Το Πάρκο του Αγίου Ευδόκιμου, βρισκόμενο στο βόρειο τμήμα της
Μυτιλήνης, αποτελεί τον μεγαλύτερο ανοικτό χώρο για τη συνοικία του
Αγίου Γεωργίου, τοπόσημο για την ευρύτερη περιοχή και παλαιότερα
υπήρξε προσφιλής χώρος συνάντησης και αναψυχής για τους κατοίκους
όλης της πόλης (Χάρτης 1).

Xάρτης 1 Περιοχή Μελέτης

Τα προηγούμενα χρόνια η απουσία συντήρησης, το ελλιπές ενδιαφέρον
των περιοίκων, οι βανδαλισμοί, η χρήση του χώρου από άτομα με
παραβατικές συμπεριφορές, η απομάκρυνση της παιδικής χαράς για
λόγους ασφαλείας και η χρήση του πάρκου ως χώρου αφόδευσης
αδέσποτων και κυρίως δεσποζόμενων ζώων συντροφιάς οδήγησαν στην
εγκατάλειψη του χώρου.

Την τελευταία περίοδο, κάτοικοι της περιοχής με εθελοντική εργασία
έχουν υιοθετήσει – άτυπα – το πάρκο και προχωρούν σε καθαρισμούς,
φυτεύσεις, επισκευές φθορών με τη βοήθεια του Δήμου, με την ελπίδα
ότι το πάρκο θα ανακτήσει την παλιά του αίγλη αλλά κυρίως
προσπαθούν να εμφυσήσουν το συμμετοχικό πνεύμα στη διαχείριση
και προστασία του δημόσιου χώρου.

Επιπρόσθετα, όπως έχει ανακοινωθεί από το 2020, στο πλαίσιο της
διαβούλευσης του ευρωπαϊκού προγράμματος (2014-2020), της
Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης της Πόλης της Μυτιλήνης, προβλέπεται η
εγκατάσταση σύγχρονης παιδικής χαράς και η σύνδεση του πάρκου με
το Ιστορικό Κέντρο της πόλης (Εικόνα 1).

Εικόνα 1 Σχέδιο Ανάπλασης Πάρκου Αγίου Ευδόκιμου

Πέραν όμως από αυτές τις λειτουργίες το Πάρκο του Αγίου Ευδόκιμου μπορεί να χρησιμοποιηθεί – υπό προϋποθέσεις – και ως χώρος καταφυγής σε περίπτωση εκδήλωσης σεισμικού φαινομένου. Οι Χώροι Καταφυγής αποτελούν χώρους άμεσης εκτόνωσης του πληθυσμού με στόχο την ελαχιστοποίηση των απωλειών. Είναι χώροι βραχυχρόνιας παραμονής (έως 2 ημέρες) και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ανοικτοί, ελεύθεροι, ασφαλείς χώροι όπως πάρκα, πλατείες, ανοιχτές αθλητικές εγκαταστάσεις κ.α. με την προϋπόθεση να βρίσκονται εντός του αστικού ιστού.
Επιπλέον, σε όλα τα θεσμικά κείμενα Χωροταξικού και Πολεοδομικού
Σχεδιασμού (Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια και Τοπικά Χωρικά
Σχέδια) ορίζεται ρητά ότι «… είναι κατ’ εξαίρεση δυνατή η τροποποίησή
τους, με στόχο τη βελτίωση και επικαιροποίησή τους, προκειμένου: […]
ββ) να αντιμετωπισθούν εξαιρετικές πολεοδομικές ανάγκες από
φυσικές ή τεχνολογικές καταστροφές και κινδύνους…» ενώ στα Σχέδια Ολοκληρωμένης Αστικής Παρέμβασης προβλέπεται η υλοποίηση στόχων όπως η οργάνωση των χρήσεων γης, η ανάπλαση του αξιόλογουμκτιριακού αποθέματος, η εξασφάλιση και διαμόρφωση κοινόχρηστων /ελεύθερων χώρων, ο καθορισμός αποδεκτών ορίων ανάπτυξης, η βελτίωση της τεχνικής και κοινωνικής υποδομής και της ποιότητας ζωής, καθώς και η πρόληψη και ελαχιστοποίηση των συνεπειών από φυσικές καταστροφές.

