Μια φλόγα που δεν καίει μόνο, αλλά φωτίζει, δυναμώνει και οδηγεί στην αναγέννηση. Αυτή είναι η καρδιά του «Γιανγκίνι», του πρώτου μυθιστορήματος της Κατερίνας Καραμανώλη, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ταξιδευτής» και παρουσιάζεται τη Δευτέρα 17 Αυγούστου, στις 8 το βράδυ, στη Δημοτική Πινακοθήκη Μυτιλήνης, στο αρχοντικό Χαλίμ Μπέη.

Λίγο πριν από την παρουσίαση, η συγγραφέας και ο εκδότης Κώστας Παπαδόπουλος βρέθηκαν στο στούντιο του «Ν» και μίλησαν για τη δημιουργία του βιβλίου, τη δύναμη της συλλογικής μνήμης και τις ιστορίες ανθρώπων που πέρασαν μέσα από πολέμους, προσφυγιά, φτώχεια και μετανάστευση, χωρίς να χάσουν τη θέλησή τους για ζωή.

«Γιανγκίνι σημαίνει φλόγα, σημαίνει φωτιά», εξήγησε η Κατερίνα Καραμανώλη. Στο βιβλίο, ωστόσο, η λέξη χρησιμοποιείται κυρίως συμβολικά. «Είναι η φωτιά που ανάβει σπίθες μέσα μας και μπορεί να μας δυναμώσει. Μέσα από τη στάχτη μπορούμε να ξαναγεννηθούμε. Δεν σημαίνει απαραίτητα καταστροφή. Σημαίνει πείσμα, φλόγα, θέληση και πάθος για ζωή, δημιουργία και επιβίωση».

Γεννημένη στον Μανταμάδο το 1965, η Κατερίνα Καραμανώλη μεγάλωσε ακούγοντας τις αφηγήσεις των παππούδων, των γιαγιάδων και του πατέρα της. Σπούδασε Νοσηλευτική στην Πάτρα, εργάστηκε στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ρίου και από το 1991 ζει στην Κέρκυρα. Υπηρέτησε επί 35 χρόνια στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και συνταξιοδοτήθηκε ως προϊσταμένη της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας του Νοσοκομείου Κέρκυρας. 

Όπως αποκάλυψε στη συνέντευξη, έγραφε από μικρό παιδί, αλλά για χρόνια έκρυβε τα κείμενά της. Το «Γιανγκίνι» γεννήθηκε από μια βαθιά εσωτερική ανάγκη να καταγραφούν οι ιστορίες που κινδύνευαν να χαθούν μαζί με τους ανθρώπους που τις έζησαν.

«Μεγάλωσα με πολλές διηγήσεις. Κάποια στιγμή άρχισα να τις καταγράφω χειρόγραφα. Όλα αυτά τα χρόνια με στοίχειωναν και είχα ανάγκη να τα βγάλω προς τα έξω», σημείωσε. «Πρέπει να γνωρίζουμε το παρελθόν μας. Είναι κρίμα να υπάρχουν σφραγισμένα στόματα και η νέα γενιά να μη γνωρίζει την ιστορία του τόπου της. Ένιωθα χρέος απέναντι στα παιδιά μου και στους συντοπίτες μου. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες φεύγουν και, αν οι ιστορίες τους δεν καταγραφούν, χάνονται».

Στο επίκεντρο του μυθιστορήματος βρίσκονται η Κατερίνη και ο Γιώργης, δύο νέοι άνθρωποι που αντέχουν την προσμονή και κατορθώνουν να ενώσουν τις ζωές τους. Γύρω τους ξετυλίγονται οι διαδρομές των παιδιών και των συγγενών τους, αλλά και η ιστορία μιας γυναίκας που χάθηκε στο Αϊβαλί κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή και εντοπίστηκε αργότερα στην Πέργαμο.

Μέσα από τις ζωές των ηρώων, το βιβλίο διατρέχει σχεδόν ολόκληρο τον ταραγμένο 20ό αιώνα: από την απελευθέρωση της Λέσβου και τους Βαλκανικούς Πολέμους έως τη Μικρασιατική Εκστρατεία, την Καταστροφή, τη γερμανική Κατοχή, τον Εμφύλιο, τη φτώχεια και τη μετανάστευση στα ανθρακωρυχεία του Βελγίου και στη Γερμανία. Πρόκειται, όπως είπε η συγγραφέας, για «μια γενιά ανθρώπων που κυριολεκτικά μεγάλωσε μέσα στη φωτιά».

Ο εκδότης Κώστας Παπαδόπουλος εξήγησε ότι το χειρόγραφο ξεχώρισε αμέσως, καθώς συνδύαζε την ιστορική αφήγηση με ένα βαθύ κοινωνικό περιεχόμενο. «Τα βιβλία που επιλέγουμε πρέπει να έχουν κοινωνικό νόημα. Το κείμενο της Κατερίνας καταπιάνεται με μια καθοριστική περίοδο για τη Λέσβο και τα νησιά του Βορείου Αιγαίου, για την οποία δεν έχουν γραφτεί όσα θα έπρεπε», ανέφερε.

Κατά τον ίδιο, το «Γιανγκίνι» φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνικές συνθήκες, η κοινή προσπάθεια επιβίωσης και οι μεγάλες ιστορικές ανατροπές διαμόρφωσαν τη συλλογική συνείδηση του Μανταμάδου. Παράλληλα, αναδεικνύει τη στενή σχέση της Λέσβου με τη μικρασιατική ακτή και τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτισμικές ανταλλαγές που σημάδεψαν για αιώνες τη ζωή του νησιού.

Ιδιαίτερα φορτισμένη ήταν ήδη η παρουσίαση του βιβλίου στον Μανταμάδο. Η συγγραφέας βρέθηκε απέναντι σε ανθρώπους που αναγνώρισαν μέσα στις σελίδες πρόσωπα, βιώματα και οικογενειακές αφηγήσεις. «Ήρθε ο καθένας να μου πει τη δική του ιστορία. Πολλοί αναγνώρισαν τον παππού ή τη γιαγιά τους και θεώρησαν τιμή το γεγονός ότι το όνομά τους καταγράφηκε σε ένα μυθιστόρημα», ανέφερε.

Τώρα η σκυτάλη περνά στη Μυτιλήνη. Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 17 Αυγούστου, στις 20:00, στη Δημοτική Πινακοθήκη Μυτιλήνης, στην οδό Αδραμυτίου 46. Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο εκπαιδευτικός και δρ Θεολογίας ΑΠΘ Αθανάσιος Καλαμάτας, ο δημοσιογράφος και πρόεδρος του Συλλόγου Περγαμηνών Λέσβου Στρατής Μπαλάσκας και η γεωπόνος και συγγραφέας Δήμητρα Πασπαλά. Τη βραδιά θα πλαισιώσουν μουσικά ο Στρατής Καζαντζής με σαντούρι και τραγούδι και ο Χρήστος Κονσολάκης με κιθάρα και τραγούδι.