Με τούτα και με τ΄ άλλα, φτάσαμε και στη βδομάδα του Βαγιού…

Και μαζί μ αυτήν, τη μέρα του Λαζάρου, τη βδομάδα του Βαγιού, έρχονται μέσα στο μυαλό οι μνήμες από τα χρόνια που ανέμελοι ζούσαμε στα χωριά μας, με τα καλά μας και τ άσχημά μας, μα με όλα τα ήθη και τα έθιμα να τηρούνται στο ακέραιο κι ακόμα παραπάνω…

Οι πιο μεγάλοι, μια τέτοια μέρα, μια τέτοια γιορτή την τιμούσανε με όλη τη δύναμη της ψυχής τους, τιμούσανε ότι είχανε μάθει από τους πιο παλιούς και το κρατούσανε σαν κομμάτι μάλαμα για να το παραδώσουνε στους πιο νέους για τη συνέχεια.

Και τα παιδιά το παίρνανε και το παίζανε σα παιχνίδι, σα κομμάτι της ζωής που ξανοιγότανε μπροστά τους και συνεχίζανε αυτό που μάθαιναν απ τους μεγαλύτερους.

Αυτό γινόταν κι εκείνη τη μέρα, κείνη την εποχή, που όλοι, μικροί μεγάλοι ξαμολιόμασταν στους δρόμους, και ξάνοιγαν οι καρδιές για να δεχτούν τη μέρα τη μεγάλη της Ανάστασης.

Κι όλα ξεκινούσαν από τη μέρα του Λαζάρου, το Σάββατο, πριν την ημέρα που όπως λένε οι γραφές που λατρεύουν το Χριστό, Εκείνος μπήκε στην Ιερουσαλήμ καβάλα στο μικρό το γαϊδουράκι, σαν τούτον τον δικό μας τον Σωτήρη, μα αυτός ήταν αγιασμένος, από τη χάρη Του, αφού στην πλάτη του φόρτωσε την αγιοσύνη ολόκληρου Θεού.

Στο μικρό μας το χωριό λοιπόν οι ετοιμασίες για να υποδεχτούμε το Χριστό επί του πώλου όνου καθεζόμενον, ξεκινούσαν από το πρωί του Σαββάτου. Ήταν βλέπετε οι μέρες, που οι μανάδες μας, οι νοικοκυρές του χωριού, έκαναν «τ΄ακράτα» στα σπίτια, μέσα κι έξω. Κι όλο το χωριό άλλαζε θαρρείς όψη, από τις φρεσκοβαμένες μάντρες και τ΄ασβεστωμένα πεζούλια και τα κράσπεδα.

Κείνη την εποχή, τα σχολειά δουλεύανε και το Σάββατο, έξι μέρες την εβδομάδα μάθημα κι εμείς παιδιά τότε, περιμέναμε τη μέρα αυτή για να κάνουμε «τη βάγια».

Μάθημα δεν είχε τη μέρα αυτή αφού από το πρωί τα μεγαλύτερα παιδιά πηγαίναμε να κόψουμε τη βάγια,τη δάφνη του Απόλλωνα, μέσα από τους ποταμούς που περιτριγύριζαν το χωριό και τα μικρότερα καθώς και τα κορίτσια, έμεναν στο σχολείο για να ετοιμάσουν τα στολίδια, που θα κοσμούσαν το σώμα του Λαζάρου.

Κόβαμε λοιπόν μόνοι μας ή με τη βοήθεια κανενός πατέρα, μεγάλα κλαδιά δάφνης και τα κουβαλούσαμε στο κάτω το σχολείο, εκείνο το καμένο, που ήταν ακόμα το Σχολειό μας, με τα μεγάλα κυπαρίσσια  από τη μια και το αγιόκλημα από την άλλη και τη μεγάλη σκάλα μπροστά από τη βαριά την ξύλινη την πόρτα που μόνo στις σκόλες άνοιγε και στις γιορτές τις εθνικές.

Οι βάγιες ήταν μεγάλες, κι  ήταν όμορφες, αφού την εποχή αυτή ανθίζουνε κι ευωδιάζει ο τόπος, δέναμε μαζί δυο τρία κλαδιά με σχοινί, σφιχτά κι έτσι όπως ήτανε, θυμίζανε τον φίλο του Χριστού, που τέσσερις μέρες έμεινε θαμμένος κάτω από τη γη κι όμως το θαύμα έγινε. Κι αναστήθηκε.

Και τα κορίτσια, οι μαθήτριες οι πιο μεγάλες,  φτιάχνανε αστέρια με κόλλες πολύχρωμες, κόκκινες και πράσινες και μπλε. Καρφιτσώνανε και δυο ταινίες από το ίδιο τα χαρτί, σα νάταν οι ακτίνες που αφήνουνε τ αστέρια στον ανοιξιάτικο τον ουρανό.

