× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

21η Απριλίου και πάμε στη Γυάρο των εξόριστων

Ένα «ερείπιο Δημοκρατίας» στην επέτειο του πραξικοπήματος. Και μια μελέτη που ξεχάστηκε σε κάποιο συρτάρι…

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ Δημοσίευση 21/4/2022

21η Απριλίου και πάμε στη Γυάρο των εξόριστων
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

Συνηθίζαμε παλιότερα να μιλάμε για τα ξερονήσια του Αιγαίου, κάθε δυο τρία χρόνια. Πρωτοσέλιδα στις εφημερίδες, συνεντεύξεις για τα «μνημεία της Δημοκρατίας» κι ύστερα σιωπή. Τα «μνημεία δημοκρατίας» μέναν ξανά μόνα στην καρδιά του Αιγαίου με τους αγέρηδες μόνο να ασχολούνται με δαύτα. Σε μια Ελλάδα που καταπώς φαίνεται συνηθίζει να ασχολιέται με το περιτύλιγμα και να μη μαθαίνει ποτέ το περιεχόμενο.

Κάποτε βέβαια όλα αυτά. Γιατί πλέον ακόμα και δαύτα τα «επετειακά» ξεχάστηκαν. Έμελε να περάσουν μόλις 55 χρόνια για να επέλθει η λήθη. Καθ’ οδόν προς τα επόμενα λάθη με «τις ξιφολόγχες να ακονίζονται» ως και στα έδρανα της Βουλής.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Τον Ιούλιο του 2005 έγινε γνωστή η με εντολή του τότε Υπουργού Αιγαίου Αριστοτέλη Παυλίδη εν κρυπτώ διακοπή ακόμα και της εκπόνησης μελετών από μέρους του τότε Υπουργείου Αιγαίου, σχετικά με τη μετατροπή του νησιού – κολαστήριου της Γυάρου σε μνημείο δημοκρατίας. Η Γυάρος «με προφορική εντολή του κ. Υπουργού Αιγαίου και νησιωτικής Πολιτικής» και στη συνέχεια με την πλήρη απραξία τόσο του ίδιου όσο και των υπηρεσιών του αλλά και όλων των διαδόχων του χρόνια τώρα παρέμεινε ως σήμερα σωρός ερειπίων - ντροπή για τους χιλιάδες που μαρτύρησαν εκεί για τη Δημοκρατία.

Οι μελέτες που είχαν ξεκινήσει στην πραγματικότητα εγκαταλείφθηκαν, ενώ η μοναδική μελέτη που «προχώρησε» καρκινικά στην κυριολεξία και έκτοτε αγνοείται αφορά το έργο της στερέωσης και ανάδειξης του κτηρίου των φυλακών στη Γυάρο και των τριών άλλων γειτονικών κτηρίων. Πέραν της προμελέτης που κάπου σε κάποια συρτάρια έχει σταματήσει, τίποτα.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Κι όμως, όλα έδειχναν πριν χρόνια πως θα μπορούσαν να είναι αλλιώς…

Ιστορία προσπάθειας

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Όλα ξεκίνησαν στις 24 Ιουλίου του 2001 όταν ο τότε Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης συνοδευόμενος από τους υπουργούς Κ. Λαλιώτη, Γ. Ανωμερίτη, Ν. Σηφουνάκη, Π. Ευθυμίου, και τους πρώην υπουργούς Γ. Χαραλαμπόπουλο και Φ. Ιωαννίδη, παρουσία αντιστασιακών και καλλιτεχνών, επισκέφθηκε τη Γυάρο και ξεναγήθηκε στις φυλακές. Τότε ο Κώστας Σημίτης, ανέθεσε στον παρόντα Υπουργό Αιγαίου Νίκο Σηφουνάκη, το υπουργείο Αιγαίου να αναλάβει την εκπόνηση μελέτης για τη συντήρηση και την προστασία των κτιρίων - κολαστηρίων που χτίστηκαν με την καταναγκαστική εργασία των εξορίστων τα οποία και θα κηρυχθούν διατηρητέα μνημεία. Στήθηκε μάλιστα εκεί αναμνηστική πλακέτα: «Η Γυάρος μάς θυμίζει ότι η αντίσταση είναι η αξιοπρέπεια της ανθρώπινης ύπαρξης» γράφει ακόμα. Αν και δαύτη υπάρχει ακόμα...

