21η Απριλίου 1963, Κυριακή του Θωμά. Η Αθήνα, και όχι μόνο, αστυνομοκρατείται.

Όλη η περιοχή από το Γηροκομείο μέχρι τον τύμβο του Μαραθώνα έχει αποκλειστεί από ισχυρές δυνάμεις Χωροφυλακής και Αστυνομίας.

Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ των εφημερίδων της εποχής, είχαν στηθεί μπλόκα από τις δυνάμεις καταστολής στη Λ. Κηφισίας, στο Χολαργό, στην Εκάλη, στην Αγία Παρασκευή, στο Πικέρμι, στη διασταύρωση Ραφήνας, στη Νέα Μάκρη και αλλού ενώ τα περιπολικά διέτρεχαν διαρκώς όλη τη περιοχή.

Στην επιχείρηση είχαν κληθεί να '' συνεισφέρουν '' και διάφορες παρακρατικές οργανώσεις όπως η '' Αντικομουνιστική Σταυροφορία '', το '' Σώμα Ελπιδοφόρων Νέων ΄΄, τα μέλη της νεολαίας ΕΡΕ, η περιβόητη ΕΚΟΦ και άλλοι.

 Γιατί, όμως, όλη αυτή η κινητοποίηση του κρατικού και παρακρατικού μηχανισμού; Μα για να εμποδίσουν να πραγματοποιηθεί η πρώτη Μαραθώνια Πορεία Ειρήνης!

Μια επιτροπή που την αποτελούσαν η  ''Ελληνική Επιτροπή για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη '' ( ΕΕΔΥΕ) και ο '' Σύνδεσμος Νέων δια τον πυρηνικόν αφοπλισμόν Μπέρτραντ Ράσελ '',μια νεολαιίστικη φιλειρηνική οργάνωση, και άλλους, είχε αναλάβει να προετοιμάσει τη πρώτη  Πορεία Ειρήνης που θα ξεκινούσε από τον Μαραθώνα και θα κατέληγε στη Πνύκα.

Η πορεία ορίστηκε να γίνει στις 21 Απριλίου 1963, και παρά το γεγονός ότι τέτοιες εκδηλώσεις γίνονταν σε ολόκληρη την Ευρώπη - Αγγλία, Γερμανία, Ιταλία και αλλού - η τότε κυβέρνηση του Κων Καραμανλή την απαγόρευσε.

Παράλληλα, δε, με κυβερνητική εντολή η Αστυνομία και η Χωροφυλακή ανακοίνωσαν ότι για την 21 Απριλίου, για την ημέρα δηλαδή που θα πραγματοποιούνταν η πορεία, απαγορευόταν κάθε συγκέντρωση σε ανοιχτό χώρο σε ολόκληρη τη χώρα!

Σύμφωνα δε με ρεπορτάζ της εφημερίδας '' Τα Νέα '' , ''... ακόμα και ναύτες του Λιμενικού χρησιμοποιήθηκαν δια την φρούρησιν της παραλίας του Μαραθώνος, δια τον φόβον  προφανώς... αποβάσεως των οπαδών του Συνδέσμου  ' Μπέρτραντ  Ράσελ ''.

 Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα, ο Γρηγόρης Λαμπράκης αθλητής Βαλκανιονίκης, Υφηγητής της Ιατρικής, βουλευτής της ΕΔΑ, και Αντιπρόεδρος της ΕΕΔΥΕ, ξεκινά με το αυτοκίνητό του πριν καν ξημερώσει ακόμα, για τον Μαραθώνα. Λόγω της βουλευτικής του ιδιότητας καταφέρνει και περνά από όλα τα μπλόκα και την ώρα που χαράζει η μέρα βρίσκεται στον Μαραθώνα.

Ανεβαίνει στον τύμβο και, μπροστά στα έκπληκτα μάτια αστυνομικών και δημοσιογράφων, βγάζει μέσα από το σακάκι του και ανοίγει το πανό με το σήμα της ειρήνης και τη λέξη ΕΛΛΑΣ. Με ακροατήριό του τους αστυνομικούς και τους δημοσιογράφους βγάζει ένα μικρό λόγο , κατεβαίνει από τον τύμβο με αναπεπταμένο το πανό και ξεκινά να βαδίζει την Πρώτη Μαραθώνια Πορεία Ειρήνης.

