× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Όταν οι Μικρασιάτες πρόσφυγες πήγαν σχολείο στη Λέσβο

Γράφουν οι ΜΑΡΙΑ ΓΡΗΓΟΡΑ ΚΑΙ ΦΑΝΗ ΜΑΡΩΝΙΤΟΥ*

Δημοσίευση 18/9/2022

Όταν οι Μικρασιάτες πρόσφυγες πήγαν σχολείο στη Λέσβο
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

Η ενσωμάτωση των Μικρασιατών προσφύγων αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση που είχε να αντιμετωπίσει το ελληνικό κράτος από την ίδρυσή του. Μία χώρα κατεστραμμένη οικονομικά από τους συνεχείς πολέμους και διχασμένη πολιτικά, καλείται να διαχειριστεί μία πρωτοφανή προσφυγική κρίση που είναι πέραν των δυνατοτήτων της, να προσφέρει ανθρωπιστική βοήθεια σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που ζουν στην απόλυτη φτώχεια και σταδιακά να καταφέρει να τους αφομοιώσει στην ελληνική κοινωνία.
Από την πρώτη στιγμή, η εκπαίδευση των προσφυγόπουλων αποτελεί μέλημα της Ελληνικής Κυβέρνησης. Με Βασιλικό Διάταγμα, στις 26 Σεπτεμβρίου του 1922, πρόσφυγες μαθητές μπορούν να εγγράφονται στα σχολεία, ακόμη και αν στερούνται των σχετικών πιστοποιητικών σπουδής.

Ο αριθμός των εγγεγραμμένων μαθητών στο νησί της Λέσβου εκτοξεύεται σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Τα μαθήματα ωστόσο, για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, πραγματοποιούνται είτε σε εκκλησίες είτε σε εξωτερικούς χώρους, αν το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες , αφού τα σχολεία είχαν επιταχθεί προκειμένου να στεγαστούν πρόσφυγες.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Στα σχολεία της νοτιοανατολικής Λέσβου, την περίοδο 1922-1924, οι Μικρασιάτες μαθητές αποτελούν περίπου το 1/3 του συνόλου των μαθητών, με τον συνολικό αριθμό τους στη συγκεκριμένη περιοχή να ανέρχεται σε 4.000 σε σύνολο 15.000 μαθητών . Αξιοσημείωτο είναι πως στα Μαθητολόγια και τους Γενικούς Ελέγχους των μαθητών, στη στήλη «επάγγελμα γονέα», συναντάται πολύ συχνά η λέξη «αιχμάλωτος» ή «ορφανό», σε ποσοστό που ανέρχεται σε 41,5% του συνόλου των εγγραφέντων Μικρασιατών μαθητών .
Τα υπάρχοντα σχολικά κτίρια στο νησί της Λέσβου δεν επαρκούν πλέον για να καλύψουν τις αυξημένες ανάγκες και το 1924 ιδρύονται, με απόφαση του Υπουργείου Παιδείας, νέα σχολεία, όπως το 8ο Μικτό Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης, στον προσφυγικό συνοικισμό, το Μικτό Δημοτικό Σχολείο Νέων Κυδωνιών κ.ά. Σημαντικός είναι και ο αριθμός των Μικρασιατών εκπαιδευτικών που διορίζονται στα σχολεία της Λέσβου, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το 8ο Δημοτικό, όπου ο Διευθυντής και οι 4 από τους 7 δασκάλους είναι Μικρασιάτες .
Μέριμνα λαμβάνεται και για την τριτοβάθμια εκπαίδευση των προσφύγων, οι οποίοι μπορούν να φοιτήσουν στο ελληνικό πανεπιστήμιο με μόνη προϋπόθεση την απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας. Επίσης, παρέχεται η δυνατότητα συμμετοχής στις εξετάσεις για την εισαγωγή τους στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων.

Η μόρφωση των παιδιών αποτελεί βασική προτεραιότητα και για τους ίδιους τους πρόσφυγες, παρά την ένδειά τους. Μην έχοντας την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν βιβλία, απευθύνουν εκκλήσεις, μέσω του τοπικού Τύπου, προς την Π.Ε.Π και τις τοπικές αρχές για τη συνδρομή τους.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Πόσο μέγα δυστύχημα θα ήτο αν δεν ελαμβάνετο εν μέτρον δια την εκπαίδευσιν αυτής της νέας κοινωνίας η οποία αν μείνη απαίδευτος θα αποβή εις κακόν όλου του κράτους, γράφει πρόσφυγας στην Εφημερίδα Σάλπιγξ . Και πράγματι τον Δεκέμβριο του 1922 τους χορηγείται χρηματικό βοήθημα για την αγορά βιβλίων .
Εφάμιλλο ζήλο για την εκπαίδευση των παιδιών τους δείχνουν και οι πρόσφυγες Αρμένιοι, που έχουν βρει καταφύγιο στο νησί της Λέσβου. Απευθύνονται στον Νομάρχη και ζητούν την παραχώρηση οικήματος, ώστε περίπου 400, στην πλειονότητά τους ορφανά από πατέρα, παιδιά να έχουν πρόσβαση στη γνώση.

