× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Η Παναγιά η Γουρνά του Κιόστε

Γράφει ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΟΥΠΗΣ

Δημοσίευση 9/5/2021

Η Παναγιά η Γουρνά του Κιόστε
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

Στην Αγιά-Παρασκευή του Τσεσμέ, το καπετανοχώρι της Δυτικής Ερυθραίας, που είναι επίσης γνωστό και με το όνομα Κιόστε, ένας από τους τρεις ενοριακούς ναούς -και μάλιστα ο καθεδρικός- ήταν της Παναγιάς της Γουρνάς, δηλαδή της Ζωοδόχου Πηγής.
Ο ναός αυτός χτίστηκε μεταξύ 1833-1850 σε θέση, όπου υπήρχε παλιότερα μια μικρή εκκλησιά της Ζωοδόχου Πηγής. Ήταν μεγαλύτερος σε μέγεθος από τους άλλους δύο ναούς του χωριού (της Αγ. Παρασκευής και των Αγ. Σαράντα), καθώς ήταν ο νεότερος και ο πιο κεντρικός, δίπλα στην Απλάτσα (πλατεία) του χωριού. Είχε σπουδαία διακόσμηση, με σκαλιστό τέμπλο και πολλά αφιερώματα των θαλασσινών του χωριού, φερμένα από λιμάνια μακρινά, ως ’ποδοσίδια (δώρα για ανταπόδοση ευεργεσιών) προς την Παναγιά για το «καλμάρισμα τση θάλασσας στσι με’άλες φουρτούνες».

Ασημένιες καντήλες, ορειχάλκινοι πολυέλαιοι και μεγάλες εικόνες κοσμούσαν την όμορφη αυτή εκκλησιά. Είχε ευρύχωρο εξωνάρθηκα, στηριγμένο στις μαρμάρινες κολόνες του δυτικού περιστώου, και σχετικά μεγάλη αυλή, στρωμένη με θαλασσινά λευκά και μαύρα βολάκια (βότσαλα) από την κοντινή παραλία της Αγ. Κυριακής, που είχαν χίλια-δυο γεωμετρικά σχήματα (ρόμβους, κύκλους, ακτίνες, τρίγωνα κλπ.), αλλά και σχηματοποιημένα λουλούδια και πουλιά.
Το καμπαναριό ήταν πολύ ψηλό, σε ξεχωριστό οικοδόμημα από τον κυρίως ναό, που βρισκόταν στα βόρεια της μεγάλης εισόδου της αυλής. Είχε δύο καμπάνες και ρολόι, που χτυπούσε τις ακέραιες ώρες, δωρεά κάποιου σπουδαίου Χωριανού καραβοκύρη.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ


Στην αυλή, στα βόρεια του ναού, υπήρχε επίσης ένα μικρό πηγαδάκι-αγίασμα, όπου κατέβαινες με 8 σκαλοπάτια. Ασφαλώς, από την ύπαρξη του αγιάσματος αυτού δόθηκε στο ναό το όνομα της Ζωοδόχου Πηγής. Μέσα στον περίβολο, βόρεια και νότια του ναού, υπήρχαν τα δύο σχολεία του Κιόστε, το νηπιαγωγείο και το δημοτικό για αγόρια και κορίτσια.


Ο ναός πανηγύριζε μετά το Πάσχα, την Παρασκευή της Διακαινησίμου, με μεγαλοπρέπεια, καθώς πήγαινε από τον Τσεσμέ και ιερουργούσε ο εκάστοτε μητροπολίτης Κρήνης, «υπέρτιμος και έξαρχος πάσης Ιωνίας». Την παραμονή το βράδυ, μετά τον εσπερινό, πάνω από το καμπαναριό έριχναν πολλά πυροτεχνήματα κι έτσι έδιναν μεγαλύτερο εορταστικό τόνο στο χωριό. Μετά τα βεγγαλικά, γινόταν η αγρυπνία, που διαρκούσε ως τα μεσάνυχτα, όπου έψελναν οι μοναχές από τα γειτονικά μοναστήρια της περιφέρειας του Τσεσμέ.
Πολλές πληροφορίες έχουν αντληθεί από το βιβλίο του Γιάννη Αικατερίνη Χαμένες Πατρίδες - Το χωριό μας, Η Αγία Παρασκευή του Τσεσμέ (το Κιόστε) 1760-1922, και από προφορικές μαρτυρίες Χωριανών προσφύγων.
Ο ναός της Γουρνάς σώζεται σήμερα ακέραιος, με πολλές όμως τροποποιήσεις, καθώς έχει μετατραπεί σε τζαμί, που είναι και το μοναδικό έως τώρα στην Αγ. Παρασκευή, το τωρινό Νταλιάν των Τούρκων. Το καμπαναριό και τα σχολικά κτίρια δυστυχώς έχουν κατεδαφισθεί και το αγίασμα έχει μπαζωθεί. Στο εσωτερικό, ο ναός δεν διατηρεί πια κανένα στοιχείο από τη διακόσμησή του και τα βολάκια της αυλής έχουν εν μέρει καταστραφεί.
Η δεσποτική εικόνα της Ζωοδόχου Πηγής σώθηκε από τους κατοίκους του χωριού, καθώς μετέφεραν όλα τα εκκλησιαστικά σκεύη και κειμήλια στη γειτονική Χίο με τα καΐκια τους. Στον προσφυγικό συνοικισμό Καστέλλο της Χίου, όπου εγκαταστάθηκαν κυρίως Αγιαπαρασκευούσοι πρόσφυγες, έχει χτιστεί ένας νέος ναός, τιμώμενος στο όνομα της Αγ. Παρασκευής, με δαπάνες και μέριμνα των Χωριανών προσφύγων.

