Το 2025 οι ενιαίες αιτήσεις ενίσχυσης μειώθηκαν κατά 32.000 ανέφερε ο μελετητής και αντιπρόεδρος της ΠΕΦΑΣΥ Γιάννης Φλωρίδης στην συνέντευξη που παραχώρησε στο ρ/σ  99 FM ΣΤΟΝΗΣΙ. Αν δει κανείς τί συμβαίνει με τις αιτήσεις αυτές θα έχει μια καλή εικόνα για το τί πραγματικά συνέβη τα προηγούμενα χρόνια στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Η φετινή μείωση των αιτήσεων είναι πολύ μεγαλύτερη από την συνήθη μείωση των αιτήσεων που καταγράφεται κάθε χρόνο κι είναι αποτέλεσμα της φυσικής αποχώρησης παραγωγών από την αγροτική δραστηριότητα και την συγχώνευση εκμεταλλεύσεων, σημείωσε ο έμπειρος μελετητής θέλοντας να δείξει πως μια έρευνα σε αυτές τις αιτήσεις θα αποκαλύψει πολλές από τις κρυφές πτυχές του σκανδάλου που σήμερα παραμένουν αόρατες καθώς δεν έχουν μπει στο στόχαστρο των ελέγχων.

Το ΟΣΔΕ 2025: τεχνικά ίδιο, πολιτικά δυσκολότερο

Στο καθαρά τεχνικό σκέλος, το ΟΣΔΕ 2025 δεν διέφερε πολύ από τα δύο προηγούμενα έτη. Η μεγάλη διαφορά ήταν ο χρόνος ανοίγματος του συστήματος και –κυρίως– η εμμονή μέχρι την τελευταία στιγμή σε μια νέα υποχρέωση: την υποχρεωτική αναγραφή ΑΤΑΚ σε όλες τις εκτάσεις, όχι μόνο στις ιδιόκτητες (όπου τραβιέται αυτόματα από το Ε9), αλλά και στις ενοικιαζόμενες όλων των καλλιεργειών και χρήσεων. Στους βοσκότοπους, όπου η υποχρέωση είχε θεσπιστεί τα προηγούμενα χρόνια, οι κτηνοτρόφοι είχαν ήδη «εκπαιδευτεί». Φέτος, η απαίτηση γενικεύτηκε παντού.

Το αποτέλεσμα; Μέχρι μία εβδομάδα πριν την τυπική λήξη, περίπου 200.000 δηλώσεις βρίσκονταν σε καθεστώς «πρόχειρης αποθήκευσης» επειδή δεν μπορούσαν να οριστικοποιηθούν χωρίς τον ΑΤΑΚ. Λίγο πριν πέσει η αυλαία, υπήρξε μια μερική χαλάρωση: επετράπη η οριστικοποίηση με παράταση έως 29/9 για τη συμπλήρωση/διόρθωση των ΑΤΑΚ. «Μέσα σε μία εβδομάδα έγινε τιτάνια προσπάθεια και οριστικοποιήθηκαν 200.000 δηλώσεις. Όταν δουλεύεις έτσι, με τέτοια πίεση, είναι φυσιολογικό να έχουν περάσει λάθη που θα φανούν στις επεξεργασίες και τις πληρωμές», προειδοποιεί ο κ. Φλωρίδης.

Τί συμβαίνει με το ΑΤΑΚ

Το ΑΤΑΚ (ο Αριθμός Ταυτότητας Ακινήτου  που είναι δηλωμένο στο Ε9) αποδείχθηκε βραχνάς, ειδικά στις λεγόμενες «νέες χώρες» και σε περιοχές με πολύ μικρά, χαμηλής αξίας αγροκτήματα και πολλούς συνιδιοκτήτες. Από την μία υπάρχουν οι ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες (ανεπίλυτες αποδοχές κληρονομιάς, αγοραπωλησίες που έχουν μείνει σε προσύμφωνα, συγκυριότητα με 8–10 δικαιούχους), από την άλλη οι άτυπες ανταλλαγές μεταξύ παραγωγών («σου δίνω το δικό μου που βολεύει τη γεώτρηση, μου δίνεις εσύ το δικό σου πιο δίπλα») εμφανίστηκαν τώρα ως πρόβλημα.   

