος Μαρία Λίλα αναλύει τις ιστορικές ρίζες της επέμβασης
ΜΑΡΙΑ ΛΙΛΑ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Το προαναγγελθέν μπλόκο των αιθέρων που αγνοούσαν οι αρμόδιοι

Ραντάρ 30ετίας, ελλείψεις προσωπικού και καθυστερημένος εκσυγχρονισμός
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΑΧΙΝΟΣ

Πάτησε τον Αχινό, 4/1/2026

Το καυστικό σχόλιο της ημέρας
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Γιατί οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στο Καράκας και απήγαγαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας

Άρθρο της Guardian εξηγεί ότι η επιχείρηση δεν ήταν στιγμιαία απόφαση
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Χριστουγεννιάτικες ιστορίες

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΛΑΔΙΤΗΣ, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης Λέσβου
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Γιορτινές μνήμες, δέκα χρόνων

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