× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Πρώτη νίκη της ζωής

Το Σάββατο του Λαζάρου στη Λέσβο και στη Μικρασία

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ Δημοσίευση 27/4/2024

Πρώτη νίκη της ζωής

«Λαζαρέλ(ι) άμα δε πλάσ(ι)ς, ψουμί δε θα χουρτάσ(ι)ς» λέει η Μυτιληνιά παροιμία, μια από τις πολλές με τις οποίες ο λαός «έπειθε ευατόν» για την ανάγκη τήρησης των τοπικών εθίμων. Χρόνια τώρα οι γυναίκες της Λέσβου για την ψυχή του Λαζάρου που ανέστησε ο Χριστός ζυμώναν ανήμερα του Σαββάτο του Λαζάρου τα «Λαζαρέλια» ειδικά κουλούρια στα οποία δίνουν το σχήμα ανθρώπου, σπαργανωμένου, όπως ακριβώς παριστάνεται ο Λάζαρος στις αγιογραφίες.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Στο πρόσωπο και στα χέρια προσθέταν σταφίδες, σημάδια του θανάτου που νίκησε ο Χριστός με την ανάσταση του μαθητή του.Εδώ και χρόνια βέβαια τα «Λαζαρέλια» δε φτιάχνονται από τις νοικοκυρές στα σπίτια αλλά το έθιμο τηρείται από πολλούς φούρνους του νησιού!Για όσους πάντως θελήσουν να τηρήσουν το έθιμο ας θυμούνται πως τα γνήσια «Λαζαρέλια» δεν είναι σταφιδόψωμα. Είναι νηστίσιμα, ελαφρώς γλυκά και πολύ… ενδιαφέροντα γευστικά

 

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Η συνταγή

Για να φτιάξει κανείς «Λαζαρέλια» με μια Μικρασιάτικη συνταγή σωσμένη στο αρχείο του υπογράφοντος από μαρτυρία της Καλλιόπης Μυκονιάτη πρόσφυγα από το Ατζανός που έζησε μέχρι το θάνατο της το 1991 στο Συνοικισμό Σαλβαρλή της Μυτιλήνης, χρειάζεται:

250 γραμμάρια αλεύρι σκληρό

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

1/2 φακελάκι ξηρή μαγιά

1/4 του φλιτζανιού χλιαρό νερό

1/4 του φλιτζανιού ζάχαρη

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

1/4 του φλιτζανιού σταφίδες ξανθές

2-3 κουταλιές της σούπας. ελαιόλαδο

Κανέλα στη μύτη του κουταλιού

1 πρέζα γαρύφαλλο

Λίγο γλυκάνισο σε σκόνη

Μερικά ολόκληρα γαρυφαλλάκια

Πώς φτιάχνονται;

Διαλύεις σε ένα μπολάκι τη μαγιά στο 1/4 του φλιτζανιου χλιαρό νερό! Προσθέτεις μια κουταλιά της σούπας ζάχαρη και δυο κουταλιές της σούπας από το αλεύρι και τα ανακατεύεις όλα μαζί καλά μέχρι να ομογενοποιηθούν.

Σκεπάζεις το μπώλ με μια μεμβράνη και το αφήνεις σε χλιαρό μέρος να φουσκώσει 15 με 20 λεπτά

Ανακατεύεις τις σταφίδες σε μια κουταλιά της σούπας αλεύρι και ζεσταίνεις το υπόλοιπο νερό για να βράσεις μέσα το γλυκάνισο. Βάζεις το υπόλοιπο αλεύρι, το ελαιόλαδο, τη ζάχαρη που απέμεινε, τα μυρωδικά (κανέλα, γαρύφαλλο και γλυκάνισο) και τις σταφίδες και τα ανακατεύεις.

Στη συνέχεια προσθέτεις το μίγμα με τη μαγιά και ανακατεύεις όλα τα υλικά. Ζυμώνεις μέχρι να πάρεις μια ζύμη που δεν κολλάει στα χέρια. Φυσικά το ρυθμίζεις προσθέτοντας αλεύρι ή νερό.