Στη Λέσβο, το πρόβλημα του ΑΤΑΚ δεν «χτύπησε» με την ίδια ένταση όπως αλλού, επειδή οι βοσκότοποι είχαν σε μεγάλο βαθμό τακτοποιηθεί τα προηγούμενα χρόνια. Ωστόσο, προέκυψαν άλλα εμπόδια: ειδικά στο οικολογικό σχήμα των αναβαθμίδων, ζητήθηκε ακριβής «ζωγραφική» πάνω σε φυσικούς χάρτες για την αποτύπωσή τους – μια χρονοβόρα και δύσκολη εργασία για μελετητές και παραγωγούς.

Είναι πολλά 92 οικολογικά σχήματα

Στο πιο στρατηγικό ζήτημα της νέας ΚΑΠ, ο κ. Φλωρίδης είναι κατηγορηματικός: «Σχεδιάσαμε ένα εθνικό στρατηγικό σχέδιο σαν να απευθύνεται σε χώρα που δουλεύει με τεχνητή νοημοσύνη». Η Ελλάδα όρισε 92 οικολογικά σχήματα – αριθμός που, όπως είπε, είναι μεγαλύτερος από τα οικολογικά σχήματα που δημιούργησαν όλα τα άλλα κράτη μαζί. Σχήματα με δεκάδες υποκατηγορίες (π.χ. στη φυτοπροστασία), οδηγίες και δικαιολογητικά που προκαλούν σύγχυση και πολλαπλές ασυμβατότητες: αν είσαι σε βιολογικά δεν μπορείς να κάνεις αυτό, αν είσαι σε νιτρορύπανση δεν μπορείς το άλλο κ.ο.κ.

Την ίδια ώρα, η «πράσινη» πίτα μίκρυνε: από τα περίπου 600 εκατ. ευρώ της προηγούμενης περιόδου, το διαθέσιμο ποσό έπεσε κοντά στα 425 εκατ. ευρώ. «Κανείς δεν είπε καθαρά στον αγρότη ότι για να πάρει μερίδιο, θα βάλει και ο ίδιος το χέρι στην τσέπη. Η αγορά γέμισε προϊόντα που «δίνουν επιδότηση», αλλά ο λογαριασμός μεταφέρθηκε στον παραγωγό», επισημαίνει.

Κίνδυνος ευρωπαϊκών καταλογισμών

Η ΚΑΠ 2023–2027 στηρίζεται στην αξιολόγηση επίδοσης: χρονιά με χρονιά, τα κράτη πρέπει να αποδεικνύουν αποτελέσματα. Ο κ. Φλωρίδης προειδοποιεί ότι όταν έρθει ο τελικός έλεγχος από τις υπηρεσίες της Κομισιόν, «δεν θα βρεθεί τίποτα από αυτά που υποσχεθήκαμε». Το σενάριο πρόσθετων προστίμων και επιστροφών ενισχύσεων δεν είναι θεωρητικό – «το ζούμε ήδη με τα κατάλοιπα προηγούμενων περιόδων», θυμίζει.

«Πάγωμα» μετά το σκάνδαλο και υπηρεσίες με… κατεβασμένα μολύβια

Μετά το σκάνδαλο στον οργανισμό πληρωμών, «το 90% των φορέων γύρω από το Υπουργείο ασχολείται μόνο με αυτό», υποστηρίζει ο αντιπρόεδρος της ΠΕΦΑΣΥ. Το τίμημα είναι χειροπιαστό:

• Οι φάκελοι νέων αγροτών κατατέθηκαν εδώ και 9–10 μήνες, αλλά η αξιολόγηση δεν κινείται. «Νέοι άνθρωποι γράφτηκαν στον ΕΦΚΑ, έστησαν εκμεταλλεύσεις, δανείστηκαν, και περιμένουν στο κενό», λέει.
• Επενδυτικά σχέδια έχουν «παγώσει» στην παραλαβή, στην εξόφληση, σε ελέγχους και διαδικασίες. «Οι εποπτεύουσες αρχές μοιάζουν σαν να μην ασχολούνται».

Οι αλλαγές προσώπων (ιδίως γενικών γραμματέων) άφησαν κενό που φαίνεται στην αδυναμία παραγωγής πολιτικής σημείωσε ο κ. Φλωρίδης και σε άλλο σημείο πρόσθεσε: «Δεν δημιουργήσαμε διαχρονικά διοικητικό μηχανισμό που να δουλεύει ακόμα κι όταν η πολιτική ηγεσία αλλάζει».