Εκεί φυλάσσονται πολλά εκκλησιαστικά κειμήλια του Κιόστε με πολλή φροντίδα και μεράκι από τα παιδιά και τα εγγόνια των Αγιοπαρασκευούσηδων.

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι άγνωστοι ήρωες της Μυτιλήνης

Οι Λιμενικοί Ηλίας Καζάκος και Γιώργος Κωτούλας εκτελέστηκαν για την αντιστασιακή τους δράση σττις 5 Ιουνίου 1942
Οι άγνωστοι ήρωες της Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

O Θεόφιλος «μπαίνει» με τους πίνακές του στο Μουσείο του Λούβρου

Στις 3 Ιουνίου 1961 ήταν ο θρίαμβος του φουστανελά που κάποτε τον έλεγαν "σοβατζή"
O Θεόφιλος «μπαίνει» με τους πίνακές του στο Μουσείο του Λούβρου
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ο Στρατής Λιαρέλλης είναι ο άνθρωπος που έζησε την ιστορία από μέσα

Ο γνωστός δημοσιογράφος μιλά για το τέλος μιας εποχής, την τηλεόραση και την Ελλάδα που αλλάζει
Ο Στρατής Λιαρέλλης είναι ο άνθρωπος που έζησε την ιστορία από μέσα
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η άγνωστη ιστορία της Λέσβου μέσα από τις εφημερίδες της Κατοχής και του Εμφυλίου

Ο Γιώργος Γαλέτσας μιλά στο «Ν» για το νέο του βιβλίο και τις αποκαλύψεις της πολυετούς έρευνάς του
Η άγνωστη ιστορία της Λέσβου μέσα από τις εφημερίδες της Κατοχής και του Εμφυλίου
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Λέσβιοι αγωνιστές θύματα του Γερμανικού ναζισμού

81 χρόνια από την αντιφασιστική νίκη των λαών
Λέσβιοι αγωνιστές θύματα του Γερμανικού ναζισμού
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

9 Μαΐου 1945: Μια σημαντική επέτειος που επιβάλλεται να θυμόμαστε!

Γιατί «ο δήμιος σκοτώνει πάντα δυο φορές, τη δεύτερη με τη λήθη»!
9 Μαΐου 1945: Μια σημαντική επέτειος που επιβάλλεται να θυμόμαστε!
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

«Στη Μυτιλήνη αισθάνομαι σαν στο σπίτι μου»

Με θερμά λόγια αναφέρθηκε στην αγάπη του για τη Λέσβο ο ο Αρχιεπίσκοπος Τόμιδος Ρουμανίας κ. Θεοδόσιος. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη φιλία του με τον Μητροπολίτη Μυτιλήνης Ιάκωβο
«Στη Μυτιλήνη αισθάνομαι σαν στο σπίτι μου»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η συμβολική διαδρομή της Μαρίας Καπιωτά για τους εκτελεσμένους της Καισαριανής

Από το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου έως το Σκοπευτήριο Καισαριανής
Η συμβολική διαδρομή της Μαρίας Καπιωτά για τους εκτελεσμένους της Καισαριανής
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ο ρόλος των γυναικών στο βιβλιοπωλείο Χατζηδανιήλ

Από τη γυναίκα με την πλερέζα του 1912 μέχρι τη σύγχρονη διδακτόρισσα που κρατά σήμερα το τιμόνι της επιχείρησης
Ο ρόλος των γυναικών στο βιβλιοπωλείο Χατζηδανιήλ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Εργατικές Πρωτομαγιές στη Λέσβο

Από το πολύτιμο αρχείο των Φίλων Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας
Εργατικές Πρωτομαγιές στη Λέσβο
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Έξι μάρτυρες από τη Λέσβο στο «θυσιαστήριο της λευτεριάς»

Γιάννης Ανούσας, Ιγνάτης Αντωνέλλης, Τηλέμαχος Βασάλος, Ηλίας Κακαλιός, Αναστάσης Πατέστος και Στέφανος Φουντής εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή
Έξι μάρτυρες από τη Λέσβο στο «θυσιαστήριο της λευτεριάς»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

H αθέατη πλευρά της Επταετίας

Σκάνδαλα, διαφθορά και…«θαύματα»!
H αθέατη πλευρά της Επταετίας