Χάρτης 2 Αξιολόγηση περιοχής μελέτης

Σύμφωνα με τα παραπάνω, κρίθηκε σκόπιμο στο πλαίσιο του Δι-
ιδρυματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος
Γεωγραφίας «Φυσικοί Κίνδυνοι και Αντιμετώπιση Καταστροφών», να
μελετηθεί η καταλληλότητα για τη χρήση του Πάρκου ως Χώρου
Καταφυγής.

Εξετάστηκαν ζητήματα που αφορούσαν την αποτύπωση της
υφιστάμενης κατάστασης, τον εντοπισμό προβλημάτων/ελλείψεων και
την αξιολόγηση του εσωτερικού χώρου και της περιοχής εμβέλειας με
έμφαση στη Φέρουσα Ικανότητα, το Ενεργό Εμβαδόν, τις Υποδομές, τα
Δίκτυα, τις Υπηρεσίες, την Ποιότητα του Οικιστικού Αποθέματος, την

Φόρτιση Αποθέματος και Οδικού Δικτύου, τις Ζώνες Εκκένωσης, και τις
Πορείες Διαφυγής και κατασκευάστηκαν αντίστοιχοι χάρτες (Χάρτης 2).
Επίσης, αποτυπώθηκαν οι Κρίσιμες και Τρωτές Λειτουργίες της
περιοχής μελέτης καθώς μπορεί είτε να διευκολύνουν το συνολικό έργο
παροχής βοήθειας (πχ. ένα Κέντρο Υγείας) είτε να επιβαρύνουν τη
λειτουργία του χώρου (π.χ. πληθυσμός μια σχολικής μονάδας που έχει
καταστραφεί) (Χάρτης 3).

Χάρτης 3 Κρίσιμες και Τρωτές Λειτουργίες Περιοχής Μελέτης

Συνοπτικά στο πλαίσιο της μελέτης, το Πάρκο του Αγίου κρίνεται ως
κατάλληλο για χρήση ως Χώρου Καταφυγής με την προϋπόθεση
εκτέλεσης όλων των απαραίτητων έργων σύμφωνα με τις
προδιαγραφές του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και
Προστασίας (ΟΑΣΠ).

Ενδεικτικά έργα αποτελούν η λήψη άμεσων μέτρων για την άρση επικινδυνοτήτων, η ενίσχυση των υφιστάμενων δικτύων, η υπογειοποίηση γραμμών ενέργειας, η κατασκευή τουαλετών και αποθήκης, η ενίσχυση του δικτύου πυρόσβεσης, ο διαχωρισμός των ομβρίων από τα λύματα, η αντικατάσταση του ασφάλτινου οδοστρώματος, η πεζοδρόμηση των οδών πέριξ του πάρκου με εξεύρεση χώρου στάθμευσης για τους μόνιμους κατοίκους.

Επιπρόσθετα απαιτείται, η σηματοδότηση του χώρου καταφυγής, η χάραξη και σηματοδότηση των Διαδρομών Διαφυγής και των Ζωνών Εκκένωσης, η απαλλοτρίωση συγκεκριμένων κτισμάτων (ευτελούς κατασκευής ή χωρίς αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον) και η ενοποίηση των αστικών κενών της περιοχής για τη δημιουργία δικτύου ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων με σκοπό την αύξηση της ασφαλούς πρόσβασης στον χώρο (Χάρτης 4).

Η χρήση του Πάρκου ως Χώρου Καταφυγής σε καμία περίπτωση δεν ακυρώνει τον υφιστάμενο σχεδιασμό για την κατασκευή παιδικής χαράς και τη σύνδεση με το Ιστορικό Κέντρο της πόλης. Αντιθέτως, με γνώμονα την εξοικονόμηση πόρων και σύμφωνα με τους όρους της βιώσιμης αστικής ανάπλασης έρχεται να ενισχύσει την ανάγκη

Χάρτης 4 Ενοποίηση αστικών κενών ταχύτερης υλοποίησης του έργου

Ενός έργου που μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για τη χωροθέτηση αντίστοιχων χώρων καταφυγής για το σύνολο της πόλης, να χρησιμοποιηθεί για εκπαιδευτικούς σκοπούς ώστε το πάρκο να ανακτήσει μία επιπλέον λειτουργία και τελικώς να λειτουργήσει ως υπόδειγμα αύξησης της ανθεκτικότητας έναντι των φυσικών κινδύνων και προσαρμογής στις κλιματικές μεταβολές.