Ένα βήμα για την αποκατάσταση του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου στα Χίδηρα και του καμπαναριού του γίνεται με την έγκριση προγραμματικής σύμβασης, προϋπολογισμού 100.000 ευρώ, για την εκπόνηση των απαραίτητων μελετών. Η παρέμβαση αφορά ένα μνημείο που δεσπόζει στο κέντρο του χωριού και η ιστορία του συνδέεται με την προσπάθεια των κατοίκων να ξαναχτίσουν την εκκλησία τους μετά την καταστροφή του παλαιότερου ναού.

Η Περιφερειακή Επιτροπή Βορείου Αιγαίου ενέκρινε τη σύναψη της σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας, του Υπουργείου Πολιτισμού και της Ιεράς Μητροπόλεως Μηθύμνης.

Η χρηματοδότηση αφορά το στάδιο των μελετών, οι οποίες θα προσδιορίσουν τις αναγκαίες παρεμβάσεις για την αποκατάσταση και την ανάδειξη του συγκροτήματος. Η έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών δεν αποτελεί αντικείμενο της συγκεκριμένης σύμβασης.

Μια εκκλησία που ξαναχτίστηκε από τους κατοίκους

Σύμφωνα με την ιστορική περιγραφή που περιλαμβάνεται στο σχέδιο της σύμβασης, ο ναός είναι μια μεγάλη τρίκλιτη μεταβυζαντινή βασιλική. Η πρώτη εκκλησία είχε χτιστεί το 1832 και καταστράφηκε ολοσχερώς στον σεισμό του 1889.

Οι εργασίες ανοικοδόμησης του σημερινού ναού ξεκίνησαν το 1898, με τη συνδρομή των κατοίκων των Χιδήρων. Η εντοιχισμένη πλάκα με τη χρονολογία 1905 εκτιμάται ότι παραπέμπει στην ολοκλήρωση των εργασιών.

Από το 1999 ο ναός έχει χαρακτηριστεί μνημείο που χρήζει ειδικής κρατικής προστασίας, με ζώνη προστασίας 50 μέτρων περιμετρικά. Στη ζώνη αυτή βρίσκεται και το σημερινό κωδωνοστάσιο, το οποίο κατασκευάστηκε περίπου το 1970, κοντά στη νότια γωνία της εκκλησίας, στη θέση παλαιότερου που είχε καθαιρεθεί.

Από το παλιό καμπαναριό σώζονται ορισμένα αρχιτεκτονικά μέλη από ντόπιο λίθο, τοποθετημένα στον αύλειο χώρο. Το υφιστάμενο κωδωνοστάσιο έχει ύψος 14,43 μέτρα και είναι κατασκευασμένο κυρίως από οπλισμένο σκυρόδεμα, ενώ στην κορυφή του φέρει λίθινο τρουλίσκο.

Από τη στατική επάρκεια έως τη συντήρηση των εικόνων

Το πρόγραμμα των μελετών καλύπτει διαφορετικές ανάγκες του ναού και των κτισμάτων που τον συνοδεύουν.

Για το καμπαναριό προβλέπονται στατική και γεωτεχνική μελέτη, φωτογραμμετρική και τοπογραφική αποτύπωση, καθώς και μελέτη – τεχνική έκθεση αρχιτεκτονικής αποκατάστασης. Μέσα από αυτές θα τεκμηριωθεί η κατάστασή του και θα σχεδιαστούν οι απαιτούμενες επεμβάσεις.

Για τον ίδιο τον ναό περιλαμβάνονται στατική και αρχιτεκτονική μελέτη, μελέτη αποστράγγισης και μελέτη συντήρησης των εικόνων, του τέμπλου και του διακόσμου. Έτσι, η προετοιμασία της αποκατάστασης καλύπτει τόσο το κτίριο όσο και τα στοιχεία που συνθέτουν το εσωτερικό του.

Για τα συνοδά κτίσματα προβλέπονται τακτοποίηση κατασκευών, αρχιτεκτονική και στατική μελέτη, καθώς και μελέτη ηλεκτρομηχανολογικού δικτύου.

Η χρηματοδότηση και η ευθύνη υλοποίησης

Το ποσό των 100.000 ευρώ θα καλυφθεί από πόρους της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, μέσω των ΚΑΠ Επενδύσεων της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου – Λήμνου. Στον προϋπολογισμό περιλαμβάνονται ο ΦΠΑ και οι λοιπές προβλεπόμενες επιβαρύνσεις.

Την υλοποίηση και την επιστημονική εποπτεία αναλαμβάνει το Υπουργείο Πολιτισμού, μέσω της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου. Η Εφορεία θα χειριστεί τις αναθέσεις, θα παρακολουθήσει την εκπόνηση των μελετών και θα προχωρήσει στις διαδικασίες παραλαβής και υποβολής τους προς έγκριση στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, όπως προβλέπει το σχέδιο της σύμβασης.

Το χρονοδιάγραμμα μετά την υπογραφή

Η συνολική διάρκεια της προγραμματικής σύμβασης ορίζεται σε 60 μήνες από την υπογραφή της, διάστημα που περιλαμβάνει τις διοικητικές διαδικασίες, τις αναθέσεις, τις εγκρίσεις και τις οριστικές παραλαβές.

Στο ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα προβλέπονται τρεις μήνες για τη φωτογραμμετρική και τοπογραφική αποτύπωση του κωδωνοστασίου και δώδεκα μήνες για τις υπόλοιπες επιμέρους μελέτες και τις εγκρίσεις. Η τήρηση αυτών των χρόνων συνδέεται με την πρόοδο των διοικητικών ενεργειών.

Μετά την έγκριση της Περιφερειακής Επιτροπής, επόμενο βήμα είναι η υπογραφή της προγραμματικής σύμβασης, ώστε να ακολουθήσουν οι διαδικασίες ανάθεσης των μελετών.