Γράφει ο ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΓΟΣ*

 Επισκέφτηκα την έκθεση ζωγραφικής της εικαστικού Βικτώριας Νιάνιου στο Τσαρσί Χαμάμ. Ο τίτλος της έκθεσης είναι η λέξη «Εκεί» επαναλαμβανόμενη τρεις φορές. «Εκεί, Εκεί, Εκεί». Μια επανάληψη που λειτουργεί κάπως σαν μαγικό ξόρκι και κλειδί, προκειμένου οι επισκέπτες να «ξεκλειδώσουν» τον κόσμο της δημιουργού, να κατανοήσουν τα κίνητρά της, να παρακολουθήσουν τη ματιά της.

Βλέποντας τα έργα της έκθεσης οι επισκέπτες γρήγορα θα διαπιστώσουν ότι η δημιουργός έχει μια ξεχωριστή ματιά.  Μια ματιά που έχει τη δύναμη, τη γνώση και την καλλιτεχνική δεξιότητα να ζωγραφίσει το φως και τις αντανακλάσεις του, τα χρώματα της γης και του νερού, να αποδώσει με επιτυχία άλλοτε την κίνηση και άλλοτε την ακινησία των τόπων.

Τα έργα της Βικτώριας Νιάνιου είναι έργα του ανοικτού ορίζοντα, της ρευστότητας των γραμμών, της συνάντησης του «εδώ» με το «εκεί», της ώσμωσης συγκεκριμένων τόπων με αφηρημένους μη-τόπους.  Συγχρόνως, πίσω από τα παιχνιδίσματα του φωτός, τη διάχυση των γραμμικών και χρωματικών στοιχείων, οι πίνακες διαθέτουν μια εξαιρετική ισορροπία, μια αρμονία και μια λιτότητα. Ο συνδυασμός αυτός της χρωματικής αρμονίας και της γραμμικής λιτότητας φαίνεται να αποτελεί ένα βασικό χαρακτηριστικό όλων των έργων της έκθεσης και προφανώς  ένα κεντρικό στοιχείο της καλλιτεχνικής ματιάς της δημιουργού. Ίσως προέρχεται από τον συνδυασμό τόσο των θετικών όσο και καλλιτεχνικών σπουδών της, γεγονός που προφανώς έχει επηρεάσει βαθιά την καλλιτεχνική και προσωπική της διαδρομή. Εξάλλου, η μετάβαση από τις σπουδές  και το επάγγελμα της πολιτικού μηχανικού σε εκείνες της ζωγράφου δεν είναι μια  απλή και εύκολη απόφαση. Απαιτεί έντονες εσωτερικές διεργασίες και αναστοχασμούς που έχουν αφήσει τα δημιουργικά τους ίχνη στα έργα της Βικτώριας Νιάνιου.

Αν και σύμφωνα με το σημείωμα που συνοδεύει την έκθεση, οι ζωγραφικοί πίνακες έχουν ως αρχικό ερέθισμα συγκεκριμένα τοπία του νησιού, οι επισκέπτες  μπορούν να τα τοποθετήσουν στο χώρο των δικών τους ταξιδιωτικών εικόνων. Κάθε τοπίο θα μπορούσε να μεταστοιχειωθεί σε μια στιγμή ζωής, όπου η ανθρώπινη απουσία έρχεται να τονίσει την εν δυνάμει διαχρονικότητα του φυσικού περιβάλλοντος σε αντίθεση με τα όρια της ανθρώπινης ζωής.

Όμως,  η απουσία του ανθρώπινου στοιχείου στους ζωγραφικούς πίνακες της Βικτώριας, έρχεται να αντικατασταθεί  από την έντονη παρουσία των αλόγων. Σε ζωγραφική ή κεραμική μορφή, τα άλογα, δίνουν ένα έντονο παρών στον εκθεσιακό χώρο, αποτελώντας ένα ακόμη κεντρικό στοιχείο του καλλιτεχνικού και συμβολικού κόσμου της δημιουργού. Όπως γράφει η ίδια: «Αν  ήμουν κάποιο ζώο θα ήθελα να είμαι άλογο. Ένα άλογο με φτερά». Με τη ματιά του πήγασου, λοιπόν, φαίνεται να δημιουργεί τα έργα της η Βικτώρια, του πήγασου που ως  γήινο και φτερωτό άλογο, αλλά και ως παιδί του Ποσειδώνα, έχει τη δύναμη να συνδιαλέγεται με τη γη, τον νερό και τον αέρα. Τρία στοιχεία που διακρίνονται σχεδόν στο σύνολο των πινάκων της έκθεσης και συνδυάζονται με απόλυτη χρωματική και γραμμική αρμονία.

Ένα τελευταίο σχόλιο για τον χώρο της έκθεσης, το Τσαρσί Χαμάμ. Δεν θα μπορούσε να υπάρχει καταλληλότερος χώρος στο νησί για την πραγματοποίηση της συγκεκριμένης έκθεσης. Τα χρώματα και η ρυμοτομία του χώρου δένουν εξαιρετικά με το περιεχόμενο και τα χρώματα των πινάκων. Οι αντανακλάσεις του φωτός καθώς ταξιδεύουν μέσα από τους τρούλους, το χρώμα της πέτρας και των υπόλοιπων δομικών στοιχείων δημιουργούν ένα ιδανικό περιβάλλον τόσο για τη συγκεκριμένη έκθεση όσο και για μελλοντικές. Το Τσαρσί Χαμάμ είναι ένα στολίδι της Μυτιλήνης και αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου, που είναι και συνδιοργανώτρια της έκθεσης, αλλά και σε όλους όσοι συνέβαλαν στην τόσο επιτυχή αναπαλαίωσή του.

Κλείνοντας, θα ήθελα να δώσω από καρδιάς τα συγχαρητήριά μου στη δημιουργό και να της ευχηθώ να συνεχίσει τα επιτυχημένα καλλιτεχνικά της ταξίδια τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Το ‘Εκεί, Εκεί, Εκεί’ που επέλεξε ως τίτλο της έκθεσης της  ας γίνει τόσο μεγάλο που μια μέρα να χωρέσει ολόκληρη τη γη!

*Ο Κώστας Μάγος είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας