× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Μαρτυρία για τον Παναγιώτη Γώγο, 81 χρόνια από την παραμονή Χριστουγέννων του 1944

Οι «Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας» θυμούνται...

Από το NEWSROOM Δημοσίευση 24/12/2025

Μαρτυρία για τον Παναγιώτη Γώγο, 81 χρόνια από την παραμονή Χριστουγέννων του 1944
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

Μαρτυρία για τον Παναγιώτη Γώγο, 81 χρόνια από την παραμονή Χριστουγέννων του 1944, μέρα που ξέσπασε το «Go Back».

Λίγες μέρες μετά τις βουλευτικές εκλογές του 1981, ανταμώνουν στην Αθήνα μια παρέα Σκουταριώτες. Κουβεντιάζοντας για τα προεκλογικά της Λέσβου, σχολιάζουν την πολύ μεγάλη συγκέντρωση του Κομμουνιστικού Κόμματος στην προκυμαία Μυτιλήνης, με ομιλητή τον Χαρίλαο Φλωράκη.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ο παρευρισκόμενος συνταξιούχος ενωμοτάρχης Σ.Κ. τούς λέει ότι ακόμα πιο μεγάλη συγκέντρωση, είχε γίνει στη Μυτιλήνη το 1945, όταν οι χιλιάδες συγκεντρωμένοι, απαιτούσαν την απελευθέρωση του Παναγιώτη Γώγου, γραμματέα περιοχής Αιγαίου του ΚΚΕ, που είχε πρωτοστατήσει στην επιβίωση του λεσβιακού λαού από την πείνα αλλά και στον ξεσηκωμό του Λαού για την απόκρουση της απόβασης Αγγλικών στρατευμάτων στη Λέσβο, τα Χριστούγεννα του 1944 ( Go Back ).

Στις 29 και 30 Οκτωβρίου 1944 στη Λήμνο, ιερολοχίτες μαζί με Άγγλους, ανέτρεψαν την αδύναμη εαμική εξουσία, εγκατέστησαν κρατικές αρχές και συνέλαβαν στελέχη του ΕΑΜ Λέσβου, μεταξύ των οποίων και τον Παναγιώτη Γώγο.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Το ΕΑΜ οργάνωσε συλλαλητήριο στη Μυτιλήνη το Σάββατο 4 Νοεμβρίου 1944, για να καταγγείλει τις πραξικοπηματικές ενέργειες του Ναυτικού Διοικητή Αρχιπελάγους Μιλτιάδη Ιατρίδη και του Ιερού Λόχου σε Λήμνο και Άη Στράτη. Από αυτό το συλλαλητήριο είναι οι παρακάτω φωτογραφίες, όπου διακρίνεται και πανό με σύνθημα «Θέλουμε τον Γώγο μας».

Οι συλληφθέντες απελευθερώθηκαν ύστερα από διαμαρτυρίες στην κυβέρνηση Παπανδρέου, όμως τον Μάιο του 1945, οι κρατικές δυνάμεις εξαπέλυσαν οργανωμένη τρομοκρατία με μαζικές συλλήψεις εαμικών στελεχών. Μεταξύ των πρώτων αναζητούν να συλλάβουν τον Παναγιώτη Γώγο που τους ξεφεύγει, αλλά πέφτει στα χέρια τους, όταν έφτασε στη Ραφήνα.

Από δω και πέρα αρχίζει η διήγηση του νωματάρχη Σ.Κ, στη Σκουταριώτικη παρέα. Του ανέθεσαν να μεταφέρει με ένα καΐκι, τον κρατούμενο Παναγιώτη Γώγο στη Μυτιλήνη, ώστε να δικαστεί για «στάση». Στο Κάβο-Ντόρο τούς έπιασε μεγάλη φουρτούνα που έκανε το ακρωτήρι απροσπέλαστο. Αναγκάστηκαν να καταφύγουν στον όρμο Καλλιανού Εύβοιας για τρείς μέρες.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Τα τρόφιμα τέλειωσαν και ο Γώγος ζήτησε από τον νωματάρχη ένα όπλο να πάει για κυνήγι κι αυτός φυσικά αρνήθηκε, φοβούμενος ότι ο Γώγος θα δραπετεύσει.