Ακολούθησε η συγκρότηση Επιτροπής στην οποία εκτός του Υπουργού συμμετείχαν στελέχη των αγώνων για τη Δημοκρατία της οποίας μάλιστα η συγκρότηση ως αποδεκτή από την Πολιτεία δράση δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Μέσα στο 2004 προβλεπόταν η δημοπράτηση των πρώτων έργων με εγγραφή σχετικών χρηματοδοτήσεων. Η Γυάρος, τόπος εξορίας και μαρτυρίου για χιλιάδες αγωνιστές της δημοκρατίας, θα αποτελούσε έλεγαν τότε οι εφημερίδες και οι πολιτική ηγεσία του τόπου ιερό τόπο προσκυνήματος και δημοκρατικής αυτογνωσίας.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Μελέτες…

Όσον αφορά το θέμα της εκπόνησης και στη συνέχεια της εφαρμογής μελετών και άρα της υλοποίησης έργων, για την ανάδειξη και αποκατάσταση του ιστορικού χώρου της Γυάρου, δρομολογήθηκαν από το Υπουργείο Αιγαίου τα παρακάτω έργα – επεμβάσεις ήπιας μορφής – στο χώρο των στρατοπέδων του νησιού:

1. Kατασκευή μικρού λιμενικού έργου στη Γυάρο.

Επρόκειτο για κατασκευή μικρής αποβάθρας, σε επαφή με την παλαιά, στον τέταρτο όρμο του νησιού, για την ασφαλή προσέγγιση μικρών επιβατικών πλοίων μεταφοράς επισκεπτών. Το κόστος του έργου, σύμφωνα με τη προμελέτη, ανέρχονταν τότε στο ποσό των 463.723 ευρώ. Παρά την ύπαρξη σχετικών χρηματοδοτήσεων το έργο δεν έγινε ποτέ!

2. Στερέωση και ανάδειξη του κτηρίου των φυλακών και των τριών άλλων γειτονικών κτηρίων στη Γυάρο.

Tο έργο αυτό αφορούσε στην εκτέλεση στερεωτικών εργασιών στις πλακοσκεπείς στέγες, στους τοίχους, στα κουφώματα και λοιπά, των προαναφερόμενων κτηρίων, ώστε να αρθεί η επικινδυνότητα που παρουσιάζουν, καθώς και η δημιουργία μικρού μουσείου και αίθουσας εκδηλώσεων. Η σχετική μελέτη, άγνωστο παραμένει αν προχώρησε από την Eφορεία Nεοτέρων Mνημείων Aττικής του Υπουργείου Πολιτισμού στην οποία είχε υποβληθεί προς έγκριση. Άγνωο παραμένει αν προχώρησε και η στατική προμελέτη. Το συνολικό κόστος του παραπάνω έργου ανέρχονταν το 2004 σύμφωνα με την προμελέτη, στο ποσό των 13.700.000 ευρώ.

3. Δημιουργία δικτύου διαδρομών ιστορικής μνήμης στο χώρο των στρατοπέδων της Γυάρου.

H βασική μελέτη του έργου είναι η μόνη που εκπονήθηκε από την Aρχιτεκτονική Σχολή του Μετσόβειου Πολυτεχνείου και μάλιστα έχει ολοκληρωθεί εδώ και χρόνια. Αφορά επέμβαση για ευπρεπισμό στο χώρο του νεκροταφείου, την κατασκευή δρόμου από τον πρώτο όρμο προς το νεκροταφείο, τη διαμόρφωση και βελτίωση του υπάρχοντος δρόμου, που συνδέει τους πέντε όρμους των στρατοπέδων για άνετη διακίνηση των επισκεπτών, τη δημιουργία δευτερεουσών διαδρομών προς επιλεγμένες θέσεις μνήμης, καθώς και την κατασκευή και τοποθέτηση αναθηματικών πλακών ενεργοποίηση της μνήμης. Για τη δημοπράτηση του εν λόγω έργου απαιτείται μόνο η εκπόνηση μελέτης εφαρμογής και τευχών δημοπράτησης που όμως δεν εκπονήθηκαν ποτέ. Το κόστος των εργασιών προσδιοριζόταν κατά τη μελέτη που ας σημειωθεί ότι είχε εκπονήσει η αείμνηστη Άννη Βρυχέα στο ποσό των 2.527.560 ευρώ.

