Το σημερινό σημείωμα μου, μια υπενθύμιση - αν μη τι άλλο – του πόνου, του αίματος και των δακρύων από τους παππούδες και τις γιαγιάδες μας, επιπλέον εκείνων της Καταστροφής του 1919 - 1922, με τα οποία χτίστηκαν η εθνική και θρησκευτική «καθαρότητα» των δυο χωρών. Της Ελλάδας και της Τουρκίας.


Σαν σήμερα πριν 99 χρόνια, στις 30 Ιανουαρίου του 1923 υπογράφτηκε μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (και άλλων τινών) στη Λωζάννη της Ελβετίας, η Σύμβαση περί ανταλλαγής των Ελληνικών και Τουρκικών πληθυσμών στις δυο χώρες. Η πρώτη στην ιστορία συμφωνημένη αμοιβαία υποχρεωτική εκτόπιση πληθυσμών που υπαγορευόταν από διακρατική σύμβαση. Κριτήριο ανταλλαγής, εκτόπισης δηλαδή πολλών εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων ένθεν κακείθεν, η θρησκευτική ταυτότητα η οποία καθόριζε... την εθνική ταυτότητα! Χρόνια μετά το 1995 στο Ντέιτον, η ίδια αντίληψη εθνικής ταυτότητας, (αδιανόητη για τους εξεγερμένους Γάλλους του 1789) χρησιμοποιήθηκε σαν μπούσουλας για τη λήξη του πολέμου στη Βοσνία Ερζεγοβίνη.


Όπως έγραψε και ο Ηλίας Βενέζης επισκεπτόμενος το κτήριο όπου συνεδρίαζαν οι εθνικές αντιπροσωπίες που συνομολόγησαν τόσο στη Σύμβαση όσο και λίγο αργότερα στη Συνθήκη της Λωζάνης, «είναι ένα κτήριο νεκροταφείο πόνου, ιδεών, εκεί που θάφτηκαν μια για πάντα οι πατρίδες μας».


Εδώ και ένα μήνα περίπου μελετώ το ιδιοκτησίας Γενικών Αρχείων του Κράτους (ΓΑΚ) στην Αθήνα, βιβλίο της Κοινοτικής Εκτιμητικής Επιτροπής «της Κοινότητος Περγάμου - Καλάργης» στη Μυτιλήνη «της συσταθείσης κατόπιν της υπ’ αριθ, 82083 αποφάσεως του κ. Υπουργού της γεωργίας».

Η Επιτροπή αυτή ανέλαβε να καταγράψει τις δηλώσεις ιδιοκτησιών πίσω στην πατρίδα, Περγαμηνών προσφύγων στη Λέσβο και στη συνέχεια να εκτιμήσει την αλήθεια των δηλώσεων αυτών σε χρυσές τούρκικες λίρες προκειμένου να λάβουν οι πρόσφυγες ίσης αξίας περιουσία στη νέα πατρίδα σε εφαρμογή των όσων όριζε η Συνθήκη της Λωζάννης.

Στη σελίδα 166 του βιβλίου (της οποίας παραθέτω φωτογραφία) βρήκα τη με αριθμό πρωτοκόλλου 63 και με ημερομηνία στις 25.5.1925 δήλωση της περιουσιακής κατάστασης «πίσω στην πατρίδα» της οικογένειας του Περγαμηνού Στυλιανού του Μιχαήλ, μηχανικού εκ Περγάμου, διαμένοντος πλέον στα Λουτρά της Λέσβου, ξάδερφου του παππού μου Στρατή Περγαμηνού (ή Περγάμανλη).

Στο βιβλίο βέβαια δεν καταγράφονται οι οριστικά απωλεσθείσες περιουσίες που έμειναν πίσω, των ορφανών που είτε υιοθετήθηκαν είτε μεγάλωσαν στο Ορφανοτροφείο της Μυτιλήνης.

Για κάποια μόνο από αυτά τα ορφανά, δηλώθηκαν «κηδεμόνες» κάποιοι κυρίως ντόπιοι Μυτιληνιοί ή «ευηπόληπτοι» Περγαμηνοί με ιδιαίτερες σχέσεις με τις εξουσίες σε όλη τη διάρκεια του βίου τους. Είτε πίσω στην πατρίδα», είτε στη Μυτιλήνη στην οποία διορίσθηκαν ως τοπικές αρχές από τα ναζιστικά στρατεύματα Κατοχής.

Αυτοί δεν ήταν απαραίτητα συγγενείς των ορφανών, πλην όμως στο όνομα αυτών των παιδιών δήλωσαν περιουσίες και έλαβαν το αντίτιμο. Τι απέγιναν αυτές οι περιουσίες, τι απέγιναν αυτά τα ορφανά και αν ποτέ έλαβαν αυτό το «μερίδιο αίματος» είναι δουλειά των ιστορικών.

Εγώ απλά ώρες ώρες μελετώντας το βιβλίο, θυμώνω. Ξυπνά μέσα μου η ιστορία και θυμώνω.


Αλλά δε βαριέσαι....

Έναν αιώνα μετά, ετούτο το με αριθμό 2699 αρχείο - βιβλίο, με στοιχειώνει κάθε μέρα. Παραφράζοντας το λόγο του Ηλία Βενέζη, ως ένα βιβλίο «νεκροταφείο πόνου, ιδεών, όπου θάφτηκαν μια για πάντα οι πατρίδες μας».