Ένα έργο που συνδέει την τέχνη με τη φυσική ιστορία και πραγματεύεται τη διαρκή σχέση ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο παρουσιάστηκε στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου.

Πρόκειται για το γλυπτό «Το Δέντρο της Ζωής» του Λέσβιου ζωγράφου και γλύπτη Θεμιστοκλή Παπαπαναγιώτου, το οποίο ο καλλιτέχνης δώρισε στο Μουσείο. Το έργο έχει ήδη τοποθετηθεί στους εκθεσιακούς χώρους του, ανοίγοντας έναν νέο διάλογο ανάμεσα στη σύγχρονη εικαστική δημιουργία και τη μοναδική φυσική κληρονομιά της δυτικής Λέσβου.

Η παρουσίαση άνοιξε με χαιρετισμό του διευθυντή του Μουσείου, καθηγητή Νίκου Ζούρου, ο οποίος ευχαρίστησε τον δημιουργό για τη δωρεά. Αναφερόμενος στη σημασία της τέχνης για την ανάδειξη της φυσικής κληρονομιάς, επισήμανε ότι το γλυπτό λειτουργεί ως ένα σύγχρονο εικαστικό σχόλιο πάνω στη μνήμη, τη φθορά και την ανάγκη προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.

Ανάμεσα στην άνθηση και την αποσύνθεση

Ο Θεμιστοκλής Παπαπαναγιώτου παρουσίασε τη φιλοσοφία που βρίσκεται πίσω από το έργο, αντλώντας την έμπνευσή του από την καταστροφή του αρχαίου δάσους και τη μεταμόρφωσή του σε ένα μοναδικό μνημείο της φύσης.

Αφετηρία της δημιουργικής του σκέψης αποτέλεσε μια φράση του δασκάλου που του έμαθε κεραμική: «Η μισή ανθίζει και η μισή σαπίζει. Η ζωή και ο θάνατος είναι αδιαίρετα». Πάνω σε αυτή τη συνύπαρξη της άνθησης και της φθοράς οικοδομήθηκε το «Δέντρο της Ζωής».

Το γλυπτό δημιουργήθηκε από μαύρο και λευκό ψημένο πηλό κεραμικής. Ο καλλιτέχνης δεν χρησιμοποίησε εργαλεία, αλλά διαμόρφωσε και σκάλισε ολόκληρο το έργο με τα χέρια του. Οι φόρμες του αποτυπώνουν, όπως εξήγησε, την ένταση, την πληγή και την ανθεκτικότητα του Απολιθωμένου Δάσους.

«Είναι σαν να φωτογραφήθηκε μια στιγμή όπου δεν γνωρίζουμε αν συμβαίνει η ζωή, γιατί όλα μοιάζουν χαμένα, αλλά ούτε αν συμβαίνει ο θάνατος, γιατί ακόμη δεν έχουν χαθεί. Είναι μπροστά μας, όπως ένα απολίθωμα στον χρόνο», ανέφερε ο Θεμιστοκλής Παπαπαναγιώτου.

Η σχέση με τη Λέσβο και το τοπίο της

Κατά την παρουσίαση, ο δημιουργός μίλησε και για τον δεσμό του με τη Λέσβο, τον τόπο όπου γεννήθηκε, μεγάλωσε και έζησε μέχρι την ενηλικίωσή του. Ιδιαίτερη θέση στις αναφορές του είχαν το Σίγρι και η Ερεσός, περιοχές τις οποίες χαρακτήρισε «εξαγνιστήριο» και «καθαρτήριό» του.

Οι προσωπικές μνήμες, οι δύσκολες περίοδοι της ζωής του και η επαφή με την άμμο, τον ήλιο, τη σκιά και την υγρασία της δυτικής Λέσβου διαμόρφωσαν τη σχέση του με τη φύση και επηρέασαν την καλλιτεχνική του πορεία.

«Το τοπίο ορίζει τη μοίρα του ανθρώπου και ο άνθρωπος τη μοίρα του τοπίου», σημείωσε, παραπέμποντας στον Θεόδωρο Αγγελόπουλο και υπογραμμίζοντας την αλληλεπίδραση ανάμεσα στον άνθρωπο και το φυσικό περιβάλλον.

Ο Θεμιστοκλής Παπαπαναγιώτου ευχαρίστησε το Μουσείο, τον Νίκο Ζούρο και τους συνεργάτες του για την ένταξη του έργου στους εκθεσιακούς χώρους, επισημαίνοντας τη σημασία που έχει για τον ίδιο το γεγονός ότι αφήνει ένα κομμάτι της δημιουργίας του στον τόπο του.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με αναλυτική παρουσίαση των υλικών και των τεχνικών που χρησιμοποιήθηκαν. Οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν από κοντά την αφήγηση του καλλιτέχνη και να γνωρίσουν τη διαδρομή μέσα από την οποία ο πηλός μεταμορφώθηκε σε ένα έργο για τη ζωή, την απώλεια και την αναγέννηση.