× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Η γιαγιά Μουζντάν πρόσφυγας από τη Μυτιλήνη

Η γνωριμία με την τελευταία γεννημένη στη Μυτιλήνη απόγονο της οικογένειας του Χαλήμ Μπέη

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ Δημοσίευση 31/7/2021

Η γιαγιά Μουζντάν πρόσφυγας από τη Μυτιλήνη
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

Τη συνάντησες το 2003, μέρες εκδηλώσεων για τα 80 χρόνια από τη Συνθήκη της Λωζάνης, σε ένα διαμέρισμα στο Τεεσβικιέ της Κωνσταντινούπολης απέναντι από το ιστορικό χτισμένο από το Σουλτάνο Αμντούλ Μετζήτ στα μέσα του 19ου αιώνα ομώνυμο τζαμί.

Η γιαγιά Μουζντάν, με συντροφιά ότι της απέμεινε… Από τα σερβίτσια του πατρικού της σπιτιού. Τρία κεντήματα που της χάρισε εκείνο το μακρινό 1922 μια οικογένεια Αϊβαλιωτών προσφύγων με τους οποίους η οικογένεια της μοιράστηκε το πατρικό της αυτό σπίτι… Με συντροφιά ακόμα φωτογραφίες. Από τη μακρινή της πατρίδα, τον τόπο που γεννήθηκε.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Τις φωτογραφίες που τράβηξε ο πατέρας της και κρατούσε πάντα κάτι σαν φυλαχτό…. Τις φωτογραφίες από τη Μυτιλήνη της. Τη Μυτιλήνη στην οποία η γιαγιά Μουζντάν επέστρεψε για πάντα τέτοιες μέρες πριν 11 χρόνια… Οι ψυχές δεν αναγνωρίζουν σύνορα μήδε συνθήκες ανταλλαγής πληθυσμών… Αυτές τουλάχιστον είναι λεύτερες.

Η Μουζντάν ήταν η μικρή κόρη του άρχοντα της Μυτιλήνης Σουφί Μπέη, γιου του ονομαστού Χαλήμ Μπέη. Το σπίτι της στην περιοχή του Τσινάρ Τζαμί, στη σημερινή οδό Χατζηγρηγόρη στον πρώτο παιδικό σταθμό της πόλης. Αλλά οι σημαντικότερες της μνήμες ήταν από το σπίτι του πανύψηλου παππού της, όπου οι αστοί Τούρκοι συναντιούνταν και πίναν κονιάκ χορεύοντας βαλς με Έλληνες και Ευρωπαίους αστούς του νησιού. Την οικογένεια Κουρτζή, το γιατρό Μπαρτζίλη, την οικογένεια του Προξένου της Αυστροουγγαρίας Νατάλε.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ


Εκπαιδευμένη στην ονομαστή Γαλλική Σχολή της Μυτιλήνης με τις Ουρσουλίνες θυμάται την έκπληξη της οικογένειας της όταν μεταφέρθηκε στο Αϊβαλί βάσει της Συνθήκης της Λωζάνης. «Έκπληκτοι ήταν όλοι, λέει και περισσότερο με τους ντόπιους Τούρκους που υποδέχθηκαν τους νησιώτες αστούς με νταούλια και ζουρνάδες. Πρώτοι φορά έβλεπα κι εγώ και οι δικοί μου τέτοια όργανα».

Ιδιαίτερα συγκινημένη η Moυζντάν αναφέρονταν στο διάστημα ανάμεσα στο Σεπτέμβρη του 1922 και στις 13 Οκτωβρίου του 1923 που έφυγε με την οικογένεια της από τη Μυτιλήνη μαζί με τον άλλο Τουρκικό πληθυσμό. Όλα τα μέλη της οικογένειας μαζεύτηκαν στο πατρικό σπίτι, το γνωστό αρχοντικό του Χαλήμ Μπέη, τη σημερινή Δημοτική βιβλιοθήκη της Μυτιλήνης. Στους κάτω όμως ορόφους έμειναν πρόσφυγες Έλληνες που είχαν έρθει στο νησί από το Αϊβαλί κυρίως. Ανάμεσα τους και τρία κορίτσια με έναν 90χρονο σχεδόν παππού.

