
Τη φυσική και γεωλογική κληρονομιά της Λέσβου, καθώς και τις δράσεις προστασίας και ανάδειξης του Απολιθωμένου Δάσους, παρουσίασε το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου στο 9ο Διεθνές Συμπόσιο του Δικτύου Γεωπάρκων Ασίας και Ειρηνικού.
Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε από τις 5 έως τις 11 Σεπτεμβρίου 2026 στο Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Langkawi της Μαλαισίας, συγκεντρώνοντας περίπου 600 συνέδρους από 22 χώρες. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η προστασία των γεωμνημείων, η αντιμετώπιση των φυσικών κινδύνων, η περιβαλλοντική εκπαίδευση και η συμβολή των Γεωπάρκων στη βιώσιμη ανάπτυξη.





Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου παρουσιάστηκαν συνολικά 225 επιστημονικές εργασίες, ενώ πραγματοποιήθηκαν τρία θεματικά εργαστήρια. Οι εργασίες επικεντρώθηκαν στη διαχείριση και την προστασία από φυσικούς κινδύνους, στη συμβολή των Γεωπάρκων στην επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, στην αξιοποίηση λύσεων που βασίζονται στη φύση και στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των μελών του διεθνούς δικτύου.
Ιδιαίτερη θέση στις εργασίες του συνεδρίου κατείχαν οι δράσεις του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους για την προστασία, τη διαχείριση και την ανάδειξη του μοναδικού φυσικού μνημείου της Λέσβου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσαν οι νέες απολιθωματοφόρες θέσεις που αποκαλύφθηκαν κατά μήκος του νέου οδικού άξονα Καλλονής – Σιγρίου. Η διαδικασία εντοπισμού, ανασκαφής, προστασίας και ανάδειξης των ευρημάτων παρουσιάστηκε ως διεθνές πρότυπο διαχείρισης της γεωλογικής κληρονομιάς κατά την εκτέλεση μεγάλων τεχνικών έργων.
Στο συνέδριο συμμετείχαν κορυφαίοι επιστήμονες και εκπρόσωποι φορέων από όλο τον κόσμο. Μεταξύ αυτών ήταν στελέχη της UNESCO, μέλη του Συμβουλίου του Προγράμματος Παγκόσμια Γεωπάρκα UNESCO και της Εκτελεστικής Επιτροπής του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων, συντονιστές περιφερειακών δικτύων, εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης, πανεπιστημιακοί, ερευνητές, εκπαιδευτικοί, φοιτητές και μαθητές.
Στο πλαίσιο ειδικής θεματικής ενότητας για τη γεωδιατήρηση παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα της πολυετούς διαχείρισης του Απολιθωμένου Δάσους, το οποίο θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα παραδείγματα προστασίας γεωλογικών μνημείων διεθνώς.
Ο καθηγητής και διευθυντής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Νίκος Ζούρος, ο οποίος είναι παράλληλα γενικός γραμματέας του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων της UNESCO, παρουσίασε τα αποτελέσματα των παρεμβάσεων στις νέες απολιθωματοφόρες θέσεις του οδικού άξονα Καλλονής – Σιγρίου.
Μέσα από πλούσιο φωτογραφικό υλικό ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο προστατεύθηκαν και διατηρήθηκαν τα απολιθώματα που ήρθαν στο φως κατά την κατασκευή του δρόμου. Η παρουσίαση της Λέσβου ως παραδείγματος συνδυασμού ενός μεγάλου αναπτυξιακού έργου με τη διάσωση της φυσικής κληρονομιάς προκάλεσε το ενδιαφέρον και τα θετικά σχόλια των συνέδρων.
Ξεχωριστή παρουσίαση πραγματοποιήθηκε και για το θεσμικό πλαίσιο προστασίας του Απολιθωμένου Δάσους, σε μια περίοδο κατά την οποία η νομική θωράκιση των γεωλογικών μνημείων εξακολουθεί να αποτελεί ζητούμενο για πολλές χώρες.
