× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν

Ο πρόεδρος του ΣΦΕΑ Βαγγέλης Γκιουγκής μιλά στον Θράσο Αβραάμ για τις 237 αντιστασιακές οργανώσεις, τους χιλιάδες εξόριστους και φυλακισμένους, την αμφισβήτηση των νεκρών του Πολυτεχνείου και τις μαρτυρίες

Γράφει ο ΘΡΑΣΟΣ ΑΒΡΑΑΜ Δημοσίευση 22/11/2026

Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

Τον Νοέμβριο του 1973, ο Βαγγέλης Γκιουγκής είχε ήδη περάσει από την εξορία στη Γυάρο και υπηρετούσε σε τάγμα «ανεπιθύμητων» στη Μακεδονία. Από εκεί έμαθε για την καταστολή της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Από εκείνες τις μέρες θυμάται ακόμη τα λόγια ενός αξιωματικού που τον πλησίασε. «Εδώ σε έχουμε σε ασφάλεια, εκεί κάτω γίνεται σφαγή», του είπε. Ύστερα έφτασαν στο στρατόπεδο οι εφημερίδες με τις πρώτες αναφορές για νεκρούς.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Αυτή τη μαρτυρία έφερε στο στούντιο του ραδιοφωνικού σταθμού ΣΤΟ ΝΗΣΙ 99 FM ο Βαγγέλης Γκιουγκής, πρόεδρος του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967–1974 (ΣΦΕΑ). Αφορμή για τη συνέντευξή του στον Θράσο Αβραάμ ήταν η επίσκεψή του στη Μυτιλήνη για την παρουσίαση του βιβλίου «Αλέξανδρος Παναγούλης – Απείθεια στο θάνατο». 

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Τι έδειξε ο Παναγούλης σε έναν κόσμο που φοβόταν

Στο κατάμεστο φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου Μυτιλήνης, ανάμεσα στους ανθρώπους που ήρθαν να ακούσουν για τον Αλέξανδρο Παναγούλη, βρέθηκαν και νεότεροι που γνώρισαν τη δικτατορία μέσα από τις αφηγήσεις άλλων. Ο κ. Γκιουγκής στάθηκε στην προσοχή με την οποία παρακολούθησαν την εκδήλωση. «Ήταν σαν να είμαστε συνεννοημένοι, ομιλητές και ακροατές», είπε.

Τι μπορούσε να πετύχει ο Παναγούλης με την απόπειρα κατά του δικτάτορα Γεωργίου Παπαδόπουλου; Ο ίδιος και οι σύντροφοί του, κατά τον κ. Γκιουγκή, γνώριζαν ότι ακόμη και αν η απόπειρα πετύχαινε, η ανατροπή της χούντας θα απαιτούσε ευρύτερο αγώνα. Η πολιτική σημασία της πράξης τους ήταν ότι έδειξε σε έναν κόσμο που ζούσε με τον φόβο της σύλληψης πως το καθεστώς ήταν ευάλωτο. Στην ίδια διαδρομή ενέταξε τις προσπάθειες του Παναγούλη να αποδράσει και την αντοχή του στα βασανιστήρια. Ο χώρος όπου βασανίστηκε, θύμισε, είναι εκεί όπου σήμερα στεγάζονται τα γραφεία του Συνδέσμου, στο πρώην ΕΑΤ-ΕΣΑ.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Οι χιλιάδες πίσω από τα λίγα γνωστά ονόματα

Στη δεκαετία του 1970 ο ΣΦΕΑ αριθμούσε, σύμφωνα με τον πρόεδρό του, περισσότερα από 3.500 μέλη. Σήμερα έχουν απομείνει λιγότερα από χίλια και περίπου τα μισά μπορούν ακόμη να παίρνουν μέρος στις δραστηριότητές του. Οι νεότεροι είναι γύρω στα 75 και οι μεγαλύτεροι πλησιάζουν τα 100. Πολλοί από όσους διώχθηκαν δεν γράφτηκαν ποτέ στον Σύνδεσμο, είτε γιατί ζούσαν μακριά από την Αθήνα είτε γιατί τους το εμπόδισε η υγεία τους.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ο κ. Γκιουγκής επέμεινε σε αυτούς τους αριθμούς απαντώντας στην άποψη ότι οι αντιστασιακοί «εξαργύρωσαν» τους αγώνες τους μετά τη Μεταπολίτευση. Όπως είπε, η δημόσια συζήτηση επιστρέφει διαρκώς σε τρία ή τέσσερα προβεβλημένα πρόσωπα, αφήνοντας έξω χιλιάδες ανθρώπους που πέρασαν από φυλακές και τόπους εξορίας. Ο ίδιος έκανε λόγο για περίπου 7.000 εξόριστους, περισσότερους από 3.000 φυλακισμένους και πάνω από 45 τόπους εκτόπισης. Πέρα από τη Γυάρο, τη Λέρο και τον Ωρωπό, υπήρχαν μέρη όπου οι εκτοπισμένοι ήταν μόλις τρεις, πέντε ή δέκα.