 Άλλοτε τρέχοντας και άλλοτε περπατώντας , με το πανό πάντα αναπεπταμένο, και κάτω από τις απειλές χωροφυλάκων και παρακρατικών, με συνεχείς στάσεις και συμπλοκές κατάφερε να φτάσει ως τη διασταύρωση της Ραφήνας, Μάλιστα τρεις αγωνιστές, οι Παντελής Γούτης,  Ανδρέας  Μαμωνάς και Μπάμπης Παπαδόπουλος, κατάφεραν να ξεφύγουν από τα μπλόκα μέσα από τα χωράφια , να βγουν στο δρόμο και να αρχίσουν να βαδίζουν και εκείνοι μαζί με τον Λαμπράκη.

 Στη Ραφήνα οι δυνάμεις καταστολής και οι τραμπούκοι νεοφασίστες θα επιχειρήσουν να τον σταματήσουν και να τον σύρουν στο παρακείμενο δάσος για τα ... περαιτέρω. Η προσπάθεια , όμως, αυτή θα αποτύχει χάρη στην επέμβαση όσων τον συνοδεύουν, των δημοσιογράφων και κατοίκων της περιοχής .

Λίγο παρακάτω , στο Πικέρμι, θα μαζέψει λίγα αγριολούλουδα και θα τα αποθέσει στο μνημείο των απαγχονισθέντων από τους Γερμανούς, όμως οι χωροφύλακες θα τα τσαλαπατήσουν!

Μισό χιλιόμετρο παρακάτω θα συλληφθούν όλοι όσοι ακολουθούν τον ειρηνοδρόμο βουλευτή και κοντά στο Χαρβάτι θα συλληφθεί, θα απαχθεί στη πραγματικότητα και ο ίδιος. Θα τον επιβιβάσουν με τη βία σε ένα καμιόνι και αφού , επί τρεισήμισι ώρες  τον περιφέρουν στα γύρω χωριά θα  τον εγκαταλείψουν στη Νέα Ιωνία.

 Όμως,  τη μέρα αυτή δεν ήταν μόνο ο Λαμπράκης που δοκίμασε τη βάναυση συμπεριφορά των διωκτικών αρχών, Σε 1100 υπολογίζονται οι ειρηνιστές που συνελήφθησαν, ενώ αρκετοί απ' αυτούς οδηγήθηκαν στα νοσοκομεία με ελαφρά τραύματα. Ανάμεσα στους συλληφθέντες ήταν και γνωστοί καλλιτέχνες όπως ο Μ Θεοδωράκης, ο ζωγράφος Μίνως Αργυράκης, οι ηθοποιοί Μάνος Κατράκης,  Α. Αλεξανδράκης, Αλίκη Γεωργούλη, ο λογοτέχνης Στρατής Δούκας και άλλοι.

Τέλος η αστυνομία συνέλαβε και απέλασε τους ξένους φιλειρηνιστές  που είχαν έλθει στη χώρα μας, ανάμεσά τους και τον αντιπρόσωπο του Μπέρτραντ Ράσελ, Ποτλ.

 Πριν από εξήντα χρόνια ο Γρ. Λαμπράκης, ένας λαμπρός αθλητής - πρωταθλητής, ένας εξαίρετος επιστήμονας, αναγνωρισμένος για την επιστημονική  , και όχι μόνο, προσφορά του, αντί να '' κάτσει στο σπίτι του '' περπάτησε για την ειρήνη στο κόσμο.

Ένα μήνα μετά, ο ίδιος άνθρωπος χάρισε στο δένδρο της ειρήνης τη ζωή του,  δολοφονημένος από τα ανεπίσημα όργανα του κράτους, για τα οποία χρησιμοποιείται ο όρος παρακράτος.

Η δυναμική, όμως, του αγώνα του παραμένει ακόμα και σήμερα ισχυρή, φωτεινός φάρος που δείχνει το δρόμο στις νεότερες γενιές για ένα κόσμο ανθρώπινο , ειρηνικό, χωρίς ξένες βάσεις,  έξω από το ΝΑΤΟ, ενάντια στους Ευρωατλαντικούς και Ρώσους ιμπεριαλιστές, χωρίς πολέμους , χωρίς στρατούς κατοχής σε άλλες χώρες.

Το παράδειγμά του, η ζωή και η δράση του, η θυσία του προπαντός, αποτελούν και θα αποτελούν πηγή έμπνευσης ώστε να πυκνώνουν οι γραμμές του φιλειρηνικού κινήματος από χιλιάδες νέες και νέους αγωνιστές της ειρήνης.

  *Ο Παναγιώτης Κλαδίτης είναι  Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης Λέσβου της ΕΕΔΥΕ

 «Τα στοιχεία και οι πληροφορίες στο κείμενο είναι από  άρθρο του Γιώργου Πετρόπουλου στον Ριζοσπάστη ,στις 11-5- 2003»