× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Του Αγίου Αθανασίου, στη γιορτή του Μητροπολιτικού Ναού της Μυτιλήνης

Η άγνωστη ιστορία του μνημειακού και ιστορικού Ναού στο κέντρο της Μυτιληνιάς αγοράς

Δημοσίευση 18/1/2026

Του Αγίου Αθανασίου, στη γιορτή του Μητροπολιτικού Ναού της Μυτιλήνης
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

Στολίδι για το ιστορικό κέντρο της Μυτιλήνης ο Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Αθανασίου που σήμερα 18 Ιανουαρίου γιορτάζει.

Άγνωστο είναι πότε πήρε τη σημερινή του μορφή υπολογίζεται όμως ότι είναι κτισμένος τουλάχιστον από τον 17ο αιώνα, αφού σύμφωνα με πρακτικό που σώζεται στον Α΄ παλαιό κώδικα της Μητροπόλεως Μυτιλήνης ανακαινίσθηκε κατά τα έτη 1706 -1707. Στον μεγάλο σεισμό του 1867 υπέστη σοβαρότατες ζημιές, οι οποίες δεν επέτρεπαν τη χρησιμοποίησή του.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Από το 1798 φυλάσσεται στον ναό το σκήνωμα του πολιούχου της Λέσβου, Αγίου νεομάρτυρος Θεοδώρου του Βυζαντίου (1774 – 1795), ο οποίος μαρτύρησε δι’ απαγχονισμού έξω από τα τείχη του κάστρου της Μυτιλήνης στις 17 Φεβρουαρίου 1795 και θαωρείται ότι διέσωσε την πόλη από τη θανατηφόρο επιδημία της πανώλης το 1832.

Ο τρισυπόστατος ιστορικός αυτός ναός ανήκει στον τύπο της σταυροειδούς τρίκλιτης βασιλικής με εγγεγραμμένο θόλο και έχει μήκος 27 μ., πλάτος 12 μ. και ύψος 10 μ. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το μνημειώδες και εμβληματικό γοτθικό κωδωνοστάσιο του ναού ύψους 33 μέτρων, το οποίο ανεγέρθηκε το 1882 από πελεκητές πέτρες από τα λατομεία Σαρμουσάκ έξω από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και αποτελεί αρχιτεκτονικό κόσμημα και ιστορικό σύμβολο για την πόλη της Μυτιλήνης.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ο ναός του Αγίου Αθανασίου ανακηρύχθηκε Μητροπολιτικός κατά το έτος 1721 επί αρχιερατείας του Μητροπολίτου Μυτιλήνης Νικοδήμου Αϊναζή (1708-1722) και έχει ιδιαίτερα μεγάλη καλλιτεχνική αξία, αφού κοσμείται με θαυμάσιο ξυλόγλυπτο τέμπλο που χρονολογείται στις αρχές του 18ου αιώνα και το οποίο μαζί με τη σκεπασμένη με κιβώριο ξυλόγλυπτη Αγία Τράπεζα στο Ιερό Βήμα, θεωρούνται από τα ωραιότερα δείγματα της μεταβυζαντινής ξυλογλυπτικής τέχνης στη Λέσβο.

Της ίδιας τεχνοτροπίας και χρονολογικής περιόδου είναι και ο ωραιότατος ξυλόγλυπτος αρχιερατικός θρόνος, ο οποίος φέρει την επιγραφή «1738 Μαΐου 6». Από τις φορητές εικόνες του αριστουργηματικού τέμπλου αξιομνημόνευτη είναι η εικόνα του Ιησού Χριστού, η οποία προέρχεται από τη Μικρά Ασία και χρονολογείται τον 16ο αιώνα, ενώ στο πάνω μέρος του τέμπλου υπάρχουν σε δύο σειρές 68 εικόνες διαστάσεων 0,34 Χ 0,26. Αξιόλογα είναι και τα εκκλησιαστικά κειμήλια του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Αθανασίου, μεταξύ δε αυτών αξιομνημόνευτα είναι το χρυσοκέντητο επιτραχήλιο του 1644 του Οικουμενικού Πατριάρχου Ιωαννικίου του Β΄ και η λειψανοθήκη με μικρά τεμάχια λειψάνων διαφόρων αγίων. Ο ναός ιστορήθηκε το 1901 με αναγεννησιακής τεχνοτροπίας τοιχογραφίες από τον γνωστό Λέσβιο ζωγράφο Βασίλειο Κεσανλή.

Στο κέντρο του ναού και κάτω από τον δικέφαλο αετό υπάρχει κρύπτη, η οποία από το 1707 μέχρι και το 1783 χρησίμευε ως τόπος ταφής των Μητροπολιτών της Μυτιλήνης. Από το 1798 μέχρι και το 1832 φιλοξένησε το σεπτό λείψανο του πολιούχου της Λέσβου, αγίου νεομάρτυρος Θεοδώρου του Βυζαντίου, το οποίο από το 1935 φυλάσσεται μέσα σε αργυρά λάρνακα διακοσμημένη με ωραιότατες ανάγλυφες παραστάσεις.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι η φυλασσόμενη στον Μητροπολιτικό Ναό εικόνα του αγίου Θεοδώρου του Βυζαντίου, η οποία ιστορήθηκε το 1806, δηλαδή μόλις 11 έτη μετά από τη μαρτυρική τελείωση του νεομάρτυρος, συγκαταλέγεται ως μία από τις παλαιότερες και ωραιότερες εικόνες του πολιούχου αγίου της Λέσβου.