Στη διάρκεια της επταετίας συγκροτήθηκαν, όπως ανέφερε, 237 αντιστασιακές οργανώσεις. Η πλειονότητα όσων διώχθηκαν προερχόταν από την Αριστερά, υπήρχαν όμως και άνθρωποι με συντηρητικές καταβολές, όπως ο αξιωματικός Σπύρος Μουστακλής. Στο ερώτημα αν η ελληνική κοινωνία αποδέχθηκε τη δικτατορία, ο πρόεδρος του ΣΦΕΑ μίλησε για την απόσταση που χώριζε τη δημόσια σιωπή από όσα λέγονταν μέσα στα σπίτια. Ο φόβος, είπε, καθόριζε τι τολμούσε ο καθένας να πει και να κάνει δημόσια.

Ο Μιχάλης Μυρογιάννης και η συζήτηση για τους νεκρούς

Στη Μυτιλήνη η συζήτηση για τους νεκρούς του Πολυτεχνείου έχει ένα οικείο πρόσωπο. Ο Θράσος Αβραάμ αναφέρθηκε στον Μιχάλη Μυρογιάννη, τον νεαρό που δολοφόνησε ο Νικόλαος Ντερτιλής τις ημέρες της καταστολής. Η προτομή του βρίσκεται στο κέντρο της πόλης. Με αυτή την αναφορά έθεσε στον πρόεδρο του ΣΦΕΑ το ερώτημα πώς ακούει σήμερα τη δημόσια αντιπαράθεση για το αν υπήρξαν νεκροί μέσα ή έξω από το Πολυτεχνείο.

Ο κ. Γκιουγκής χαρακτήρισε ιστορικό αναθεωρητισμό τη χρήση αυτής της διάκρισης για να τεθεί υπό αμφισβήτηση η ίδια η αιματοχυσία. Παρέπεμψε στις δικαστικές καταγραφές, στις μαρτυρίες ανθρώπων που είδαν τραυματίες να μεταφέρονται στο πρόχειρο ιατρείο των φοιτητών και στην πολυετή έρευνα του Δημήτρη Βερνίκου, όπως την περιέγραψε στη συνέντευξη, για τα θύματα της επταετίας. Ιδιαίτερα στάθηκε στους ανθρώπους που υπέκυψαν στα τραύματά τους αργότερα και που, κατά τον ίδιο, πρέπει επίσης να συνυπολογίζονται στα θύματα της καταστολής.

Αναφέρθηκε ακόμη στους περιορισμούς που, όπως κατήγγειλε, έθεσε φέτος η πρυτανεία του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου στις εκδηλώσεις μνήμης. Ο ΣΦΕΑ συμμετέχει επί δεκαετίες στη συνδιοργάνωση του τριημέρου. Αυτή τη φορά, είπε, τα κλειστά κτίρια στέρησαν από τους διοργανωτές χώρους για ομιλίες και εκθέσεις, ενώ τέθηκε όριο στις έξι το απόγευμα. Ακολούθησαν τρεις συναντήσεις χωρίς συμφωνία. Στην πράξη, πάντως, όπως ανέφερε, ο κόσμος παρέμεινε στον χώρο και εκδηλώσεις συνεχίστηκαν και μετά τις οκτώ το βράδυ.

