× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Σκαλοχώρι: ένα memoir

Γράφει η ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΖΗΣΗ

Δημοσίευση 14/12/2022

Σκαλοχώρι: ένα memoir

Στο βάθος της λεσβιακής, σχετικά άγνωστης, ενδοχώρας, μέσα στην αγκαλιά μιας ήπιας χαράδρας, το Σκαλοχώρι γλυκά απλώνει τα διώροφα πέτρινα σπίτια του γύρω από διάσπαρτα πολιτισμικά απομεινάρια μιας περασμένης εποχής, τότε που το χωριό ήταν μεικτό, αλλά και χωρισμένο ανάμεσα στο χριστιανικό τμήμα και το τούρκικο τμήμα. Σήμερα, τα δύο κεντρικά λιθόστρωτα καλντερίμια, το ένα που αθέατο ξεκινά από τις καμάρες και φτάνει στο τζαμί μαχαλά, και το δεύτερο που ξεκινά από το γεφύρι της εκκλησιάς με ανοιχτό ορίζοντα προς το κοκκαλώνι και σμίγει στις τρεις βρύσες, αχνίζουν παλιές ιστορίες για το αρμονικό μπέρδεμα - χριστιανών και τούρκων - πριν την ανταλλαγή των πληθυσμών, αλλά και για την πετραδική τέχνη από ανώνυμους τεχνίτες οι οποίοι ανέπτυξαν την καλλιτεχνία της πελεκητής πέτρας.  

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ



Το Σκαλοχώρι χαρακτηρίζεται από στοιχεία ενός πλούσιου και ταυτόχρονα παραγνωρισμένου πολιτισμού, του νερού και της πέτρας: πέτρινα μονότοξα γεφύρια, γούρνες, πέτρινες πλάκες, πηγάδια και βρύσες, πέτρινα οικήματα, νερόμυλοι και υδραγωγεία. Οι ανταύγιες της ισλαμικής αρχιτεκτονικής, ένας μιναρές και λίγες σωζόμενες πετρόκτιστες μεγάλες και μικρές βρύσες με οθωμανικές επιγραφές, χρωματίζουν μοναδικά αυτό το αλλοτινό μαστοροχώρι της Λέσβου.  Η ζεστασιά της ξυλόσομπας στο μέσο του παραδοσιακού καφενείου έλκει τους οδοιπόρους να ρεμβάσουν σε παλιές εποχές και διηγήσεις για μάστορες και τεχνίτες που κάποτε έφτασαν από την Ήπειρο, για χριστιανούς που εξισλαμίστηκαν, για τις αναμαζιές και τα χαϊρια ως ίδιον του τόπου. Ο τεχνίτης των ιστοριών αυτών είναι ο Δημήτρης Χατζηλίας ο οποίος με λογιοσύνη και ακάματα έχει αποθησαυρίσει εξετάζοντας ένα πλήθος πρωτογενών πηγών στα βιβλία του τον ιδιαίτερο πολιτισμό του Σκαλοχωρίου, αλλά και νεότεροι ερευνητές, ο Χρήστος Χατζηλίας με την εργασία του για τους πετράδες της Λέσβου.   



Η εκκλησία του Αι Γιώργη στο κεντρικό καλντερίμι, της Παναγιάς της Μεσοχωρίτισσας στο μέσο του χωριού, αλλά και δεκάδες μικρά ξωκλήσια, παρεκκλήσια και προσκυνητάρια που στεφανώνουν την περίμετρο του γραφικού χωριού καταγράφουν όχι μόνο τον λατρευτικό πλούτο του μικρού τόπου αλλά αποτελούν και πληροφορητές για το πώς άλλοτε το χωριό και οι σχέσεις των ανθρώπων οργανώνονταν γύρω από αυτά.  Το διδακτήριο του Σκαλοχωρίου ως τοπόσημο έξοχης αρχιτεκτονικής καλαισθησίας και ως αρχείο πραγματολογικού υλικού προσφέρει σημαντικά τεκμήρια της εκπαιδευτικής ιστορίας της Λέσβου.  Εκείνο, όμως, που σήμερα κρατάει ζωντανό το χωριό μέσα στην έρημη χάρη του είναι οι γυναίκες του Σκαλοχωρίου, ο γυναικείος συνεταιρισμός και τα γαστρονομικά τεχνήματα που ευωδιάζουν το δρόμο της αγοράς, οι γυναίκες που κρατάνε τα καφενεία και τα λίγα καταστήματα.  Μια ανθρώπινη δύναμη, φιλόξενη και ακούραστη.  