«Ο πατέρας μου λέει δεν άντεχε να βλέπει το γέροντα να κοιμάται στα πατώματα. Έδωσε εντολή και του πήγαν ένα κρεβάτι και σκεπάσματα. Μέρες αργότερα τα κορίτσια του μας έφεραν κεντήματα σαν δώρο και μας ρώτησαν αν μπορούσαν να κάνουν τίποτα για εμάς. Πρόσφυγες ήταν, τι να έκαναν; Λίγο καιρό μετά είχαμε την ίδια μοίρα με δαύτους».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Από το σπίτι πήραν μοναχά ότι μπορούσε να μεταφερθεί. Φωτογραφίες πρώτα γιατί δεν ήρθαμε από το πουθενά». Κι ύστερα στρωσίδια και πιάτα και κατσαρόλες. Πρώτος σταθμός το Αϊβαλί. Η διαδικασία της αποαστικοποίησης και της υποχρεωτικής ένταξης σε ένα ομογενοποιημένο Τουρκικό κράτος που θαρρείς και όσοι το συναποτελούσαν δεν είχαν παρελθόν. Κι ύστερα η Κωνσταντινούπολη. Η αφομοίωση…

Τα χρόνια πέρασαν. Έμεινε μοναχά η μνήμη που πλημυρίζει τα γαλάζια μάτια που δεν ξαναείδαν το νησί. «Να μην μπορούν γιε μου να ησυχάσουν στους τάφους τους. Να τρίζουν τα κόκαλα τους και να είναι μια ζωή καταραμένοι». Κι ύστερα ένα πανέμορφο Μυτιληνιό δείπνο με αρνί φρικασέ και όμορφο κόκκινο κρασί «σαν δαύτο που βγάζαμε στη Νιχτάντα…». Και το κατευόδιο.

Η ευχή της γιαγιάς Μουζντάν που τέτοιες μέρες το 2010, πριν 11 χρόνια πάει να πει, άφησε την τελευταία της πνοή. Πνοή κατάρα του πρόσφυγα, όλων των προσφύγων της μιας ή της άλλης πλευράς «για όσους φταίνε για ετούτο το κακό».

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν

Ο πρόεδρος του ΣΦΕΑ Βαγγέλης Γκιουγκής μιλά στον Θράσο Αβραάμ για τις 237 αντιστασιακές οργανώσεις, τους χιλιάδες εξόριστους και φυλακισμένους, την αμφισβήτηση των νεκρών του Πολυτεχνείου και τις μαρτυρίες
Η χούντα, ο φόβος και οι χιλιάδες που αντιστάθηκαν
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»

Ο Βασίλης Τεντόμας μετάφέρει για πρώτη φορά την μαρτυρία του στο «Ν» με βαθιά συγκίνηση για όσα έζησε τη νύχτα της εισβολής στο Πολυτεχνείο και τα όσα προηγήθηκαν -Η γνωριμία του με τη Μαρία Ζερβού που έγινε σύντροφος της ζωής του
«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη

Στις 17 Νοεμβρίου 1982, η προτομή του Μιχάλη Μυρογιάννη αποκαλύφθηκε στο Πάρκο Αγίας Ειρήνης, με την οικογένειά του παρούσα και τον Δήμαρχο Απόστολο Αποστόλου δακρυσμένο!
Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!

«Διαμπερές τραύμα στο κεφάλι, βληθείς δια πυροβόλου όπλου, έξοδος εγκεφαλικής ουσίας» -Η ιστορία της εν ψυχρώ δολοφονίας του 20χρονου από τη Μυτιλήνη και η μαρτυρία που αποκάλυψε το έγκλημα της χούντας
Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας

Δολοφονίες και ύποπτοι θάνατοι συντοπιτών μας στο βιβλίο του Δημήτρη Βεριώνη – Αφιέρωμα των Φίλων Ιστορικής Μνήμης & Πολιτιστικής Δημιουργίας για την επέτειο του Πολυτεχνείου
Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά

Η 8η Νοεμβρίου 1912 μέσα από τη ματιά του Ασημάκη Πανσέληνου – Τα καράβια στο φως της αυγής, οι πλημμυρισμένοι δρόμοι και η ανθρωπιά μέσα στην ανατροπή του παλιού κόσμου
Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της

Πώς τα τραγούδια της χαράς και της ελπίδας αποτύπωσαν τον ενθουσιασμό της απελευθέρωσης μέσα από γερμανικές μελωδίες, προσωμιακά και τα περίφημα Επίστρατα
Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης

Ο Ιστορικός Στρατής Αναγνώστου εξιστορεί τα γεγονότα της 8ης Νοεμβρίου 1912
Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941

Σατυρικές επιστολές Αγιασωτών από το μέτωπο του πολέμου στην Ήπειρο, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Τρίβολος» -Επιμέλεια: Φίλοι ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ
Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι 296 σημαίες της Λέσβου

Τα ονόματα όλων των νεκρών Λέσβιων στα μέτωπα της Αλβανίας και της Μακεδονίας από τις 28 Οκτωβρίου 1940 μέχρι τις 22 Απριλίου 1941
Οι 296 σημαίες της Λέσβου
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!

82 χρόνια από την απελευθέρωση της Λέσβου από τις Ναζιστικές δυνάμεις κατοχής
10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!