Εκείνος τον καθησύχασε λέγοντας ότι αν ήθελε θα είχε ήδη δραπετεύσει στη Ραφήνα, αλλά είχε εντολή να πάει να δικαστεί, για να καταρρίψει τις κατασκευασμένες κατηγορίες. Όταν έφτασαν στο λιμάνι της Μυτιλήνης, πλήθος κόσμου είχε συγκεντρωθεί και ζητούσε την απελευθέρωση του Γώγου φωνάζοντας συνθήματα κατά της τρομοκρατίας. Ένας λιμενικός που μπήκε στο καΐκι, φανερά πανικοβλημένος από το πάθος και το πλήθος των συγκεντρωμένων, χωρίς καμιά πρόκληση, γρονθοκόπησε τον Γώγο, που τον πήραν τα αίματα. Ο νωματάρχης τότε του είπε… «Εγώ τον έφερα μέχρι εδώ ατσαλάκωτο, τώρα όπως τον έκανες, βγάλτον εσύ στον αγανακτισμένο κόσμο…».

Ο Παναγιώτης Γώγος δικάστηκε (μαζί με άλλα ηγετικά στελέχη του ΕΑΜ), για «στάση» από το έκτακτο στρατοδικείο (χωρίς να έχει συνήγορο υπεράσπισης), καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε στις 29/8/1949 στο Γουδή. Όταν τον έστησαν στον τοίχο, δεν ήταν ακόμη 40 χρονών.

Σημειώσεις:1. Η μαρτυρία αυτή καταγράφηκε από τον Δημήτρη Μπουρνού, όπως του την διηγήθηκε ένας από τους φίλους της Σκουταριώτικης παρέας του 1981.2. Περισσότερα στοιχεία για τον Παναγιώτη Γώγο και τα γεγονότα της εποχής βρίσκονται στα βιβλία «Η Αντίσταση στη Λέσβο» των Π. Κεμερλή και Α. Πολυχρονιάδη, «Μνήμες» του Α. Αποστόλου, «Σελίδες του Αγώνα» του Γ. Σκούφου και «Συναξάρια» του Π. Κουτσκουδή.

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν

Ο πρόεδρος του ΣΦΕΑ Βαγγέλης Γκιουγκής μιλά στον Θράσο Αβραάμ για τις 237 αντιστασιακές οργανώσεις, τους χιλιάδες εξόριστους και φυλακισμένους, την αμφισβήτηση των νεκρών του Πολυτεχνείου και τις μαρτυρίες
Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»

Ο Βασίλης Τεντόμας μετάφέρει για πρώτη φορά την μαρτυρία του στο «Ν» με βαθιά συγκίνηση για όσα έζησε τη νύχτα της εισβολής στο Πολυτεχνείο και τα όσα προηγήθηκαν -Η γνωριμία του με τη Μαρία Ζερβού που έγινε σύντροφος της ζωής του
«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη

Στις 17 Νοεμβρίου 1982, η προτομή του Μιχάλη Μυρογιάννη αποκαλύφθηκε στο Πάρκο Αγίας Ειρήνης, με την οικογένειά του παρούσα και τον Δήμαρχο Απόστολο Αποστόλου δακρυσμένο!
Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!

«Διαμπερές τραύμα στο κεφάλι, βληθείς δια πυροβόλου όπλου, έξοδος εγκεφαλικής ουσίας» -Η ιστορία της εν ψυχρώ δολοφονίας του 20χρονου από τη Μυτιλήνη και η μαρτυρία που αποκάλυψε το έγκλημα της χούντας
Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας

Δολοφονίες και ύποπτοι θάνατοι συντοπιτών μας στο βιβλίο του Δημήτρη Βεριώνη – Αφιέρωμα των Φίλων Ιστορικής Μνήμης & Πολιτιστικής Δημιουργίας για την επέτειο του Πολυτεχνείου
Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά

Η 8η Νοεμβρίου 1912 μέσα από τη ματιά του Ασημάκη Πανσέληνου – Τα καράβια στο φως της αυγής, οι πλημμυρισμένοι δρόμοι και η ανθρωπιά μέσα στην ανατροπή του παλιού κόσμου
Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της

Πώς τα τραγούδια της χαράς και της ελπίδας αποτύπωσαν τον ενθουσιασμό της απελευθέρωσης μέσα από γερμανικές μελωδίες, προσωμιακά και τα περίφημα Επίστρατα
Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης

Ο Ιστορικός Στρατής Αναγνώστου εξιστορεί τα γεγονότα της 8ης Νοεμβρίου 1912
Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941

Σατυρικές επιστολές Αγιασωτών από το μέτωπο του πολέμου στην Ήπειρο, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Τρίβολος» -Επιμέλεια: Φίλοι ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ
Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι 296 σημαίες της Λέσβου

Τα ονόματα όλων των νεκρών Λέσβιων στα μέτωπα της Αλβανίας και της Μακεδονίας από τις 28 Οκτωβρίου 1940 μέχρι τις 22 Απριλίου 1941
Οι 296 σημαίες της Λέσβου
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!

82 χρόνια από την απελευθέρωση της Λέσβου από τις Ναζιστικές δυνάμεις κατοχής
10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!