Κατά την δεκαετία του '70, στο πίσω αύλειο μέρος του ναού, ανασκάφτηκε κτήριο της ύστερης αρχαιότητας, με πολύχρωμο ψηφιδωτό δάπεδο, με γεωμετρικές και φυτικές παραστάσεις. Πρόκειται μάλλον για δημόσιο κτήριο, που βρισκόταν χτισμένο πολύ κοντά στο κανάλι του Εύριπου.

Ο ιστορικός Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Αθανασίου αποτελεί το κέντρο της λατρευτικής και κατά τα παλαιότερα χρόνια της κοινωνικής και κοινοτικής ζωής της Μητροπόλεως Μυτιλήνης, αφού σ’ αυτόν τον ναό κατά την περίοδο της Οθωμανοκρατίας ο υπόδουλος Μυτιληνιός προσερχόταν για να προσευχηθεί και να ενισχυθεί πνευματικά.

Ακόμη και οι δημογέροντες συναθροίζονταν στον ιστορικό αυτό ναό για να συζητήσουν τα προβλήματά τους. Σήμερα ο Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Αθανασίου Μυτιλήνης αποτελεί για κάθε κάτοικο και επισκέπτη της Λέσβου σημείο ιστορικής, καλλιτεχνικής και προσκυνηματικής αναφοράς και μελέτης, ταυτόχρονα δε αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της λεσβιακής πολιτιστικής κληρονομιάς και της λατρευτικής ζωής του ευσεβούς λαού του μεγαλύτερου νησιού του Αιγαίου.

Βιβλιογραφία:
- Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση «ΠΑΡΕΑ στη Λέσβο»
- Δουμούζη Γρηγορίου Α., Πρωτοπρεσβυτέρου, Τα ξυλόγλυπτα της Ιεράς Μητροπόλεως Μυτιλήνης, Έκδοση Ιεράς Μητροπόλεως Μυτιλήνης 2010.
- Δουμούζη Γρηγορίου Α., Πρωτοπρεσβυτέρου, Παλαιοχριστιανικά Βυζαντινά Μνημεία και Προσκυνήματα της Λέσβου, Έκδοση Ένωσης Ξενοδόχων Λέσβου, Μυτιλήνη 2011.
- Σπανού Αποστόλου Φ., Ναοί και Μοναστήρια της Μητροπόλεως Μυτιλήνης, Έκδοση Ιεράς Μητροπόλεως Μυτιλήνης 2003.
- Σωτηρίου Γεωργίου Π., Ο Άγιος Θεόδωρος ο Βυζάντιος Πολιούχος Μυτιλήνης, Μυτιλήνη 1996.

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν

Ο πρόεδρος του ΣΦΕΑ Βαγγέλης Γκιουγκής μιλά στον Θράσο Αβραάμ για τις 237 αντιστασιακές οργανώσεις, τους χιλιάδες εξόριστους και φυλακισμένους, την αμφισβήτηση των νεκρών του Πολυτεχνείου και τις μαρτυρίες
Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»

Ο Βασίλης Τεντόμας μετάφέρει για πρώτη φορά την μαρτυρία του στο «Ν» με βαθιά συγκίνηση για όσα έζησε τη νύχτα της εισβολής στο Πολυτεχνείο και τα όσα προηγήθηκαν -Η γνωριμία του με τη Μαρία Ζερβού που έγινε σύντροφος της ζωής του
«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη

Στις 17 Νοεμβρίου 1982, η προτομή του Μιχάλη Μυρογιάννη αποκαλύφθηκε στο Πάρκο Αγίας Ειρήνης, με την οικογένειά του παρούσα και τον Δήμαρχο Απόστολο Αποστόλου δακρυσμένο!
Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!

«Διαμπερές τραύμα στο κεφάλι, βληθείς δια πυροβόλου όπλου, έξοδος εγκεφαλικής ουσίας» -Η ιστορία της εν ψυχρώ δολοφονίας του 20χρονου από τη Μυτιλήνη και η μαρτυρία που αποκάλυψε το έγκλημα της χούντας
Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας

Δολοφονίες και ύποπτοι θάνατοι συντοπιτών μας στο βιβλίο του Δημήτρη Βεριώνη – Αφιέρωμα των Φίλων Ιστορικής Μνήμης & Πολιτιστικής Δημιουργίας για την επέτειο του Πολυτεχνείου
Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά

Η 8η Νοεμβρίου 1912 μέσα από τη ματιά του Ασημάκη Πανσέληνου – Τα καράβια στο φως της αυγής, οι πλημμυρισμένοι δρόμοι και η ανθρωπιά μέσα στην ανατροπή του παλιού κόσμου
Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της

Πώς τα τραγούδια της χαράς και της ελπίδας αποτύπωσαν τον ενθουσιασμό της απελευθέρωσης μέσα από γερμανικές μελωδίες, προσωμιακά και τα περίφημα Επίστρατα
Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης

Ο Ιστορικός Στρατής Αναγνώστου εξιστορεί τα γεγονότα της 8ης Νοεμβρίου 1912
Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941

Σατυρικές επιστολές Αγιασωτών από το μέτωπο του πολέμου στην Ήπειρο, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Τρίβολος» -Επιμέλεια: Φίλοι ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ
Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι 296 σημαίες της Λέσβου

Τα ονόματα όλων των νεκρών Λέσβιων στα μέτωπα της Αλβανίας και της Μακεδονίας από τις 28 Οκτωβρίου 1940 μέχρι τις 22 Απριλίου 1941
Οι 296 σημαίες της Λέσβου
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!

82 χρόνια από την απελευθέρωση της Λέσβου από τις Ναζιστικές δυνάμεις κατοχής
10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!