Τα πιάναμε πάνω στα φύλλα της βάγιας, και τη στολίζαμε καταπώς κάνανε τα χρόνια τα παλιά που ντύνανε τους νεκρούς με τα καλά τους τα ρούχα και τα στολίδια που είχανε σαν ήταν ζωντανοί. Κι απάνω στην κορφή στερεώναμε κι ένα κουδούνι, που κάποιος έφερνε από το κοπάδι του πατέρα του. Και το πιο μεγάλο και το πιο περίτεχνο στόλισμα απ΄όλα τ αστέρια που βάζαμε στη βάγια.

Βαριά ήταν σαν ολοκληρωνόταν η κατασκευή, και ήθελε και δυο και τρεις να τη σηκώσουνε… Κι ήθελε δύναμη, αφού η βάγια μας, έφερνε βόλτα όλο το χωριό, έτσι να πούμε τα κάλαντα του Λαζάρου και του Βαγιού τα τραγούδια, από τη μια για το καλό κι από την άλλη να μαζέψουμε λεφτά για την εκδρομή που σε λίγο καιρό θα κάναμε…

Γυρίζαμε λοιπόν όλο το χωριό, την Κυριακή των Βαϊων, σαν τέλειωνε η λαμπρή η λειτουργιά στη μεγάλη την εκκλησιά των Αρχαγγέλων. Με τη βάγια φορτωμένη στην πλάτη, πηγαίναμε από γειτονιά σε γειτονιά την ακουμπούσαμε κάτω και την κουνάγαμε, ν ανακατωθούν τα φύλλα της, να ευωδιάσουν και ν ακουστεί και το κουδουνάκι κι η ομάδα τραγουδούσε:

Ηρτι η Λάζαρους ηρταν τα βάγια

ηρτι η Κυριακή που τρων τα ψάρια...

Σηκου Λάζαρε και μην κοιμάσαι

ηρτι η μάνα σου από την πόλη

σου'φερε χαρτί και κομπολόι

Γράψε Λάζαρε γράψε Δημήτρη

γράψε Λεμονια και κυπαρίσσι.

Οι κοτουλες σας αυγά γεννουνε

 οι φωλιτσες σας δε τα χωρουνε

Δώστε μας και μας να τα χαρούμε

και "του χρόνου" να σας ευχηθούμε....

Μα παραδίπλα ήταν κι άλλα παιδάκια πιο μικρά που έκαναν κι αυτά τη «βάγια τους». Κι έλεγαν κι αυτά το δικό τους τραγούδι:

Βάγια βάγια του βαγιό

Και το κόκκινο τ’ αυγό

Κι ως την άλλη Κυριακή

Τρών το καπιρότ΄αρνί.

Και δώστου κουνούσαν τη βάγια τους κι εωδίαζε ο τόπος, και κουδούνιζε το μικρό τους κουδουνάκι.

Αλλά και τα παιδιά του Γυμνασίου, με τη δικιά τους βάγια έκαναν το δικό τους το τραγούδι:

Σήμερον έρχετ’ ο Χριστός

Του κόσμου ο Δεσπότης

Και με την παρουσία του

Χαίρει η κτίσις όλη…

Κι όλα είχαν την επωδό τους, που δεν ήταν άλλο από το να δώσουν,όσοι άκουγαν, τον οβολό τους, είτε σε χρήματα είτε σε προϊόντα της εποχής, όπως ήταν τα αυγά.

Και σα μεσημέριαζε κι ανέβαινε ο ήλιος στον ουρανό κι η μέρα έπαιρνε να γέρνει προς το τέλος της, πηγαίναμε ότι είχε απομείνει από τη βάγια μας πίσω στο σχολειό και παίρναμε το δρόμο για τα σπίτια μας, που μας περίμενε το φαγητό συνήθως μπακαλιάρος παστός με πατάτες σε κόκκινη σάλτσα.

Κι είχε η μέρα αυτή μια ξεχωριστή θέση στη ζωή μας, γιατί ξεκίναγε η Μεγαλοβδομάδα και το ετοίμασμα των αυτοσχέδιων κροτίδων, μα και μιας που  την άλλη μέρα το πρωί, Μεγάλη Δευτέρα, μας έπαιρνε η μάνα και κατεβαίναμε στη Χώρα, με το λεωφορείο της γραμμής κι εκεί μας ψώνιζε καινούργια παπούτσια, που βάζαμε πρώτη φορά τη Μεγάλη Παρασκευή και μαζί με τα πάθη του Χριστού, είχαν και τα  πόδια μας τα δικά τους πάθη μέσα στα καινούργια υποδήματα, κι έπειτα στη Δευτερανάσταση και μ αυτά βγάζαμε όλη τη χρονιά, μέχρι του έτους του επόμενου τη Μεγάλη Δευτέρα.Σήμερα όλα αυτά πια δεν ακούγονται, παρά μονάχα σαν ιστορίες μιας εποχής που χάθηκε. 

Καλή Ανάσταση λοιπόν, με κάθε σημασία.

*Ο Μιχάλης Καπιωτάς είναι Φυσικός - Περιβ. Χαρτογράφος και  πρώην Διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Λέσβου.