Από τα τραγούδια της Λέρου στις ερωτήσεις των μαθητών

Την ημέρα που ο Βαγγέλης Γκιουγκής μιλούσε στη Μυτιλήνη για τον Παναγούλη, στα γραφεία του ΣΦΕΑ στην Αθήνα ακούγονταν τραγούδια που είχαν γράψει συγκρατούμενοί του στην εξορία της Λέρου. Την ίδια μέρα έγινε και πολιτικό μνημόσυνο για έναν συναγωνιστή τους. Ήταν τρεις εκδηλώσεις μέσα σε μία ημέρα, από ανθρώπους που, όπως θύμισε, πολλοί έχουν πια περάσει τα ογδόντα.

Ξεχωριστή θέση σε αυτή την προσπάθεια έχουν οι συναντήσεις με τα παιδιά. Τα μέλη του Συνδέσμου πηγαίνουν στα σχολεία που τα προσκαλούν και υποδέχονται μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου στο πρώην ΕΑΤ-ΕΣΑ. Εκεί, μπροστά στις φωτογραφίες από τις φυλακές και τους τόπους εξορίας, οι μαθητές μπορούν ακόμη να ρωτήσουν ανθρώπους που έζησαν όσα βλέπουν. Για τον κ. Γκιουγκή αυτή είναι και η ευθύνη της δικής του γενιάς, όσο έχει τη δύναμη να μιλά.

Τι μένει σήμερα από το «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία»

Όταν ρωτήθηκε ποια αιτήματα του Πολυτεχνείου θεωρεί ότι παραμένουν αδικαίωτα, ο κ. Γκιουγκής μίλησε για τον ασθενή που περιμένει μήνες για ένα προγραμματισμένο χειρουργείο, για την οικογένεια που πληρώνει φροντιστήρια και για τους συνταξιούχους των 500 και 600 ευρώ που μετρούν πόσες ημέρες του μήνα καλύπτουν τα χρήματά τους. Άσκησε κριτική στην κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας για τις προτεραιότητές της στην κατανομή των πόρων και τάχθηκε υπέρ της ενίσχυσης του δημόσιου πανεπιστημίου, εκφράζοντας την αντίθεσή του στην ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση.

Η προσωπική αναφορά στην Ελένη Τοπαλούδη

Λίγο πριν τελειώσει η συνέντευξη, ο ίδιος ζήτησε τον λόγο για μια υπόθεση που τον αφορά ως δικηγόρο και ως συγγενή. Ο πατέρας της Ελένης Τοπαλούδη είναι ξάδελφός του και ο κ. Γκιουγκής βρίσκεται στο πλευρό της οικογένειας από τη δολοφονία της στη Ρόδο το 2018.

Όπως ανέφερε, αίτημα ενός από τους δύο καταδικασθέντες έφερε ξανά την υπόθεση ενώπιον του Αρείου Πάγου. Εξέφρασε την εκτίμηση ότι το αίτημα θα απορριφθεί. Μιλώντας για τον αγώνα των γονιών της Ελένης και για τις γυναίκες που εξακολουθούν να δολοφονούνται από συντρόφους τους, ζήτησε τη νομική αναγνώριση του όρου «γυναικοκτονία» και αυστηρότερη αντιμετώπιση αυτών των εγκλημάτων.

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΔΡΑΣΕΙΣ

Εκδήλωση για την Ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων

Πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 21 Νοεμβρίου στο Δημοτικό Θέατρο Καλλονής
Εκδήλωση για την Ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων
ΔΡΑΣΕΙΣ

Χριστουγεννιάτικο κλίμα στα Μιστεγνά

Στις 13 Δεκεμβρίου το άναμμα του δέντρου στην πλατεία, με εκπλήξεις και γιορτινές στιγμές για μικρούς και μεγάλους
Χριστουγεννιάτικο κλίμα στα Μιστεγνά
ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

«Πρώτα υπηρετώ τον τόπο μου και μετά τα κόμματα»

Ο επικεφαλής της «Νέας Δυναμικής» Θεόδωρος Βαλσαμίδης μιλά στο «Ν» 99 fm για τις ευθύνες στη διαχείριση του αφθώδους πυρετού, το μέλλον της κτηνοτροφίας, τις μεταφορές μεταναστών από την Κρήτη, τον τουρισμό, και την ηλεκτρική διασύνδεση της Λέσβου
«Πρώτα υπηρετώ τον τόπο μου και μετά τα κόμματα»
ΜΥΤΙΛΗΝΗ

Ποιός έχει άδεια να βάλει χέρι στα καλώδια;