Η νομική σύμβουλος του Μουσείου Φανή Καρδάτου παρουσίασε τις διατάξεις που διέπουν την προστασία και τη διαχείριση του Απολιθωμένου Δάσους, καθώς και παραδείγματα εφαρμογής τους. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη σύνδεση του νομικού πλαισίου με τις αρχές της περιβαλλοντικής ηθικής και κατέθεσε προτάσεις για την πληρέστερη αντιμετώπιση της ευαλωτότητας του φυσικού μνημείου.
Η παρουσίαση συγκέντρωσε το ενδιαφέρον διαχειριστών Γεωπάρκων από διαφορετικές χώρες, ιδιαίτερα εκείνων που επιδιώκουν να ενισχύσουν το θεσμικό πλαίσιο προστασίας των δικών τους γεωμνημείων.
Σημαντικό μέρος της παρουσίας της Λέσβου αφορούσε τις εκπαιδευτικές δράσεις που υλοποιούνται στο Γεωπάρκο και τη συνεργασία με σχολικές μονάδες.
Η προϊσταμένη Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Μουσείου Κωνσταντίνα Μπεντάνα παρουσίασε τη σημασία της δικτύωσης των σχολείων σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο. Αναφέρθηκε σε σχολικές μονάδες που επισκέπτονται τη Λέσβο για να συμμετάσχουν στα εκπαιδευτικά προγράμματα του Μουσείου, σε συνεργασία με σχολεία του νησιού.
Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη δημιουργίας ενός διεθνούς Δικτύου Σχολείων του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων. Σε αυτό θα μπορούν να συμμετέχουν σχολεία που βρίσκονται σε Παγκόσμια Γεωπάρκα, καθώς και σχολικές μονάδες του Δικτύου ASPnet της UNESCO, με κοινές δράσεις για τη γεωλογική κληρονομιά, τη βιοποικιλότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Στο περιθώριο του συνεδρίου πραγματοποιήθηκαν διμερείς συναντήσεις με αντιπροσωπείες Παγκόσμιων Γεωπάρκων της UNESCO. Οι επαφές οδήγησαν στην υπογραφή πρωτοκόλλων συνεργασίας μεταξύ του Γεωπάρκου Λέσβου και των Γεωπάρκων Langkawi της Μαλαισίας, Arxan της Κίνας και Belitong της Ινδονησίας.
Οι συμφωνίες προβλέπουν συνεργασία στην προστασία και ανάδειξη των γεωμνημείων, στην ανάπτυξη του γεωτουρισμού, στην περιβαλλοντική εκπαίδευση, στην ανταλλαγή τεχνογνωσίας, στην κατάρτιση του προσωπικού και στην προώθηση της βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης.
Οι νέες αυτές συνεργασίες ενισχύουν τη διεθνή παρουσία της Λέσβου και δημιουργούν προϋποθέσεις για ανταλλαγές επιστημόνων, στελεχών, εκπαιδευτικών και επισκεπτών.
Στη διάρκεια του συνεδρίου πραγματοποιήθηκε ακόμη η τελετή υποδοχής των νέων μελών του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων, καθώς και η απονομή του τίτλου του Παγκόσμιου Γεωπάρκου στα νέα μέλη και σε όσα επαναξιολογήθηκαν επιτυχώς.
Παράλληλα, βραβεύτηκαν οι νικητές του διαγωνισμού του Δικτύου Γεωπάρκων Ασίας και Ειρηνικού, ο οποίος διοργανώθηκε με αφορμή τη συμπλήρωση 20 χρόνων από την ίδρυση του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων.
Το ενδιαφέρον για τη Λέσβο αναμένεται να συνεχιστεί και το 2027, καθώς αρκετοί σύνεδροι εξέφρασαν την πρόθεσή τους να επισκεφθούν το νησί τον Μάιο. Στόχος τους είναι να συμμετάσχουν στο Διεθνές Θερινό Σχολείο Γεωπάρκων 2027, το οποίο διοργανώνεται από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου.