Το αγροτικό οδικό δίκτυο αποτελεί - σχηματικά - το κυκλοφορικό σύστημα του πρωτογενούς τομέα. Χρησιμοποιείται καθημερινά και μέσω αυτού τροφοδοτούνται οι αγροκτηνοτροφικές μονάδες (εφόδια, υλικά, λιπάσματα, ζωοτροφές) ενώ παράλληλα πραγματοποιείται η συλλογή των προϊόντων. Γενικότερα, συμβάλλει πολλαπλά στην αύξηση της παραγωγικότητας και στη μείωση του κόστους παραγωγής.

Όμως, για την Τοπική Αυτοδιοίκηση η αγροτική οδοποιία θεωρείται ως βαρέλι χωρίς πάτο, αφού οι τρόποι συντήρησης του δικτύου είναι πολυδάπανοι, δεν έχουν μόνιμα αποτελέσματα ενώ αρκετές φορές τίθενται ζητήματα διαφάνειας και ορθής διαχείρισης των σχετικών πόρων.

Επίσης δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα τελευταία χρόνια λόγω του περιορισμού των κονδυλίων αλλά και των αυξημένων καταστροφών, εξαιτίας των έντονων καιρικών φαινομένων, τα προβλήματα έχουν πολλαπλασιαστεί. Δεν θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί ότι σε αρκετές περιοχές του νησιού το αγροτικό δίκτυο έχει απαξιωθεί πλήρως.

Επιπλέον, οποιαδήποτε προσπάθεια ανάταξης του πρωτογενούς τομέα αλλά και συνολικά της υπαίθρου δεν μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα εφόσον δεν στηρίζεται σε ένα επαρκές οδικό δίκτυο.
Σε αυτό το πλαίσιο είναι αναγκαία μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση για την οργάνωση, συντήρηση και επέκταση του δικτύου. Απαιτείται συστηματική καταγραφή, χαρτογραφική αποτύπωση, καθορισμός και ποσοτικοποίηση βασικών παραμέτρων, διαδραστικότητα και αντικειμενικοποίηση του συστήματος λήψης αποφάσεων. Οι βασικοί άξονες που αναφέρονται παρακάτω είναι ενδεικτικοί:

Ποσοτική διερεύνηση
Πόσα χιλιόμετρα αγροτικού οδικού δικτύου υπάρχουν στα όρια μιας διοικητικής μονάδας;
Ποια και πόσα τεχνικά έργα έχουν κατασκευαστεί (γεφύρια, ιρλανδικές διαβάσει, τεχνικά);
Σε ποια σημεία του δικτύου βρίσκονται;
Σε ποια σημεία του δικτύου υπάρχουν ζημιές ή καταστροφές;
Που απαιτούνται παρεμβάσεις αποκατάστασης;
Πόσο κοστίζει κάθε παρέμβαση;

Ποιοτική διερεύνηση
Είναι επαρκές το αγροτικό οδικό δίκτυο;
Τι άλλο συνδέει το αγροτικό οδικό δίκτυο (μνημεία, έργα τεχνικής φύσης, οικισμούς, κλπ);
Σε τι κατάσταση βρίσκονται τα τεχνικά έργα;
Που παρουσιάζονται οι περισσότερες βλάβες;
Σε πόσο χρόνο πραγματοποιείται η αποκατάσταση κάθε ζημιάς;
Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τη συχνότητα εμφάνισης βλαβών;
Ποια κριτήρια θα χρησιμοποιηθούν για τον καθορισμό της σημαντικότητας κάθε ζημιάς (χρήση, επικινδυνότητα, κλπ.);
Ποιες προτεραιότητες θα καθοριστούν για την αποκατάσταση των βλαβών σύμφωνα με τα καθορισθέντα κριτήρια;

Αναπτυξιακή διερεύνηση
Οι συνδέσεις με το επαρχιακό δίκτυο είναι ικανοποιητικές;
Απαιτούνται νέες χαράξεις για την διαλειτουργικότητα του δικτύου;
Τι άλλες χρήσεις μπορεί να έχει το δίκτυο για την αύξηση της προστιθέμενης αξίας του (αντιπυρικές ζώνες, ανάδειξη πολιτιστικών μνημείων, ως εναλλακτικό δίκτυο σε περιόδους μη χρήσης του κανονικού, κλπ);

Εν κατακλείδι, απαιτείται ολοκληρωμένος σχεδιασμός και διαχείριση, που μπορεί να πραγματοποιηθεί με τη χρήση ενός Συστήματος Γεωγραφικών Πληροφοριών. Ως τελικά προϊόντα μπορεί να είναι μια Διαδικτυακή Εφαρμογή καταχώρισης καταστροφών ή ζημιών από τους χρήστες του δικτύου, μια Βάση Δεδομένων συλλογής και επεξεργασίας ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών του δικτύου και ένας Διαδραστικός Χάρτης που θα εμφανίζει σε πραγματικό χρόνο την κατάσταση του δικτύου και όλες της σχετικές πληροφορίες.

*O Ραφαήλ Παλαιοπάνης είναι Πτυχιούχος Γεωγράφος