Ο Μιχαλέλλειος Οίκος Ευγηρίας στο Πλωμάρι αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κοινωφελή ιδρύματα της περιοχής, με προσφορά δεκαετιών στην τρίτη ηλικία. Όμως, η πορεία του τα τελευταία χρόνια υπήρξε περιπετειώδης, με οικονομικά προβλήματα, διοικητικές αστοχίες και συνεχείς αγωνίες για τη βιωσιμότητά του.

Παρά τα θετικά βήματα που καταγράφηκαν από το 2024 και μετά –όπως η έγκριση της μελέτης πυρασφάλειας και η εκταμίευση 60.000 ευρώ από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, η συγκέντρωση 12.000 ευρώ από δωρεές για την εγκατάσταση νέου ασανσέρ και η αύξηση των τροφίμων σε 33 με ταυτόχρονη εξυγίανση των οικονομικών– η ξαφνική παραίτηση σύσσωμου του Τοπικού Συμβουλίου Πλωμαρίου φέρνει ξανά το ζήτημα στο προσκήνιο. Αιτία, η άρνηση των μελών να συνδέσουν το προσωπικό τους ΑΦΜ με οφειλές του ιδρύματος, καθώς ο πρόεδρος της Κοινότητας είναι εξ οφίτσιο και πρόεδρος του Μιχαλέλλειου.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι καινούργιο. Ρίζες του εντοπίζονται στο 2010, όταν με τον «Καλλικράτη» ο τότε Δήμος Πλωμαρίου συγχωνεύτηκε στον ενιαίο Δήμο Λέσβου. Ο νόμος όριζε ρητά –στο άρθρο 238 παρ. 2 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων– ότι ιδρύματα που επιδιώκουν κοινωφελείς ή παρεμφερείς σκοπούς μπορούν να συγχωνευτούν με νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) του ίδιου Δήμου, με στόχο την καλύτερη οργάνωση και τη χρηματοδότηση τους από τον δημοτικό προϋπολογισμό.

Στην περίπτωση των δημοτικών γηροκομείων, το πλαίσιο ήταν ξεκάθαρο καθώς όριζε ότι με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου και πράξη του Ελεγκτή Νομιμότητας, θα μπορούσαν να συγχωνευτούν με ΚΑΠΗ ή άλλες κοινωνικές δομές, ώστε να δημιουργηθεί ένα ενιαίο νομικό πρόσωπο με πλήρη αρμοδιότητα στην τρίτη ηλικία. Με αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο θα μεταφερόταν σε αυτό όλη η κινητή και ακίνητη περιουσία των επιμέρους Ν.Π.Δ.Δ., αλλά κυρίως θα εγγραφόταν στον προϋπολογισμό του Δήμου η τακτική επιχορήγηση, εξασφαλίζοντας σταθερή χρηματοδότηση και λειτουργική βιωσιμότητα.

Η πρόβλεψη αυτή δεν αξιοποιήθηκε ποτέ στο Πλωμάρι. Εξαιτίας λανθασμένων επιλογών της τότε δημοτικής κοινότητας, υπηρεσιακών παραγόντων του Δήμου Λέσβου αλλά και τότε Αντιδημάρχων, η συγχώνευση του Μιχαλέλλειου με αντίστοιχα Ν.Π.Δ.Δ. δεν έγινε. Έτσι, το ίδρυμα έμεινε εκτεθειμένο, χωρίς σταθερό μηχανισμό χρηματοδότησης και χωρίς την προστασία που θα του παρείχε η ενσωμάτωση στον δημοτικό προϋπολογισμό.

Δεκαπέντε χρόνια μετά, οι συνέπειες εκείνης της αδράνειας είναι εμφανείς. Παρά την τεράστια προσπάθεια που κατέβαλαν εργαζόμενοι, εθελοντές και δωρητές, το γηροκομείο εξακολουθεί να ακροβατεί πάνω από το κενό, στηριζόμενο σε περιστασιακές ενισχύσεις και στην προσωπική αυταπάρνηση της τοπικής κοινωνίας.

Η σημερινή κρίση με την παραίτηση του Τοπικού Συμβουλίου δεν είναι παρά το αποτέλεσμα μιας διοικητικής «τρύπας» που άνοιξε το 2010 και ποτέ δεν έκλεισε. Μιας χαμένης ευκαιρίας που θα είχε εξασφαλίσει ότι το Μιχαλέλλειο θα είναι σήμερα όχι απλώς βιώσιμο, αλλά ένα πρότυπο δημοτικό ίδρυμα για την τρίτη ηλικία στη νότια Λέσβο.