Ήμουνα οχτώμισι χρονών, μαθητής Γ’ Δημοτικού, όταν ένα πρωί τ’ Απρίλη, άκουσα εμβατήρια στο ράδιο. Ο εκφωνητής έλεγε ότι ο στρατός έκανε επανάσταση, για να μας σώσει από τον ξενοκίνητο κομμουνισμό. Εγώ δεν ήξερα τι είναι κομμουνισμός, πόσο μάλλον αν είναι ξενοκίνητος ή μηχανοκίνητος.

Κάποια στιγμή, φώναξαν τον πατέρα μου στην αστυνομία, για να τελαλήσει σ’ όλο το χωριό, τη διαταγή να παραμείνουν όλοι στα σπίτια τους. Επειδή όμως νύχτωσε, και δεν είχε επιστρέψει ο πατέρας μου, είπε η μάνα μου να βάλουμε μαλακά παπούτσια – για να μην κάνουμε θόρυβο – να τον ψάξουμε.

Ευτυχώς, μέχρι να πάμε στην εκκλησία, τον είδαμε να έρχεται. Μετά τα μεσάνυχτα, κάποιος χτύπαγε με δύναμη την πόρτα μας. Ανησυχήσαμε πάρα πολύ μην συλλάβουν τον πατέρα μου, γιατί την περίοδο της Απελευθέρωσης απ’ τους Γερμανούς, το ΕΑΜ τον είχε ορίσει τελώνη στην Αποθήκα, και στη συνέχεια υπήρξε οπαδός του Γέρου Παπανδρέου. Ευτυχώς όμως, ανοίγοντας την πόρτα, αντικρίσαμε την Παναγιώτα Κουλουδή του Παντελάρα, που ήθελε φάρμακο για τον πονόδοντο.

Κάποιους μήνες αργότερα, κάλεσαν δύο φορές τον πατέρα μου στην αστυνομία και τον ξυλοκόπησαν (αυτήν την πληροφορία μου την έδωσε ο αδερφός μου Κώστας, πρόσφατα).

Πολλές φορές οι γονείς μου έβαζαν το ραδιόφωνο στο πίσω μέρος του σπιτιού, για να ακούσουν ξένους σταθμούς με ελληνικό πρόγραμμα, όπου μάθαιναν τι πραγματικά γινόταν στην Ελλάδα και στον κόσμο. Κάποια μέρα μάθαμε ότι πάνε τον μπαρμπα-Αντώνη τον Κακαρώνη (τσμουρ) φυλακή, εξορία ή κάτι τέτοιο. Στις συζητήσεις που κάναμε με τους συμμαθητές, υποθέταμε ότι ή μαχαίρωσε κάποιον ή ότι έκανε μεγάλη κλεψιά, γιατί δεν ξέραμε ότι μπορεί να τιμωρηθεί κάποιος για άλλο λόγο.

Στις 6–2–1969, ο «Καστανάς» (ο δάσκαλός μας) μας έβαλε να γράψουμε έκθεση με θέμα «Πώς περάσαμε την ημέρα μας, όταν μάθαμε στο σπίτι μας, ότι έσβησε το χρέος του πατέρα μας προς την Αγροτικήν Τράπεζα». Μεταξύ άλλων έγραψα ότι «Η χαρά μας ήταν απερίγραπτη. Ευχαριστούμε θερμώς τον πρωθυπουργόν, κύριον Γεώργιο Παπαδόπουλο, που ανακούφισε τους αγρότας από το βραχνά που τους εβάρυνε.». Και τελείωσα την έκθεση με τέσσερα «Ζήτω», ένα για τον Παπαδόπουλο, ένα για της 21η Απριλίου, ένα για τον στρατό και ένα για την Ελλάδα. Προφανώς όλα αυτά μας τα είχε πει ο Καστανάς να τα γράψουμε. Στις 26 Απριλίου του 1969, μας έβαλε ο Καστανάς έκθεση με θέμα:

«Η 2η γιορτή της 21ης Απρίλίου 1967»

Το Σάββατο το βράδυ όλα τα παιδιά Δ’, Ε’, Στ’ τάξεως, ήρθαμε στο σχολείο για να κάνουμε λαμπαδοφορία. Κάναμε πρώτα έπαρσιν της σημαίας και μετά εβάλαμε πετρέλαιο στα τενεκάκια μας, βάλαμε φωτιά και ξεκινήσαμε. Στο δρόμο πηγαίναμε με τραγούδια και ερίχναμε και φωτοβολίδες. Γυρίσαμε το χωριό και μετά όταν τελειώσαμε, ήρθαμε στο σχολείο και φύγαμε για τα σπίτια μας.

Την Κυριακή το πρωί, εγυρίσαμε τραγουδώντας το χωριό. Μετά ντυθήκαμε εύζωνοι και επήγαμε εις την εκκλησία και παρακολουθήσαμε την θεία Λειτουργία, κατόπιν επήγαμε στο Ηρώον, όπου είπαμε ποιήματα και κατάθεσαν στεφάνια. Μετά τα κορίτσια εχόρεψαν στην πλατεία του χωριού. Ύστερα ήρθαμε στο σχολείο και μας εμοίρασαν λουκούμια. Το βράδυ πάλι άρχισε το γλέντι. Όλα ήταν χωρίς χρήματα. Οι άνθρωποι όλοι, μικροί μεγάλοι γλεντούσαν και εόρταζαν με χαρά την 2η γιορτή της 21ης Απρίλίου 1967.

Κάποια μέρα, μας είπε ο Καστανάς να φέρουμε την επαύριο το βιβλίο «Η Αγωγή του Πολίτου». Αφού πήγαμε τα βιβλία στην τάξη, τα μάζεψε όλα και με έναν μαύριο μαρκαδόρο έσβησε μια φράση απ’ το βιβλίο. Αν κοίταζες όμως τη διαγραμμένη φράση λίγο λοξά, διάβαζες τι ακριβώς έγραφε. Έτσι απ’ όλα τα βιβλία του Δημοτικού, μετά από τόσα χρόνια, μόνο αυτή τη φράση θυμάμαι: «Ο νεαρός και άπειρος βασιλεύς, δεν είχε την τόλμη και το σθένος να επιβληθεί.».

Σημείωση 1: Στα μισά της δεκαετίας του 1960, είχαμε πάρει ένα τσουβάλι αλεύρι απ’ την Αγροτική Τράπεζα, και υποθέσαμε ότι, όταν χαρίστηκαν τα χρέη των αγροτών, θα χαριζόταν και το δικό μας αλεύρι. Μετά την πτώση της χούντας, μας ήρθε ένα μπουγιουρντί από την Τράπεζα και πήγαμε και το πληρώσαμε.

Σημείωση 2: Τον Ιούνη του 1999, έκανα εγχείρηση θυρεοειδή. Την επαύριο της εγχείρησης, ενώ έκανα βόλτα στους διαδρόμους του Λαϊκού Νοσοκομείου, πέρασε δίπλα μου ένα φορείο μεταφέροντας έναν νεκρό, σκεπασμένο με σεντόνι. Αμέσως μετά άκουσα μια συζήτηση των γιατρών, που έλεγαν ότι ο νεκρός ήταν ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος.

Γιάννης Κακαρώνης
Μυτιλήνη