Νέο πλαίσιο για την υποβολή, τη διαχείριση και τον έλεγχο των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης εισάγουν οι διατάξεις που παρουσίασε στη Βουλή ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Γιάννης Ανδριανός. Πρόκειται για νομοθετικές ρυθμίσεις της τελευταίας στιγμής καθώς έρχονται λίγες μόλις ημέρες πριν το αναμενόμενο άνοιγμα του ΟΣΔΕ του 2026. 

Πρόκειται για τα άρθρα 4, 5 και 6 τροπολογίας που κατατέθηκε στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Οι ρυθμίσεις επιχειρούν να καλύψουν πρακτικά και θεσμικά κενά τα οποία προέκυψαν μετά τη μεταφορά του συνόλου των αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.

Όπως υποστήριξε ο υφυπουργός, στόχος είναι να καθοριστούν με σαφήνεια οι ευθύνες τόσο των παραγωγών όσο και των προσώπων που αναλαμβάνουν, έναντι αμοιβής, την υποβολή και τη διαχείριση των αιτήσεών τους δηλαδή οι υπεύθυνοι έργου και οι υπάλληλοι των ΚΥΔ. Οι ρυθμίσεις αυτές αναμένεται να προκαλέσουν την έντονη αντίδραση από την πλευρά των ΚΥΔ.

Ποιοι θα φτιάχνουν τις αιτήσεις

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, τις Ενιαίες Αιτήσεις Ενίσχυσης για λογαριασμό των παραγωγών θα μπορούν να υποβάλλουν και να διαχειρίζονται τα Κέντρα Υποβολής Δηλώσεων, γεωπόνοι, γεωτεχνικοί και λογιστές, καθώς και νομικά πρόσωπα ή άλλες οντότητες που δραστηριοποιούνται στους αντίστοιχους τομείς.

Η ανάθεση θα πραγματοποιείται αποκλειστικά με έγγραφη συμφωνία. Η επιλογή του επαγγελματία και ο καθορισμός της αμοιβής του θα αποτελούν ιδιωτική σχέση και θα ανήκουν στην ευθύνη του παραγωγού.

Δεν θα επιτρέπεται η ανάθεση σε πρόσωπο που έχει άμεσο ή έμμεσο οικονομικό, επαγγελματικό, οικογενειακό ή άλλο προσωπικό συμφέρον, το οποίο θα μπορούσε να επηρεάσει την αμερόληπτη άσκηση των καθηκόντων του.

Οι επαγγελματίες που αναλαμβάνουν τις αιτήσεις θα είναι υποχρεωμένοι να τηρούν φάκελο τεκμηρίωσης, να προστατεύουν τα προσωπικά δεδομένα και την ασφάλεια των πληροφοριακών συστημάτων και να ελέγχουν την πληρότητα και την ορθή καταχώριση των στοιχείων.

Σε περίπτωση που εντοπίζεται πρόδηλη ασυμβατότητα στα δεδομένα, δεν θα μπορούν να προχωρούν στην οριστικοποίηση της αίτησης. Παράλληλα, απαγορεύεται ρητά η συμμετοχή τους, με υπαιτιότητά τους, στην υποβολή ψευδών δηλώσεων.

Διακριτές ευθύνες παραγωγού και επαγγελματία

Οι ρυθμίσεις διαχωρίζουν την ευθύνη του δικαιούχου από εκείνη του επαγγελματία που διαχειρίζεται την αίτηση. Ο παραγωγός παραμένει υπεύθυνος για την ακρίβεια και την πληρότητα των στοιχείων που παρέχει, ενώ ο επαγγελματίας ευθύνεται για τον έλεγχο, την καταχώριση και τη διαχείρισή τους.

Για παραβάσεις όπως η πλημμελής μεταφορά στοιχείων στο ΟΣΔΕ, η παραβίαση της εμπιστευτικότητας ή η ελλιπής τήρηση του φακέλου προβλέπονται πρόστιμα από 5.000 έως 20.000 ευρώ ανά παράβαση. Μπορεί επίσης να επιβληθεί προσωρινός αποκλεισμός από την υποβολή αιτήσεων για χρονικό διάστημα έως δύο ετών.

Αυστηρότερες είναι οι κυρώσεις για την υποβολή ψευδών, ανακριβών ή νοθευμένων στοιχείων, τη χρήση πλαστών εγγράφων, την απόκρυψη κρίσιμων δικαιολογητικών και την παροχή παραπλανητικών πληροφοριών προς την ΑΑΔΕ. Στις περιπτώσεις αυτές τα πρόστιμα θα κυμαίνονται από 20.000 έως 50.000 ευρώ, ενώ θα μπορεί να επιβάλλεται προσωρινός ή οριστικός αποκλεισμός.

Αν αποδειχθεί ότι μια παράβαση οδήγησε σε παράνομη ή αχρεώστητη καταβολή ενίσχυσης άνω των 5.000 ευρώ ανά αίτηση, ο επαγγελματίας που τη διαχειρίστηκε θα ευθύνεται μαζί με τον δικαιούχο για την επιστροφή του ποσού. Σε περίπτωση υποτροπής μέσα σε τρία χρόνια, τα όρια των προστίμων και η διάρκεια του προσωρινού αποκλεισμού θα διπλασιάζονται.

Συνεχίζονται οι επιτόπιοι έλεγχοι

Με το άρθρο 6 διατηρείται το αυξημένο όριο των 180 ημερών μετακίνησης εκτός έδρας για τους υπαλλήλους που πραγματοποιούν τους υποχρεωτικούς επιτόπιους ελέγχους των αγροτικών ενισχύσεων.

Η αλλαγή κρίθηκε αναγκαία επειδή η προηγούμενη διάταξη αναφερόταν ρητά στο προσωπικό του ΟΠΕΚΕΠΕ. Μετά τη διοικητική μεταφορά του στην ΑΑΔΕ, απαιτείται επικαιροποίηση της σχετικής αναφοράς, ώστε οι φυσικοί έλεγχοι να συνεχιστούν χωρίς διακοπή.

Ο Γιάννης Ανδριανός υποστήριξε ότι οι νέες διατάξεις δεν μεταβάλλουν τα δικαιώματα των παραγωγών ούτε περιορίζουν την πρόσβασή τους στις ενισχύσεις. Όπως ανέφερε, επιδιώκεται η δημιουργία ενός περισσότερο διαφανούς συστήματος, με συγκεκριμένες ευθύνες και ελέγχους, ώστε οι ενισχύσεις να καταβάλλονται στους πραγματικούς δικαιούχους.