Στη γενική συνέλευση του Συνδέσμου Ηλεκτρολόγων Λέσβου συζητήθηκαν οι επαγγελματικές άδειες, οι συναλλαγές με τον ΔΕΔΔΗΕ και οι δηλώσεις εγκαταστάτη. Ο πρόεδρος της ΠΟΣΕΗ επισήμανε τους κινδύνους από εργασίες χωρίς την απαιτούμενη άδεια
Ποιός έχει άδεια να βάλει χέρι στα καλώδια;
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΥΤΙΛΗΝΗ

Έκοψαν το ρεύμα Παρασκευή σε γυναίκα με πνευμονία στη Μυτιλήνη

Η γυναίκα πλήρωσε την προκαταβολή την Παρασκευή, αλλά το Σάββατο παρέμενε χωρίς ρεύμα. «Δύο εργάσιμες μέρες» ήταν, σύμφωνα με την καταγγελία, η απάντηση της ΔΕΗ στην ίδια και στον γιατρό της
Έκοψαν το ρεύμα Παρασκευή σε γυναίκα με πνευμονία στη Μυτιλήνη
ΜΥΤΙΛΗΝΗ

Μια μέρα τιμής για όσους φυλάσσουν τα νησιά μας

Η 98 ΑΔΤΕ τιμά στην Παγανή την Ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων και την προσφορά των γυναικών και των ανδρών που στέκονται στο καθήκον, στην άκρη του Αιγαίου.
Μια μέρα τιμής για όσους φυλάσσουν τα νησιά μας
ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Με τους στρατιωτικούς της Λέσβου ο Δουδωνής

Η απουσία του στρατού από την παρέλαση της 8ης Νοεμβρίου και οι ενστάσεις για τον νόμο Μητσοτάκη–Δένδια
Με τους στρατιωτικούς της Λέσβου ο Δουδωνής
ΒΟΡΕΙΟ ΑΙΓΑΙΟ

«Τα νησιά μας δεν είναι βιτρίνες» λέει η Λαϊκή Συσπείρωση για την τουριστική προβολή

Η παράταξη καταψήφισε το πρόγραμμα των 500.000 ευρώ για το 2027. Η Αγλαΐα Κυρίτση έφερε στο Περιφερειακό Συμβούλιο την κρίση στην κτηνοτροφία της Λέσβου, τα ακριβά εισιτήρια και τις συνθήκες δουλειάς στον τουρισμό
«Τα νησιά μας δεν είναι βιτρίνες» λέει η Λαϊκή Συσπείρωση για την τουριστική προβολή
ΧΩΡΙΑ

Πλήρωσαν ναύλα το 2023, περιμένουν την ενίσχυση το 2027

Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη ζητά σαφές χρονοδιάγραμμα από το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής για το Μεταφορικό Ισοδύναμο των νησιωτικών επιχειρήσεων.
Πλήρωσαν ναύλα το 2023, περιμένουν την ενίσχυση το 2027
ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ηχηρό άδειασμα Αρβανίτη σε Παππά και Δούρου

«Η εξεταστική του ΣΥΡΙΖΑ για τα funds εξυπηρετεί μόνο τον Μητσοτάκη» ανέφερε ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ
Ηχηρό άδειασμα Αρβανίτη σε Παππά και Δούρου
ΜΥΤΙΛΗΝΗ

Στον «αέρα» η αεροπορική σύνδεση της Μυτιλήνης με την Αλεξανδρούπολη και τη Σητεία

Καμία αεροπορική εταιρεία δεν έκανε προσφορά για την άγονη γραμμή – Άγνωστο τι θα γίνει από τον Φεβρουάριο του 2027
Στον «αέρα» η αεροπορική σύνδεση της Μυτιλήνης με την Αλεξανδρούπολη και τη Σητεία
ΑΓΡΟΤΕΣ

Τρίτη μήνυση Κουτσαμπάση για τους χειρισμούς στον αφθώδη πυρετό

Στα δικαστήρια της Μυτιλήνης ο εκτροφέας βοοειδών, που αυτή τη φορά στρέφεται κατά συγκεκριμένων προσώπων για τον έλεγχο στη μονάδα του και αμφισβητεί τα στοιχεία στα οποία βασίστηκε το πρόστιμο των 20.000 ευρώ
Τρίτη μήνυση Κουτσαμπάση για τους χειρισμούς στον αφθώδη πυρετό