Τα γιορτινά φωτάκια στολίζουν σεμνά τις γωνιές του χωριού ψιθυρίζοντας στους χωριανούς και τους οδοιπόρους ευχές για καλοσύνη και αγαθοεργία, όπως τότε στα παλιά χρόνια.   Ευχές που υφαίνουν το μέλλον ενός μικρού τόπου που θα ακτινοβολεί από την αίγλη της αρχαίας πόλης, της Αρχαίας Άντισσας και τα ευρήματα μιας σπουδαίας, σύγχρονης ανασκαφής. Βρύσες και γεφύρια πνιγμένα από τους ακόρεστους κισσούς προσμένουν να φανερωθούν από των ανθρώπων τα έργα.
 


ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕΤΑΞΥ ΜΑΣ

Ο Κωστής Καρπόζηλος λέει «Ιστορίες στο Νησί»

Οι πληθυσμιακές μετακινήσεις του 20ου αιώνα και οι διαδρομές του ελληνικού κομμουνισμού μέσα σ’ αυτές
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η περιπέτεια του Αγίου Βαλεντίνου στη Λέσβο

Το άρθρο στην «Ελευθεροτυπία» της 14ης Ιανουαρίου 2009 που αποκάλυψε τη ύπαρξη των λειψάνων του Αγίου Βαλεντίνου και οδήγησε στην επιστροφή τους
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Φεβρουάριος 1936: Η ξεχασμένη εξέγερση των πεινασμένων της Μυτιλήνης

88 χρόνια συμπληρώνονται φέτος από μια όχι και τόσο ιδιαίτερα γνωστή εξέγερση που έγινε τον Φλεβάρη του 1936 από τον λαό της Μυτιλήνης
ΘΡΑΣΟΣ ΑΒΡΑΑΜ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το φαινόμενο της Λεσβιακής Ανοιξης

Ο Δημήτρης Μάντζαρης, στην εκπομπή του «Ιστορίες στο Νησί» συζητά με τον Αριστείδη Καλάργαλη
ΜΕΤΑΞΥ ΜΑΣ

Ιστορίες «στο Ν» για την οικιστική εξέλιξη της Λέσβου

Ο Δημήτρης Μάντζαρης συζητά με τον ιστορικό Στρατή Αναγνώστου την μετάβαση της κοινωνίας του νησιού στον αστικό εκσυγχρονισμό του 18ου και του 19ου αιώνα
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ιστορίες Στο Νησί: Συζητώντας με τον Χρήστο Χατζηλία

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Οι πετράδες της Λέσβου. Κοινωνικά Δίκτυα, τεχνικές και τοπική ιστορία»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Μικρασιάτες πρόσφυγες στο Σκαλοχώρι, Σκαλοχωρίτες μουσουλμάνοι στο Αϊβαλί

Ομιλία διοργανώνει η Συνύπαρξη και Επικοινωνία στο Αιγαίο την Παρασκευή 12 Ιανουαρίου
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ένας χρόνος χωρίς τον Γιάννη Καραγεωργίου

Οι Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας παρουσιάζουν ένα μικρό απόσπασμα από τις διηγήσεις του που αφορούν την επιστροφή του στη Λέσβο και το χωριό του το Σκαλοχώρι
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Φώτα στη Μυτιλήνη του 1926

Το πολύτιμο υλικό που διέσωσε η εταιρεία «Αρχιπέλαγος»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Αγιασμός των υδάτων στο Αϊβαλί...

Το 2007, αγιάστηκαν τα νερά της Πολιτείας από μια παρέα Μυτιληνιών, στην πρώτη και μόνη τελετή που πραγματοποιήθηκε 85 χρόνια μετά την καταστροφή
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Στο σπίτι των καλοκαιριών της Μαρίνας, της ποίησης του Οδυσσέα και της υφαντικής του Αργύρη!

Το «Ν» ξεναγήθηκε από τη Μαρίνα Λεωνιδοπούλου στο Αρχοντικό Γούτου επί της Καβέτσου στη Μυτιλήνη και στην ιστορία του
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