× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Η Αϊβαλιώτισσα Αγία Τριάδα

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ

Δημοσίευση 23/6/2024

Η Αϊβαλιώτισσα Αγία Τριάδα
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

Ελάχιστοι από τους επισκέπτες της αντικρινής στη Μυτιλήνη αϊβαλιώτικης πολιτείας γνωρίζουν περνώντας έξω από ένα ερείπιο, στα νότια άκρα του ρωμαίικου μαχαλά, ότι μπροστά τους έχουν την εκκλησία της Αγίας Τριάδας! Την 11η ενορία της πολιτείας που χτίστηκε στα 1846, σύμφωνα με επιγραφή στην εξωτερική πλευρά της κόγχης του ιερού που πλέον έχει καταρρεύσει.

Μια εκκλησιά που μέρες σαν τούτες θα πανηγύριζε, καταπώς οι Αϊβαλιώτες ξέραν να γιορτάζουν...

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Σύμφωνα με τον Δημητρό Ψαρρό συγγραφέα του μνημειακού πλέον, τόμου «Το Αϊβαλί και Μικρασιατική Αιολίδα» (Έκδοση Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης 1917), η Αγία Τριάδα χτίστηκε για να καλύψει τις ανάγκες των νέων κατοίκων της Πολιτείας όταν το Αϊβαλί ξανακατοικήθηκε μετά την καταστροφή του 1821. Τα χρήματα για το χτίσιμό της μάζεψε ένας «μάντης» από εκείνους που εκείνη την εποχή, αφθονούσαν αλλά το όνομα του δεν σώθηκε.

Κλασική βασιλική τρίκλιτη, από τις επονομαζόμενες και «λεσβιακές», με τον γυναικωνίτη εξωτερικά να πατά πάνω στον εξωνάρθηκα. Αλλά και «ώριμο» έργο της αϊβαλιώτικης εκδοχής του ιδιαίτερου αυτού εκκλησιαστικού ρυθμού, κατευθείαν απόγονου του περίπτερου αρχαίου ναού, με τη στέγη του μεσαίου κλίτους υπερυψωμένη να βάζει φως από παράθυρα στο εσωτερικό του.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Λένε πως η αυλή του ήταν πολύ όμορφη, με καμπαναριό όπως και η κιονοστοιχία του εξωνάρθηκα, φτιαγμένα όλα από ντόπιο κόκκινο ηφαιστειογενή ιγνιμβρίτη και βοτσαλωτά δάπεδα. Πανέμορφα είναι και τα σωσμένα γύρω σπίτια, ανάμεσα τους απέναντι και λίγο βορεινά το σπίτι του Ηλία Μέλλου, του Ηλία Βενέζη.

Το 1922, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την εκκένωση της πόλης, η εκκλησία μετατράπηκε σε αποθήκη του τουρκικού μονοπωλίου καπνού!

Το 1929, με έναν απίστευτο αλλά μοναδικό αϊβαλιώτικο - κοντραμπατζίδικο τρόπο, έφτασαν στη Μυτιλήνη και κάποιες από τις εικόνες του τέμπλου της Αγίας Τριάδας που αργότερα τοποθετήθηκαν στην εκκλησιά του Αγίου Νικολάου στην Επάνω Σκάλα, το ιστορικό Βίγλα τζαμί της οθωμανικής Μυτιλήνης σαν έγινε εκκλησιά. Στη μυτιληνιά εφημερίδα «Ελεύθερος Λόγος» του 1929, ένα μικρό άρθρο που υπογράφει ο «Λάζαρος», αναφέρει (με την ορθογραφία της εποχής): «Το τζαμί είχεν αγιασθεί και εψάλλετο ο αγιασμός. Ο κόσμος πατείς με πατώ-σε έμπαινε στο Ναό για να προσκυνήση τις άγιες εικόνες. Και ήταν συγκινητικές οι στιγμές όταν οι προσφυγοπούλες απ' τ' Αϊβαλί κολλούσαν με τρυφερότητα και συγκίνηση τα χείλη στα εικονίσματα που τ' αναγνώριζαν. - Καλέ είναι τα δικά μας - Της Αγίας Τριάδας. Επρόκειτο πράγματι περί παλιών εικόνων που μετεφέρθησαν από την Αγία Τριάδα των Κυδωνιών από Τούρκους Πλοιάρχους και επωλήθησαν εις την Κοινότητα των Κυδωνιατών. Οι πρόσφυγες ανταμώθηκαν με τους πρόσφυγας αγίων τους».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Στη δεκαετία του 1980, η Αϊβαλιώτισσα Αγία Τριάδα δεν είχε αρχίσει ακόμα «να μαδάει». Στέγαζε ακόμα τις αποθήκες καπνού του τούρκικου μονοπωλίου. Για να χωράν μάλιστα τα καπνά και να μη στοιβάζονται τα σακιά το ένα πάνω στο άλλο, με αποτέλεσμα να χάνουν την υγρασία τους ή και να σαπίζουν, είχε φτιαχτεί κάποια στιγμή κι ένα πατάρι που χώριζε την εκκλησιά οριζόντια στα δυο.