Λαδώνεις το μπολ και το σκεπάζεις με λαδόκολλα αφήνοντας το για τουλάχιστον δυο ώρες να φουσκώσει

Αφού φουσκώσει μοιράζεις τη ζύμη σε πέντε μπαλάκια. Κρατάς ένα κομμάτι από κάθε ένα και φτιάχνεις ένα κορδόνι λεπτό

Φτιάχνεις με τα μπαλάκια μακρόστενα ψωμάκια. Κόβεις το κορδόνι στη μέση και το κολλάς επάνω από τα φραντζολάκια χιαστί για χέρια

Στρογυλεύεις όσο μπορείς το πάνω μέρος και καρφώνεις τα γαρυφαλλάκια ώστε να σχηματίσεις τα μάτια. Αν θες αντί για γαρυφαλλάκια βάζεις στα χέρια και στο πρόσωπο τις σταφίδες.

Βάζεις τα «Λαζαρέλια» στο ταψί με απόσταση μεταξύ τους, να φουσκώσουν καλά σκεπασμένα με μια πετσέτα για 30 λεπτά.

Σύμφωνα με την αυθεντική συνταγή «τα πάς στο φούρνο αφού ξεφουρνίζει τα ψωμιά» για ψήσιμο. Σήμερα μπορείς να τα ψήσεις στο σπίτι, σε προθερμασμένο φούρνο στους 180 βαθμούς για μισή ώρα περίπου.

 

Και κάλαντα

Τα κάλαντα του Λαζάρου τραγουδιούνται πια σε ελάχιστες περιοχές, ενώ παλιότερα ήταν από τα πιο ζωντανά έθιμα και έδιναν ιδιαίτερο τόνο στις μικρές κοινωνίες. Στην περιοχή της Σμύρνης πριν την καταστροφή τραγουδιόταν αποκλειστικά σχεδόν από γυναίκες διαφόρων ηλικιών, ακόμα και κορίτσια τις παντρειάς που ονομάζονταν «Λαζαρίνες».

Την παραμονή της γιορτής, οι Λαζαρίνες ξεχύνονταν στις εξοχές και μαζεύαν λουλούδια με τα οποία στόλιζαν καλάθια.

Γύριζαν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας το Λάζαρο και εισέπρατταν μικρό φιλοδώρημα, χρήματα, αυγά, φρούτα ή άλλα φαγώσιμα.

Τι τραγουδούσαν;

Σε μια καταγραφή στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών σώζεται η παρακάτω καταγραφή του τραγουδιού του Λάζαρου. Προέλευση Μενεμένη.

«Σήμερον έρχεται ο Χριστός

ο επουράνιος θεός.

Εν τη πόλει Βηθανία

Μάρθα κλάει και Μαρία.

Λάζαρο τον αδελφό της

τον γλυκύ και καρδιακόν της.

Τον μοιρολογούν και λένε

τον μοιρολογούν και κλαίνε.

Τρεις ημέρες τον θρηνούσαν

και τον εμοιρολογούσαν

Και τη μέρα την Τετάρτη

κίνησε ο Χριστός για να 'ρθει.

Τότε εβγήκε η Μαρία

έξω από τη Βηθανία

και εμπρός του γονατίζει

και τα πόδια του φιλεί.

-Αν εδώ ήσουν, Χριστέ μου

δεν θα πέθαιν' ο αδελφός μου.

Μα και πάλιν εγώ πιστεύω

και καλότατα ηξεύρω

ότι δύνασαι αν θελήσεις

και νεκρούς να αναστήσεις.

Τότε ο Χριστός δακρύζει

και τον Άδη φοβερίζει.!

Δεύρο έξω Λάζαρέ μου

φίλε και αγαπητέ μου.

Παρευθύς επελυτρώθη

ανεστήθη κι εσηκώθη

Τότε τον Θεόν δοξάζουν

και τον Λάζαρο εξετάζουν.

Πες μας, Λάζαρε, τι είδες

εις τον Άδην απού πήγες;

Είδα φόβους, είδα τρόμους,

είδα βάσανα και πόνους,

Δώστε μου νερό λιγάκι

να ξεπλύνω το φαρμάκι

της καρδιάς και των χειλέων

και μην μ' ερωτάτε πλέον.

