× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Οι γάτες της Μυτιλήνης, πρόσφυγες… στην Καβάλα!

Μια άγνωστη ιστορία με πρωταγωνίστριες τις γάτες της Μυτιλήνης με αφορμή τη σημερινή 8η Αυγούστου, Παγκόσμια Ημέρα Γάτας

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ Δημοσίευση 8/8/2022

Οι γάτες της Μυτιλήνης,  πρόσφυγες… στην Καβάλα!

Παγκόσμια ημέρα της γάτας σήμερα. Του σύνοικου με τον άνθρωπο στοιχείου, σε πόλεις και χωριά. Της γάτας ΜΑΣ.

Με αφορμή τη μέρα αυτή ο Κυριάκος Λυκουρίνος από την Καβάλα προσδιορίζει ιστορικά ένα άγνωστο γεγονός, μοναδικό ίσως στην παγκόσμια ιστορία, με πρωταγωνίστριες τις γάτες της Μυτιλήνης.

«Το Σεπτέμβριο του 1918, λέει ο κ. Λυκουρίνος, μετά την αποχώρηση των βουλγαρικών κατοχικών δυνάμεων, φθάνουν στην έως τότε αποκλεισμένη Καβάλα οι πρώτοι διεθνείς παρατηρητές, Έλληνες και ξένοι δημοσιογράφοι, μέλη διεθνών επιτροπών και ανθρωπιστικών οργανώσεων. Διεκτραγωδούν τα συμπτώματα της ανθρωπιστικής καταστροφής και παρατηρούν κάτι παράξενο: στην πόλη δεν υπάρχουν πια γάτες και σκυλιά, αφού όλα τα ζώα είχαν φαγωθεί από τους κατοίκους. Όμως οι γάτες ήταν πλέον απαραίτητες, επειδή είχε ξεσπάσει η επιδημία του εξανθηματικού τύφου και έπρεπε επειγόντως να εξοντωθούν τα ποντίκια. Σε λίγες μέρες κατέπλεαν στο λιμάνι της Καβάλας ιστιοφόρα που κουβαλούσαν γάτες από τα νησιά του Αιγαίου…».

Το γεγονός αποτέλεσε αφορμή και για μια μυθιστορηματική παρουσίαση του γεγονότος που τοποθετείται όμως 10 χρόνια μετά, το 1928. Στο βιβλίο του Κοσμά Χαρπαντίδη, «Μανία Πόλεως», 2η έκδοση «Κέδρος» 2009, σελ. 23-27 διαβάζουμε:

«Δε γεννήθηκα σε αρχοντικό της συνοικίας του Αϊ-Γιάννη, ούτε σε κάποιο που μετακομίσαμε αργότερα της Δεξαμενής. Οι γηγενείς δε μας καταδέχονταν, μας θεωρούσαν πρόσφυγες από τη Μυτιλήνη, κι εμείς, για να τους πάμε κόντρα, εκθειάζαμε το νησί μας, τους άρχοντες καραβοκύρηδες, τους νοικοκυραίους λαδέμπορους, που ήξεραν να γλεντάν και έφτιαχναν τσίπουρα και ούζα, μεζέδες ανατολίτικους.

Βέβαια όλα αυτά ήταν υπερβολικά, αλλά θέλαμε να παραστήσουμε τους σπουδαίους, να υπερηφανευτούμε. Στη Μυτιλήνη δε μας έλειπε η τροφή, αλλά αυξηθήκαμε, γεννοβολούσαμε, ήμασταν καλά βολεμένοι. Αυτό ήταν και το αδύνατο σημείο μας. Εξαιτίας του υπερπληθυσμού μας γίναμε πρόσφυγες.

Και να πώς: το 1928 στην Καβάλα είχαν προστεθεί είκοσι χιλιάδες πρόσφυγες στον πληθυσμό της πόλης και στοιβάχτηκαν οι περισσότεροι στη συνοικία της Παναγίας, σε ανταλλάξιμα σπίτια των Τούρκων. Σε κάθε στενάχωρο σπιτάκι εγκαταστάθηκαν τρεις και, πολλές φορές, τέσσερις οικογένειες. Αποτέλεσμα ήταν να πνιγεί η περιοχή στα λύματα, στις ακαθαρσίες, και σε ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς, χωρίς τρεχούμενο νερό και αποχέτευση. Δύσκολα χρόνια.

Τα ποντίκια θέριεψαν, αποθρασύνθηκαν, έμπαιναν στα σπίτια και ενώ κοιμόνταν οι άνθρωποι ροκάνιζαν τα πιο μαλακά μέλη τους, το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού, τη μύτη, την απόληξη των αυτιών, γλυκά και, μάλιστα, χωρίς να το παίρνουν είδηση. Έγιναν ο εφιάλτης του κόσμου, θέριζαν οι μολυσματικές ασθένειες.

Ο τότε δήμαρχος της Καβάλας κατάλαβε πως, επειδή δεν υπήρχαμε στην πόλη σε μεγάλους πληθυσμούς, το πρόβλημα της υγείας διογκωνόταν. Γι’ αυτό επέμεινε να έρθουμε, επειδή έμαθε πως στη Μυτιλήνη περισσεύαμε.

Όταν τα συνεργεία του μας εγκλώβισαν, έπεσε κλάμα και οδυρμός στις ρούγες. Χωρίζονταν οικογένειες, οι ηλικιωμένοι παρακαλούσαν «αφήστε μας να τελειώσουμε ειρηνικά τις μέρες μας εδώ, μη μας τραβολογάτε», οι γονείς παρακαλούσαν «πάρτε και τα παιδιά μας, μη μας χωρίζετε», οι γυναίκες έκλαιγαν που άφηναν έτοιμα σπιτικά, στρωμένα και ξενιτεύονταν στο άγνωστο, οι γριές μοιρολογούσαν. Αυτοί ήταν ανένδοτοι.