Σε καλές στιγμές των ελληνοτουρκικών σχέσεων, η ελληνική και η τουρκική ICOMOS σχεδίαζαν να συντηρήσουν ταυτόχρονα την Αγία Τριάδα στο Αιβαλί και το γενί τζαμί της Μυτιλήνης.

Δεν έγινε ποτέ τίποτα...

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Στις αρχές του 21ου αιώνα η στέγη της Αγίας Τριάδας άρχισε να βάζει νερά. Το πάνω κομμάτι της εκκλησίας χτισμένο από «μπαγδατί», ξύλινος τοίχος επιχρισμένος, άρχισε να διαλύεται. Μεγάλα τμήματα άρχισαν να καταρρέουν.

Η αυλή έγινε παρκινγκ. Η προσπάθεια αναστήλωσης από το Δήμο του Αϊβαλιού, «προσέκρουσε» στην επιδημία του κορονοϊού. Είχε προλάβει να αρχίσει η ανασκαφή του περιβάλλοντα χώρου. Αποκαλύφθηκαν τα θεμέλια του αυλότοιχου, του καμπαναριού με τη μνημειακή είσοδο και του αγιάσματος της Αγίας Παρασκευής.

Πλέον, στέκει όρθιο μοναχά το ισόγειο τμήμα της εκκλησίας, όχι όλο κι αυτό, το ανατολικό τμήμα κατέρρευσε και το οικοδομικό υλικό λεηλατήθηκε.

Λένε πως τώρα θα αναστηλωθεί. Σε συνθήκες οικονομικής κρίσης που μαστίζει τη γειτονική χώρα, μάλλον δύσκολο είναι.

Μακάρι, κάποια στιγμή η Αγία Τριάδα να ξαναβρεί λίγη από τη χαμένη της ομορφιά. Να πάψει να είναι ένα ακόμα μνημείο μισαλλοδοξίας, από αυτά στις δυο άκρες του Αιγαίου.

[ΠΗΓΗ]

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»

Ο Βασίλης Τεντόμας μετάφέρει για πρώτη φορά την μαρτυρία του στο «Ν» με βαθιά συγκίνηση για όσα έζησε τη νύχτα της εισβολής στο Πολυτεχνείο και τα όσα προηγήθηκαν -Η γνωριμία του με τη Μαρία Ζερβού που έγινε σύντροφος της ζωής του
«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη

Στις 17 Νοεμβρίου 1982, η προτομή του Μιχάλη Μυρογιάννη αποκαλύφθηκε στο Πάρκο Αγίας Ειρήνης, με την οικογένειά του παρούσα και τον Δήμαρχο Απόστολο Αποστόλου δακρυσμένο!
Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!

«Διαμπερές τραύμα στο κεφάλι, βληθείς δια πυροβόλου όπλου, έξοδος εγκεφαλικής ουσίας» -Η ιστορία της εν ψυχρώ δολοφονίας του 20χρονου από τη Μυτιλήνη και η μαρτυρία που αποκάλυψε το έγκλημα της χούντας
Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας

Δολοφονίες και ύποπτοι θάνατοι συντοπιτών μας στο βιβλίο του Δημήτρη Βεριώνη – Αφιέρωμα των Φίλων Ιστορικής Μνήμης & Πολιτιστικής Δημιουργίας για την επέτειο του Πολυτεχνείου
Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά

Η 8η Νοεμβρίου 1912 μέσα από τη ματιά του Ασημάκη Πανσέληνου – Τα καράβια στο φως της αυγής, οι πλημμυρισμένοι δρόμοι και η ανθρωπιά μέσα στην ανατροπή του παλιού κόσμου
Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της

Πώς τα τραγούδια της χαράς και της ελπίδας αποτύπωσαν τον ενθουσιασμό της απελευθέρωσης μέσα από γερμανικές μελωδίες, προσωμιακά και τα περίφημα Επίστρατα
Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης

Ο Ιστορικός Στρατής Αναγνώστου εξιστορεί τα γεγονότα της 8ης Νοεμβρίου 1912
Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941

Σατυρικές επιστολές Αγιασωτών από το μέτωπο του πολέμου στην Ήπειρο, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Τρίβολος» -Επιμέλεια: Φίλοι ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ
Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι 296 σημαίες της Λέσβου

Τα ονόματα όλων των νεκρών Λέσβιων στα μέτωπα της Αλβανίας και της Μακεδονίας από τις 28 Οκτωβρίου 1940 μέχρι τις 22 Απριλίου 1941
Οι 296 σημαίες της Λέσβου
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!

82 χρόνια από την απελευθέρωση της Λέσβου από τις Ναζιστικές δυνάμεις κατοχής
10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ο παπά Στρατής έφυγε, μα το φως του δεν έσβησε ποτέ

Μια μέρα σαν τη σημερινή πριν 11 χρόνια, σε ηλικία μόλις 57 ετών, έφυγε από τη ζωή ο παπά Στρατής Δήμου από το Κεράμι της Λέσβου -Το παράδειγμα αγάπης και αλληλεγγύης του «μπαμπα-Νουρ» παραμένει πιο επίκαιρο από ποτέ
Ο παπά Στρατής έφυγε, μα το φως του δεν έσβησε ποτέ