Στο βάθος της λεσβιακής, σχετικά άγνωστης, ενδοχώρας, μέσα στην αγκαλιά μιας ήπιας χαράδρας, το Σκαλοχώρι γλυκά απλώνει τα διώροφα πέτρινα σπίτια του γύρω από διάσπαρτα πολιτισμικά απομεινάρια μιας περασμένης εποχής, τότε που το χωριό ήταν μεικτό, αλλά και χωρισμένο ανάμεσα στο χριστιανικό τμήμα και το τούρκικο τμήμα. Σήμερα, τα δύο κεντρικά λιθόστρωτα καλντερίμια, το ένα που αθέατο ξεκινά από τις καμάρες και φτάνει στο τζαμί μαχαλά, και το δεύτερο που ξεκινά από το γεφύρι της εκκλησιάς με ανοιχτό ορίζοντα προς το κοκκαλώνι και σμίγει στις τρεις βρύσες, αχνίζουν παλιές ιστορίες για το αρμονικό μπέρδεμα - χριστιανών και τούρκων - πριν την ανταλλαγή των πληθυσμών, αλλά και για την πετραδική τέχνη από ανώνυμους τεχνίτες οι οποίοι ανέπτυξαν την καλλιτεχνία της πελεκητής πέτρας.  

Το Σκαλοχώρι χαρακτηρίζεται από στοιχεία ενός πλούσιου και ταυτόχρονα παραγνωρισμένου πολιτισμού, του νερού και της πέτρας: πέτρινα μονότοξα γεφύρια, γούρνες, πέτρινες πλάκες, πηγάδια και βρύσες, πέτρινα οικήματα, νερόμυλοι και υδραγωγεία. Οι ανταύγιες της ισλαμικής αρχιτεκτονικής, ένας μιναρές και λίγες σωζόμενες πετρόκτιστες μεγάλες και μικρές βρύσες με οθωμανικές επιγραφές, χρωματίζουν μοναδικά αυτό το αλλοτινό μαστοροχώρι της Λέσβου.  Η ζεστασιά της ξυλόσομπας στο μέσο του παραδοσιακού καφενείου έλκει τους οδοιπόρους να ρεμβάσουν σε παλιές εποχές και διηγήσεις για μάστορες και τεχνίτες που κάποτε έφτασαν από την Ήπειρο, για χριστιανούς που εξισλαμίστηκαν, για τις αναμαζιές και τα χαϊρια ως ίδιον του τόπου. Ο τεχνίτης των ιστοριών αυτών είναι ο Δημήτρης Χατζηλίας ο οποίος με λογιοσύνη και ακάματα έχει αποθησαυρίσει εξετάζοντας ένα πλήθος πρωτογενών πηγών στα βιβλία του τον ιδιαίτερο πολιτισμό του Σκαλοχωρίου, αλλά και νεότεροι ερευνητές, ο Χρήστος Χατζηλίας με την εργασία του για τους πετράδες της Λέσβου.   

Η εκκλησία του Αι Γιώργη στο κεντρικό καλντερίμι, της Παναγιάς της Μεσοχωρίτισσας στο μέσο του χωριού, αλλά και δεκάδες μικρά ξωκλήσια, παρεκκλήσια και προσκυνητάρια που στεφανώνουν την περίμετρο του γραφικού χωριού καταγράφουν όχι μόνο τον λατρευτικό πλούτο του μικρού τόπου αλλά αποτελούν και πληροφορητές για το πώς άλλοτε το χωριό και οι σχέσεις των ανθρώπων οργανώνονταν γύρω από αυτά.  Το διδακτήριο του Σκαλοχωρίου ως τοπόσημο έξοχης αρχιτεκτονικής καλαισθησίας και ως αρχείο πραγματολογικού υλικού προσφέρει σημαντικά τεκμήρια της εκπαιδευτικής ιστορίας της Λέσβου.  Εκείνο, όμως, που σήμερα κρατάει ζωντανό το χωριό μέσα στην έρημη χάρη του είναι οι γυναίκες του Σκαλοχωρίου, ο γυναικείος συνεταιρισμός και τα γαστρονομικά τεχνήματα που ευωδιάζουν το δρόμο της αγοράς, οι γυναίκες που κρατάνε τα καφενεία και τα λίγα καταστήματα.  Μια ανθρώπινη δύναμη, φιλόξενη και ακούραστη.  

Τα γιορτινά φωτάκια στολίζουν σεμνά τις γωνιές του χωριού ψιθυρίζοντας στους χωριανούς και τους οδοιπόρους ευχές για καλοσύνη και αγαθοεργία, όπως τότε στα παλιά χρόνια.   Ευχές που υφαίνουν το μέλλον ενός μικρού τόπου που θα ακτινοβολεί από την αίγλη της αρχαίας πόλης, της Αρχαίας Άντισσας και τα ευρήματα μιας σπουδαίας, σύγχρονης ανασκαφής. Βρύσες και γεφύρια πνιγμένα από τους ακόρεστους κισσούς προσμένουν να φανερωθούν από των ανθρώπων τα έργα.