Το έργο φυσικά ουδέποτε υλοποιήθηκε και τούτο σε εφαρμογή σχετικής απόφασης του Υπουργού που είχε αποκαλυφθεί τον Ιούλιο του 2005. «Προς το παρόν μετά από συνεννόηση και εντολή του κ. Yπουργού δεν θα υλοποιηθεί το έργο» ανέφερε σχετικό σημείωμα του Υπουργείου. 17 χρόνια μετά, απαξάπαντες σιωπούν. Μοναχά κάποιοι – λίγοι, θυμούνται!

Φωτογραφίες: ΣΤΡΑΤΗΣ ΤΣΟΥΛΕΛΛΗΣ - Αρχείο: ΣΤΡΑΤΗ ΜΠΑΛΑΣΚΑ

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν

Ο πρόεδρος του ΣΦΕΑ Βαγγέλης Γκιουγκής μιλά στον Θράσο Αβραάμ για τις 237 αντιστασιακές οργανώσεις, τους χιλιάδες εξόριστους και φυλακισμένους, την αμφισβήτηση των νεκρών του Πολυτεχνείου και τις μαρτυρίες
Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»

Ο Βασίλης Τεντόμας μετάφέρει για πρώτη φορά την μαρτυρία του στο «Ν» με βαθιά συγκίνηση για όσα έζησε τη νύχτα της εισβολής στο Πολυτεχνείο και τα όσα προηγήθηκαν -Η γνωριμία του με τη Μαρία Ζερβού που έγινε σύντροφος της ζωής του
«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη

Στις 17 Νοεμβρίου 1982, η προτομή του Μιχάλη Μυρογιάννη αποκαλύφθηκε στο Πάρκο Αγίας Ειρήνης, με την οικογένειά του παρούσα και τον Δήμαρχο Απόστολο Αποστόλου δακρυσμένο!
Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!

«Διαμπερές τραύμα στο κεφάλι, βληθείς δια πυροβόλου όπλου, έξοδος εγκεφαλικής ουσίας» -Η ιστορία της εν ψυχρώ δολοφονίας του 20χρονου από τη Μυτιλήνη και η μαρτυρία που αποκάλυψε το έγκλημα της χούντας
Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας

Δολοφονίες και ύποπτοι θάνατοι συντοπιτών μας στο βιβλίο του Δημήτρη Βεριώνη – Αφιέρωμα των Φίλων Ιστορικής Μνήμης & Πολιτιστικής Δημιουργίας για την επέτειο του Πολυτεχνείου
Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά

Η 8η Νοεμβρίου 1912 μέσα από τη ματιά του Ασημάκη Πανσέληνου – Τα καράβια στο φως της αυγής, οι πλημμυρισμένοι δρόμοι και η ανθρωπιά μέσα στην ανατροπή του παλιού κόσμου
Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της

Πώς τα τραγούδια της χαράς και της ελπίδας αποτύπωσαν τον ενθουσιασμό της απελευθέρωσης μέσα από γερμανικές μελωδίες, προσωμιακά και τα περίφημα Επίστρατα
Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης

Ο Ιστορικός Στρατής Αναγνώστου εξιστορεί τα γεγονότα της 8ης Νοεμβρίου 1912
Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941

Σατυρικές επιστολές Αγιασωτών από το μέτωπο του πολέμου στην Ήπειρο, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Τρίβολος» -Επιμέλεια: Φίλοι ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ
Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι 296 σημαίες της Λέσβου

Τα ονόματα όλων των νεκρών Λέσβιων στα μέτωπα της Αλβανίας και της Μακεδονίας από τις 28 Οκτωβρίου 1940 μέχρι τις 22 Απριλίου 1941
Οι 296 σημαίες της Λέσβου
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!

82 χρόνια από την απελευθέρωση της Λέσβου από τις Ναζιστικές δυνάμεις κατοχής
10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!