Του χρόνου πάλι να 'ρθουμε,

με υγεία να σας βρούμε,

και ο νοικοκύρης του σπιτιού

χρόνια πολλά να ζήσει,

να ζήσει χρόνια εκατό

και να τα ξεπεράσει.»

Αυτά είναι τα Μικρασιάτικα κάλαντα του Λαζάρου. Σε διάφορες παραλλαγές λέγοντας τόσο στην υπόλοιπη Μικρασία όσο και στα νησιά.

Σε κάποιες περιοχές οι «Λαζαρίνες» κρατούσαν και το «Λάζαρο». Ένα ξύλινο κόπανο για τα ρούχα, τυλιγμένο με παρδαλά κομμάτια από πανιά, ίδιο μωρό. Σε άλλα μέρη πάλι έντυναν με χτυπητά πολύχρωμα υφάσματα μια ρόκα, μια κούκλα, έναν καλαμένιο σταυρό και τα στόλιζαν με κορδέλες και λουλούδια.

Όλα τα παραπάνω βέβαια, κάποτε… Με ευχές. Για «καλό Πάσχα». Ή μάλλον για τα καλύτερα Πάσχα που θα έρθουν.

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΟΙ ΑΠΕΝΑΝΤΙ

Η Αϊβαλιώτισσα Αγία Τριάδα

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

28 χρόνια από το θάνατο του Ανδρέα

Στις 23 Ιουνίου 1996 ο ηγέτης της δημοκρατικής παράταξης και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ άφησε την τελευταία του πνοή μετά από οξύ ισχαιμικό επεισόδιο στο σπίτι του στην Εκάλη
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

30 χρόνια «Σαμ» στην πλατεία Ερεσού

Από τις αγαπημένες γευστικές επιλογές, το εστιατόριο του Λιβανέζου που παντρεύτηκε Ερέσια και φημίζεται για το φαλάφελ και το μπαμπά γκανούς
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η ιστορία της «Εργάνης» και ο εφευρέτης της, Μίτσας Κουρτζής

Πώς δημιουργήθηκε το πρώτο ελαιοραβδιστικό
ΝΙΚΟΣ ΜΑΝΑΒΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι άγνωστοι ήρωες της Μυτιλήνης

Οι Λιμενικοί Ηλίας Καζάκος και Γιώργος Κωτούλας εκτελέστηκαν για την αντιστασιακή τους δράση μια μέρα σαν τη σημερινή
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

O Θεόφιλος «μπαίνει» με τους πίνακές του στο Μουσείο του Λούβρου

Ήταν ο θρίαμβος του φουστανελά που κάποτε τον έλεγαν "σοβατζή"
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η πανούκλα και το θαύμα του Αγίου Θεοδώρου. Πού βρίσκεται ο χώρος της ομαδικής ταφής που ανασκάπτουν οι αρχαιολόγοι;

Όταν οι συνεχιζόμενες ανασκαφές της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου έφεραν στο φως ομαδικές ταφές μουσουλμάνων θυμάτων επιδημίας, στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Λέσβος, το χρυσό νησί της ελιάς

Η «ελαιο-αυτοκρατορία» της οικογένειας Κουρτζή, οι εξαγωγές και η πτώχευση
ΜΕΤΑΞΥ ΜΑΣ

Το εργατικό κίνημα στη Λέσβο την περίοδο του μεσοπολέμου

Προσκεκλημένη του Δημήτρη Μάντζαρη στην εκπομπή «Ιστορίες στο ΝΗΣΙ», ήταν η εκπαιδευτικός Πηγή Καραβία
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η ιστορία των Λαδάδικων της Μυτιλήνης

Μια ιστορία για το πράσινο χρυσάφι της Λέσβου
ΝΙΚΟΣ ΜΑΝΑΒΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

9 Μαΐου 1945: Μια σημαντική επέτειος που επιβάλλεται να θυμόμαστε!

Γιατί «ο δήμιος σκοτώνει πάντα δυο φορές, τη δεύτερη με τη λήθη»!
ΘΡΑΣΟΣ ΑΒΡΑΑΜ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Πάσχα 1913 ‑ Το Πάσχα της λεφτεριάς

Γράφει η ΜΑΡΙΑ ΓΡΗΓΟΡΑ