Η Κοιν.Σ.Επ. Ηφαίστειο Ανεμώτιας, την Παρασκευή 8 Νοεμβρίου 2024, βρέθηκε στο Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς στον Ταύρο για την παρουσίαση του βιβλίου «Οι πετράδες της Λέσβου. Κοινωνικά δίκτυα, τεχνικές και τοπική ιστορία (1850-1950)» του Δρ Χρήστου Ν. Χατζηλία, με συντονίστρια την κ. Ουρανία Καραγιάννη, Δρ αρχαιολογίας, προϊσταμένη Υπηρεσίας Εκδόσεων του Ιδρύματος.

Για το βιβλίο μίλησαν ο κ. Ιωάννης Τσιαούσης, καθηγητής Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, πρόεδρος του σωματείου «Φίλοι Παραδοσιακής Αρχιτεκτονικής – Άνθη της Πέτρας» και ο κ. Νεκτάριος Βακάλης, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Λεσβιακών Συλλόγων Αττικής (ΟΛΣΑ).

Ακολούθησε παρέμβαση του συγγραφέα κ. Χρήστου Χατζηλία, συζήτηση με μέλη οικογενειών πετράδων και τέλος η αφήγηση θεματικού παραμυθιού από την εκπαιδευτικό κ. Βέρα Κωφοπούλου.

Οι παρευρισκόμενοι, στο κλείσιμο της όμορφης βραδιάς, στο φουαγιέ του Ιδρύματος απόλαυσαν τα κρασιά της Κοιν.Σ.Επ. από γηγενείς ποικιλίες της Λέσβου και το χαρακτηριστικό terroir των ηφαιστειακών πετρωμάτων της Ανεμώτιας.

Το βιβλίο του κ. Χρήστου Χατζηλία, αποτελεί μια ολοκληρωμένη, λεπτομερή και ερευνητικά πλούσια μελέτη της παραδοσιακής τέχνης της πέτρας στη Λέσβο, εστιάζοντας κυρίως στο επάγγελμα του πετρά, τις τεχνικές που χρησιμοποιούνταν και τα κοινωνικά δίκτυα που διαμορφώθηκαν γύρω από αυτή την τέχνη κατά την περίοδο 1850-1950.

Το βιβλίο αναλύει την τέχνη της πέτρας όχι μόνο ως ένα επάγγελμα αλλά και ως πολιτισμικό και πολιτικό φαινόμενο με ισχυρό αντίκτυπο στην κοινωνική και οικονομική ζωή της Λέσβου. Οι πετράδες ήταν κεντρικές μορφές στις τοπικές κοινότητες και αναγνωρίζονταν για την επιδεξιότητα και την επιρροή τους στην τοπική αρχιτεκτονική.

Ο συγγραφέας αναδεικνύει ειδικά τη συμβολή των χωριών Ανεμώτια και Σκαλοχώρι της Δυτικής Λέσβου, τα οποία υπήρξαν σημαντικά κέντρα παραγωγής και εκμάθησης της τέχνης της πέτρας, εξετάζοντας τόσο τις επαγγελματικές όσο και τις κοινωνικές διαστάσεις των κοινοτήτων αυτών. Παραθέτει λεπτομέρειες σχετικά με τα εργαλεία και τις τεχνικές που χρησιμοποιούσαν οι ντόπιοι πετράδες, που ήταν βασισμένες σε παραδοσιακές μεθόδους και η εκμάθησή τους απαιτούσε χρόνια πρακτικής εξειδίκευσης και εμπειρίας.

Μέσα από εμπεριστατωμένη ανάλυση, καταδεικνύει πώς οι πετράδες αυτών των κοινοτήτων αλληλεπιδρούσαν μεταξύ τους, πώς μεταβίβαζαν τις γνώσεις τους από γενιά σε γενιά και πώς δημιουργούσαν δυναμικές ομάδες εργασίας που έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην τοπική ανάπτυξη. Οι πετράδες της Ανεμώτιας και του Σκαλοχωρίου συνεισέφεραν στην οικοδόμηση σημαντικών κτιρίων και υποδομών της Λέσβου αλλά και πέρα από αυτή, ενώ τα έργα τους παραμένουν ως μνημεία τοπικής ιστορίας και πολιτιστικής κληρονομιάς.

Οι πετράδες των χωριών αυτών δεν λειτουργούσαν μεμονωμένα, αλλά αποτελούσαν μέρος ενός ευρύτερου δικτύου επαγγελματιών που συνεργάζονταν και αλληλεπιδρούσαν μεταξύ τους. Η συνεργασία τους δημιουργούσε κοινωνικούς δεσμούς που υπερέβαιναν το επαγγελματικό πεδίο, καθώς μέσα από τα επαγγελματικά δίκτυα προέκυπταν ενίοτε και δεσμοί φιλίας ή οικογένειας, συνθέτοντας έτσι μια ιδιαίτερη κοινωνική ταυτότητα των κοινοτήτων αυτών.

Το βιβλίο του κ. Χρήστου Χατζηλία, ως μια «κιβωτός» προσφέρει πρωτογενείς μαρτυρίες και ιστορικά στοιχεία από αρχεία, φωτογραφίες και συνεντεύξεις πετράδων και απογόνων αυτών, ζωντανεύοντας τη μνήμη της πετραδικής τέχνης και της επίδρασής της στην κοινωνική και πολιτιστική δομή της Λέσβου. Σίγουρα, αξίζει να μελετηθεί και να κοσμεί τη βιβλιοθήκη του καθενός μας…