Οι αλλαγές είθισται να προκαλούν αντιδράσεις. Με αφορμή το Ν. 4640/2019 και με την ιδιότητα της διαπιστευμένης διαμεσολαβήτριας παρουσιάζω κάποια από τα βασικά σημεία της διαμεσολάβησης. Σκοπός μου είναι ο περιορισμός αρνητικών αντιδράσεων. Στη Διαμεσολάβηση εάν επιθυμούμε θετικό αποτέλεσμα πρέπει να έχουμε και θετική αντιμετώπιση. Στηρίζεται ως επί το πλείστον στην καλοπιστία των αντιδίκων. Προωθεί την πρωτοβουλία και την ουσιαστική διάδραση των διάδικων μερών. Σε χώρες του εξωτερικού χρησιμοποιείται κατά κόρον ως μέσο εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, ενώ μάλιστα, προσφέρεται η δυνατότητα μέσω τηλεδιάσκεψης να πραγματοποιηθεί συνεδρία.

Τι είναι Διαμεσολάβηση;

Αρχικά, η Διαμεσολάβηση δεν είναι και τόσο πρόσφατο νομοθέτημα όσο νομίζουμε. Αν ανατρέξουμε στο παρελθόν θα διαπιστώσουμε ότι οι αρχαίοι ημών πρόγονοι συχνά ανέθεταν την επίλυση των διαφορών τους σε τρίτο – ουδέτερο πρόσωπο που εμπιστεύονταν. Όπως τότε, έτσι και τώρα, η ανάγκη για άμεση, οικονομική και αποτελεσματική απονομή δικαιοσύνης γεννάει τη Διαμεσολάβηση. Αστικές και εμπορικές υποθέσεις θα υπάγονται σε υποχρεωτική αρχική συνεδρία (ΥΑΣ) σύμφωνα με το Άρθρο 6 του Ν. 4640/2019. Η ΥΑΣ αποτελεί το πρώτο στάδιο της διαμεσολάβησης. Το δεύτερο στάδιο είναι προαιρετικό. Εξαρτάται από την εκκούσια βούληση των διάδικων μερών εάν θα συνεχίσουν τη διαδικασία της εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών ή εάν θα προσφύγουν σε δίκη. 

Με ποιο τρόπο διεξάγεται;

Σε αντίθεση με τις αίθουσες των δικαστηρίων όπου ενάγοντες και εναγόμενοι κάθονται ο ένας απέναντι από τον άλλο, στη διαμεσολάβηση κάθονται όλοι γύρω από ένα τραπέζι. Στο τραπέζι αυτό, εκτός από τα αντίδικα μέρη, παραβρίσκονται οι δικηγόροι των μερών και ο διαμεσολαβητής. Αφού βρει ο καθένας/καθεμία τη βολή του/της στο χώρο, ο διαμεσολαβητής διαβεβαιώνει:  

• Τον απόρρητο - εμπιστευτικό χαρακτήρα της διαδικασίας: ευαίσθητες πληροφορίες δεν δημοσιοποιούνται
• Την ουδετερότητα του διαμεσολαβητή/τριας: έχει ρόλο υποστηρικτικό, διευκολύνει την επικοινωνία, βάζει σε σκέψεις τα μέρη
• Τη δυνατότητα εγκατάλειψης της συνεδρίας οποιαδήποτε στιγμή τα μέρη νιώσουν άβολα

Για ποιο λόγο δεν έχουμε πάντα πρακτικό επιτυχούς ολοκλήρωσης;

Βασική προϋπόθεση για να στεφθεί με επιτυχία μια Διαμεσολάβηση είναι να σέβονται τα μέρη το ένα το άλλο. Ένα από τα κύρια γνωρίσματα του σεβασμού είναι η ακρόαση. Άρα τα μέρη καλό είναι να ακούνε το ένα το άλλο. Στο σημείο αυτό δημιουργείται ένα εύλογο ερώτημα: εφόσον νιώθω θυμό γιατί έχω αδικηθεί πως είναι δυνατόν να σέβομαι εκείνον/η που θεωρώ ότι προκάλεσε την αδικία; Στην ερώτηση αυτή η απάντηση κρύβεται στο ότι: ο/η απέναντι αποτελεί λύση του προβλήματος και όχι ως μέρος αυτού! Η μετάβαση από την ερώτηση στην απάντηση δεν είναι εύκολη. Στην κομβική μετάβαση έγκειται ο ρόλος του/της διαμεσολαβητή/τριας. Οφείλει μέσα από τις τεχνικές που έχει αποκομίσει κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής του/της, να καθοδηγήσει τα μέρη στην επίτευξη συμφωνίας.

Τελικά, η επίτευξη ή μη συμφωνίας εξαρτάται από την καλοπροαίρετη διάθεση που θα επιδείξουν οι διάδικοι. Ο διαμεσολαβητής/τρια δεν είναι δικαστής επομένως δεν εκδίδει Απόφαση. Σε περίπτωση σύναψης συμφωνητικού, αυτό κατατίθεται στη γραμματεία του αρμόδιου πρωτοδικείου, αποκτώντας τίτλο εκτελεστό. Τότε θα γίνεται λόγος για διπλή επιτυχία: η Απόφαση θα έχει εκδοθεί από τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους για τους ίδιους!