Μας πέταξαν στα αμπάρια του φορτηγού πλοίου χωρίς έλεος. Υποφέραμε στο ταξίδι, ζάλη και εμετός στην ημερήσια διάταξη, έκλαιγαν τα μικρά, άσε την πείνα και το κρύο, δε μας άφησαν να πάρουμε το παραμικρό σαν τους πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, το ίδιο και χειρότερα. Στην Καβάλα μας άδειασαν σε μια μαούνα που μύριζε καπνό, γιατί μετέφερε τα δέματα στα μεγάλα φορτηγά που έδεναν αρόδο - η πόλη δεν είχε ακόμη λιμάνι. Μας μάντρωσαν σε κλούβες και με αραμπάδες μας ανέβασαν στη συνοικία της Παναγίας, όπου μας απελευθέρωσαν.

Δυσκολευτήκαμε να βρούμε κρυψώνες, παντού παστωμένοι, κάτισχνοι και απελπισμένοι πρόσφυγες, που ωστόσο μας καλοδέχτηκαν σαν σωτήρες.
Οι πρόγονοί μου χτύπησαν υπερωρίες για να καθαρίσουν τη συνοικία, θυσιάστηκαν γενιές ολόκληρες, πού να σκεφτούν τη λούφα και το καθισιό. Δούλεψαν με την ψυχή τους, δεν πρόλαβαν να ξεκουραστούν, κάποιοι θυσιάστηκαν στο κυνήγι του εχθρού.
Χάρη σ’ αυτούς μπορώ να τεντώνω σήμερα το λεοπαρδαλί κορμί μου, τα ζεστά απογεύματα του καλοκαιριού, και να μην κυνηγώ πια ποντίκια.

Μ’ αρέσει το χουζούρι, το αραλίκι, αρκούμαι στα ψαροκέφαλα από τις ταβέρνες της συνοικίας, αλλά και σε ό,τι μου τρατάρουν οι γιαγιάδες της Παναγίας, που έμαθαν να μας αγαπούν, γιατί σώσαμε κάποτε την πόλη και τους κατοίκους από τα ποντίκια και τις αρρώστιες τους».

Με μια παλιά φωτογραφία μιας γλυκιάς συμμορίας από γάτες λοιπόν, στο λιθόστρωτο του Ασωμάτου ας πούμε χρόνια πολλά στο γλυκό τετράποδο με το οποίο ο άνθρωπος συγκατοικεί (και ενίοτε και το βασανίζει) χιλιάδες χρόνια τώρα.

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Τέσσερα «κομμάτια» ενός πρόσφυγα Αγιου

Του Αγίου Γεωργίου του Χιοπολίτη, πολιούχου Αγίου του ρημαγμένου Αϊβαλιού
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η «άγνωστη» συνεισφορά της Λέσβου στην Εθνική Αντίσταση

Οι Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας Δημήτρης Μπουρνούς και Γιώργος Γαλέτσας στο ρ/σ του «Ν» με την ευκαιρία της φετινής 80ης επετείου από την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου στις 25 Νοεμβρίου 1942
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ο αγωνιστής του Πολυτεχνείου, Μήτσος Μπουρνούς μίλησε στους μαθητές

Δεν μιλά σχεδόν ποτέ για την εξέγερση του 1973 και την αντιδικτατορική του δράση, αλλά τα εξιστόρησε στο σχολείο της Λουτρόπολης Θερμής
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη

Από τους Φίλους Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι δικοί μας πρωταγωνιστές στην εξέγερση του Πολυτεχνείου

30 μέτρα από την πύλη, φοιτητές τότε, Απόστολος Κομνηνάκας και Γιάννης Παυλής μιλούν στο «Ν» για κείνες τις ημέρες
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι ξεχασμένοι νεκροί του Νοέμβρη

Ιάκωβος Κουμής και Σταματίνα Κανελλοπούλου. Θύματα της βίας των ΜΑΤ της Νέας Δημοκρατίας, στις 16 Νοεμβρίου του 1980
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η ΛΕΣΒΙΑΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ από το βιβλίο της Κωνσταντίνας Βάκκα‑Κυριαζή

Οι Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας, υπενθυμίζουν την Ιστορία της Λεσβιακής Φάλαγγας
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Μυτιλήνη το Νοέμβριο του 1912 και ο άγνωστος ήρωας της

Τα γεγονότα της απελευθέρωσης μέσα από μια επιστολή του απελευθερωτή, πρώτου πολιτικού και στρατιωτικού Διοικητή Λέσβου Κωνσταντίνου Μελά στην πεθερά του
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η περιπέτεια του πορτόφυλλου του Γενί τζαμιού της Μυτιλήνης

Από το Γενί τζαμί με τα σκουπίδια στο εργαστήριο συντήρησης της αρχαιολογικής υπηρεσίας, μισός αιώνας δρόμος
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Νο 26570. Ο εφιάλτης του κρατουμένου στα τούρκικα τάγματα εργασίας

Ο Σμυρνιός κρατούμενος «26570», η προσφύγισσα στη Σκαλα Συκαμνιάς δασκάλα σύζυγος του, και η μυθιστορηματική τους συνάντηση με την παρέμβαση του Μυτιληνιού φαρμακοποιού Φ. Κουτζουκίδη
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Τι κάνατε στον πόλεμο «μουρέλια μ’;»

Το 22ο Σύνταγμα των Μυτιληνιών το 1940, στα βουνά της Αλβανίας
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941

Σατυρικές επιστολές Αγιασωτών από το μέτωπο του πολέμου στην Ήπειρο, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Τρίβολος»