Θεωρώντας το αγαθό της εκπαίδευσης αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα των παιδιών τους, απευθύνουν εκκλήσεις στον τοπικό Τύπο. Εχάσαμεν περιουσίες, σπίτια, σχολεία, εκκλησίας, αδελφούς, Πατρίδα, όλα. Να αφήσωμε και τα παιδιά μας αγράμματα; Αυτό θα ήτο ως να εχάναμε και κάθε ελπίδα δια το μέλλον της Φυλής μας .

Παράλληλα, η Αρμενική παροικία προσπαθεί να συγκεντρώσει χρήματα, διοργανώνοντας εκδηλώσεις. Ερασιτέχνες Αρμένιοι πρόσφυγες παρουσιάζουν στο θέατρο «Αλκαίος» μουσικοχορευτική παράσταση, προσελκύοντας πλήθος κόσμου, όχι μόνο Αρμένιους, αλλά και ντόπιους, ανάμεσα στους οποίους και ο Στρατιωτικός Διοικητής .

(Το άρθρο αποτελεί απόσπασμα από την επετειακή έκδοση της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Μυτιλήνης για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή με τίτλο «1919-1922 : Οι εφημερίδες της Λέσβου αφηγούνται», η οποία θα κυκλοφορήσει εντός του 2022. Οι εφημερίδες Ελεύθερος Λόγος και Σάλπιγξ απ’ όπου αντλήθηκαν οι πληροφορίες, διατίθενται σε ψηφιακή μορφή στο ψηφιακό αποθετήριο της Δ.Κ.Β. Μυτιλήνης http://dspace.cplm.gr/).

*Μαρία Γρηγορά
ΠΕ Βιβλιοθηκονόμος-MSc in Cultural Informatics and Communication
Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης
*Φανή Μαρωνίτου
ΤΕ Βιβλιοθηκονόμος
Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν

Ο πρόεδρος του ΣΦΕΑ Βαγγέλης Γκιουγκής μιλά στον Θράσο Αβραάμ για τις 237 αντιστασιακές οργανώσεις, τους χιλιάδες εξόριστους και φυλακισμένους, την αμφισβήτηση των νεκρών του Πολυτεχνείου και τις μαρτυρίες
Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»

Ο Βασίλης Τεντόμας μετάφέρει για πρώτη φορά την μαρτυρία του στο «Ν» με βαθιά συγκίνηση για όσα έζησε τη νύχτα της εισβολής στο Πολυτεχνείο και τα όσα προηγήθηκαν -Η γνωριμία του με τη Μαρία Ζερβού που έγινε σύντροφος της ζωής του
«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη

Στις 17 Νοεμβρίου 1982, η προτομή του Μιχάλη Μυρογιάννη αποκαλύφθηκε στο Πάρκο Αγίας Ειρήνης, με την οικογένειά του παρούσα και τον Δήμαρχο Απόστολο Αποστόλου δακρυσμένο!
Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!

«Διαμπερές τραύμα στο κεφάλι, βληθείς δια πυροβόλου όπλου, έξοδος εγκεφαλικής ουσίας» -Η ιστορία της εν ψυχρώ δολοφονίας του 20χρονου από τη Μυτιλήνη και η μαρτυρία που αποκάλυψε το έγκλημα της χούντας
Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας

Δολοφονίες και ύποπτοι θάνατοι συντοπιτών μας στο βιβλίο του Δημήτρη Βεριώνη – Αφιέρωμα των Φίλων Ιστορικής Μνήμης & Πολιτιστικής Δημιουργίας για την επέτειο του Πολυτεχνείου
Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά

Η 8η Νοεμβρίου 1912 μέσα από τη ματιά του Ασημάκη Πανσέληνου – Τα καράβια στο φως της αυγής, οι πλημμυρισμένοι δρόμοι και η ανθρωπιά μέσα στην ανατροπή του παλιού κόσμου
Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της

Πώς τα τραγούδια της χαράς και της ελπίδας αποτύπωσαν τον ενθουσιασμό της απελευθέρωσης μέσα από γερμανικές μελωδίες, προσωμιακά και τα περίφημα Επίστρατα
Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης

Ο Ιστορικός Στρατής Αναγνώστου εξιστορεί τα γεγονότα της 8ης Νοεμβρίου 1912
Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941

Σατυρικές επιστολές Αγιασωτών από το μέτωπο του πολέμου στην Ήπειρο, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Τρίβολος» -Επιμέλεια: Φίλοι ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ
Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι 296 σημαίες της Λέσβου

Τα ονόματα όλων των νεκρών Λέσβιων στα μέτωπα της Αλβανίας και της Μακεδονίας από τις 28 Οκτωβρίου 1940 μέχρι τις 22 Απριλίου 1941
Οι 296 σημαίες της Λέσβου
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!

82 χρόνια από την απελευθέρωση της Λέσβου από τις Ναζιστικές δυνάμεις κατοχής
10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!