Ήταν Μάρτιος του 1985, δωδεκάχρονος εγώ αλλά από τότε με την «πετριά» της πολιτικής, κατάλαβα ότι κάτι σοβαρό συνέβαινε όταν ο πατέρας μου σχολίαζε στις ειδήσεις το «άδειασμα» που έκανε ο Παπανδρέου στον Καραμανλή, μην προτείνοντάς τον για Πρόεδρο της Δημοκρατίας, όπως του είχε υποσχεθεί. Αντ’αυτού ο Ανδρέας πρότεινε τον Χρήστο Σαρτζετάκη, ικανοποιώντας το αριστερό του ακροατήριο, έναν δικαστικό «θρύλο» για τη στάση που είχε κρατήσει στην υπόθεση Λαμπράκη. Ο Χ. Σαρτζετάκης τελικά εξελέγη με τα περίφημα έγχρωμα ψηφοδέλτια, όπου κατά την ερμηνεία του κανονισμού, τα ψηφοδέλτια θα έπρεπε να είναι ομοιόμορφα όχι όμως απαραίτητα ομοιόχρωμα. Ο Σαρτζετάκης, μάλλον ο πλέον αόρατος Πρόεδρος όλων των εποχών, φοβάμαι ότι θα μείνει στην ιστορία μόνο με μια χαρακτηριστική δήλωση που έκανε το Πάσχα του 1985. «Είμεθα έθνος ανάδελφον». Αλλά το σημερινό σημείωμα δεν έχει άμεσα πολιτικό χαρακτήρα, οπότε ας προχωρήσουμε στο θέμα μας.

Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας ήθελε να δηλώσει ότι οι Έλληνες δεν έχουμε συγγενικά έθνη, δεν έχουμε αδέλφια, όπως άλλα έθνη πχ Σλάβοι, Άραβες, Λατίνοι, Αγγλοσάξονες κλπ. Μόνοι μας είμαστε και μόνοι μας πρέπει να τα βγάλουμε πέρα στον πλανήτη.

Η ατάκα αυτή μου ήρθε και πάλι στο μυαλό, όταν ενημερώθηκα από φίλη ότι το γνωστό τραγούδι που έχει γίνει viral τον τελευταίο καιρό «Μην παραχαράσετε την ιστορία, η Μακεδονία είναι μία» στηρίζεται σε μουσική σύνθεση σλάβικου παραδοσιακού τραγουδιού. Απίστευτο τρολάρισμα εάν σκεφτεί κανείς ότι και το άλλο πολυτραγουδισμένο άσμα «Μακεδονία ξακουστή» σύμφωνα με μουσικολόγους στηρίζεται σε εβραϊκό παραδοσιακό σκοπό. «Εδώ είναι βαλκάνια δεν είναι παίξε γέλασε» όπως τραγουδούσε σε βαλκανικούς ρυθμούς και ο Νιόνιος στον «Μπάλο» του το 1971, δανειζόμενος και αυτός την έκφραση από τον Νίκο Εγγονόπουλο. Δάνεια λοιπόν, πολιτιστικά από την μια χώρα, τον ένα λαό, στον άλλο.

Εάν ρωτήσουμε τον οποιοδήποτε στη Λέσβο, ποιο είναι το χαρακτηριστικότερο τραγούδι του νησιού, θα απαντήσει «Τα Ξύλα». Με το που θα ακουστούν οι πρώτες νότες του, όλοι θα ανέβουν στην πίστα να χορέψουν το αγαπημένο αυτό ρυθμό, αλλά λίγοι ξέρουν ότι το ίδιο τραγούδι το βρίσκουμε και στην Τουρκία, ως τον Καύκασο με το όνομα Çeçen kizi (= Τσετσένα κόρη). Αυτοί το πήρανε από εμάς ή εμείς από αυτούς (το πιθανότερο) δεν έχει και μεγάλη σημασία. Ο πολιτισμός, το τραγούδι, ο χορός ενώνει και αδελφώνει τους λαούς. Κανείς λαός δεν είναι ανάδελφος, όσο και εάν κάποιοι πιστεύουν ότι περιχαρακώνοντας τη χώρα, τις σχέσεις μας με άλλους λαούς ή πολιτισμούς, προστατεύουν την πατρίδα και την κληρονομιά μας.

Οι μετακινήσεις των λαών γίνονταν πάντα και οι ανταλλαγές στα ήθη και τα έθιμα ήταν δεδομένες. Εκμεταλλευόμενοι φοβικά σύνδρομα των πολιτών κάποιοι κατευθύνονται κατά των ξένων, των μεταναστών που θα «αλλοιώσουν τον πολιτισμό μας». Ζητάνε την προστασία του πολιτισμού μας, χορεύοντας τον απόλυτα αρσενικό χορό τον ζεϊμπέκικο, ξεχνώντας ότι οι Ζεϊμπέκοι ήταν μουσουλμάνοι πολεμιστές της Οθωμανικής περιόδου. Μετά το ζεϊμπέκικο θα χορέψουμε ένα τσάμικο, παραδοσιακό λεβέντικο χορό που συνδέεται με τους Τσάμηδες της Ηπείρου ενώ σε πιο γρήγορους ρυθμούς θα χορέψουμε έναν χασαποσέρβικο, που προφανώς μας συνδέει και με τη Σερβία. Η βραδιά μπορεί να κλείσει με τσιφτετέλι, σε ανατολίτικους ρυθμούς που φτάνουν πολλές φορές μέχρι την Ινδία ενώ εάν αντέχουμε ακόμα μπορούμε να χορέψουμε στους ρυθμούς των χάλκινων του Μπρέγκοβιτς, ρυθμοί χάλκινων που ενώνουν όλα τα Βαλκάνια και τη Μακεδονία.

Πόσο ανάδελφοι είμαστε τελικά; Ζούμε σε αυτή την όμορφη γωνιά του πλανήτη και έχουμε την τύχη να ζούμε σε έναν υπέροχο τόπο. Ο πολιτισμός μας χιλιάδες χρόνια τώρα, έχει μπολιαστεί και έχει μπολιάσει, έχει επηρεαστεί από άλλους λαούς και αυτή σε τελική ανάλυση είναι η δύναμη του. Και άντεξε και ας πέρασαν τόσοι κατακτητές από αυτόν τον τόπο, από τους Ρωμαίους και τους Φράγκους, ως τους Οθωμανούς και τους Γερμανούς. Κάποιοι πιστεύουν ότι σε μια εποχή παγκοσμιοποίησης του πολιτισμού και επικοινωνίας των λαών μέσα από το διαδίκτυο μπορούν να μας γυρίσουν πίσω στο μεσαίωνα με φοβικά συνθήματα απέναντι στον ξένο, τον άλλο που θέλει «να αλλοιώσει τον πολιτισμό μας». Είμαστε Έλληνες του 2019, και ο πολιτισμός μας είναι την ίδια ώρα ευρωπαϊκός, βαλκανικός, μεσογειακός και δεν ξέρω τι άλλο ακόμα. Ο πολιτισμός του παρελθόντος μάς δείχνει το δρόμο για τον πολιτισμό του μέλλοντος που ενώνει και σμίγει τους λαούς και δεν τους χωρίζει.