Πριν δύο ημέρες - μετά από καταγγελία πολιτών και παρέμβαση του μέλους των Οικολόγων – Πράσινων, Μιχάλη Μπάκα – έγινε γνωστή η απόθεση υλικού από πλαστικό τάπητα σταδίου (ταρτάν) σε περιοχή πλησίον των εκβολών του ρέματος του Τσικνιά στη Σκάλα Καλλονής. Μία μέρα αργότερα ο Δήμος Δυτικής Λέσβου μετέφερε τα μπάζα χρεώνοντας τις εργασίες στον εργολάβο που εκτέλεσε το έργο της αντικατάστασης του τάπητα στο στάδιο της Καλλονής. Οι πολίτες κινητοποιήθηκαν, ο Δήμος επενέβη άμεσα και όλα έληξαν καλώς!
Είναι όμως έτσι ακριβώς τα πράγματα; Ας δούμε κάποια από τα χαρακτηριστικά της περιοχής:
Το ρέμα του Τσικνιά είναι ένα από τα μεγαλύτερα υδατορέματα των νησιών του Αιγαίου και αποστραγγίζει μια λεκάνη απορροής περίπου 93 τετρ. χμ. Αποτελεί τον μεγαλύτερο τροφοδότη όλου του οικολογικού αλλά και κοινωνικο-οικονομικού συστήματος που αναπτύσσεται γύρω από τον κόλπο της Καλλονής.
Ειδικότερα, η ευρύτερη περιοχή αποτελεί σταθμό μετανάστευσης, αναπαραγωγής ή διαχείμασης μεγάλου αριθμού ειδών ορνιθοπανίδας καθιστώντας την πόλο ανάπτυξης εναλλακτικών μορφών τουρισμού (περιπατητικού, ορνιθοπαρατήρησης, κ.α). Επιπλέον είναι περιοχή ανάπτυξης του πρωτογενούς και δευτερογενούς τομέα (αλιεία, όστρακα, αλυκές Καλλονής - Πολιχνίτου).
Το σημείο απόθεσης απέχει 650μ. από τον οικισμό της σκάλας Καλλονής, 500μ. από το Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης Καλλονής (ΚΠΕΝ), 200μ. από την παραλία, και 90μ. από το κιόσκι ορνιθοπαρατήρησης. Επίσης βρίσκεται δίπλα στις εκβολές του Τσικνιά και εντός της πλημμυρικής κοίτης του.

Θεσμικό Πλαίσιο Προστασίας

Η περιοχή απόθεσης αποτελεί Περιοχή Ειδικής Προστασίας σύμφωνα με το Σχέδιο Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοιχτής Πόλης (Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π.) της Δημοτικής Ενότητας Καλλονής. Κατηγοριοποιείται ως υγρότοπος σύμφωνα με το Πρόγραμμα Συντονισμού των Πληροφοριών για το Περιβάλλον (Corine), είναι ενταγμένη στο Δίκτυο Φύση 2000 και στον Κατάλογο Υγροτόπων της WWF Ελλάς.

Δρώντες στην περιοχή
Στην περιοχή δρουν κάτοικοι των γύρω οικισμών, επισκέπτες, περιηγητές, ορνιθοπαρατηρητές, αλιείς, επιχειρηματίες του τουρισμού, κ.α. Παράλληλα πλούσιο ερευνητικό και εκπαιδευτικό έργο αναπτύσσει το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Λέσβου μέσω του ΚΠΕΝ με σκοπό τη διοργάνωση δραστηριοτήτων εκπαίδευσης/ενημέρωσης, την καταγραφή και παρακολούθηση των στοιχείων περιβάλλοντος του Κόλπου Καλλονής, αλλά και της διεθνούς προβολής όλων αυτών.
Αναμενόμενο θα ήταν μια τέτοια περιοχή να προστατεύεται ως κόρη οφθαλμού. Αποτελεί όμως κοινό μυστικό ότι λειτουργεί ως άτυπη χωματερή όπως και άλλες περιοχές και μικρότερα ρέματα γύρω από τον Κόλπο της Καλλονής.

Τα ερωτηματικά που προκύπτουν είναι αρκετά:
Προβλέπεται στη μελέτη ενός έργου ο τόπος, ο τρόπος και το κόστος συλλογής, αποκομιδής, ανακύκλωσης ή καταστροφής ανά είδος των διάφορων άχρηστων υλικών;
Το κόστος είναι απαγορευτικό για τον εργολάβο ή το τυχόν πρόστιμο μικρότερο οπότε είναι προτιμότερη η ανεξέλεγκτη απόθεση;
Πόσο τελικά κόστισε η αποκομιδή των μπάζων από τις υπηρεσίες του Δήμου, που αποτέθηκαν τελικά τα μπάζα και ποιος διασφαλίζει ότι το κόστος θα πληρωθεί από τον εργολάβο;
Πέρα από τη χρέωση της αποκομιδής προβλέπεται η επιβολή προστίμου στον εργολάβο για την παρανομία που διέπραξε;
Η διαρκής υποβάθμιση σχετίζεται με την μελλοντική κατασκευή άλλων έργων στην περιοχή;
Ποιος θα επωμισθεί το κόστος της αρνητικής προβολής της περιοχής σε διεθνές επίπεδο;
Πότε έγινε η απόθεση; Είχαν γνώση οι αρμόδιες Αντιδημαρχίες και τι έπραξαν; Γιατί δεν κινητοποιήθηκαν νωρίτερα;
Γιατί οι καταγγέλλοντες πολίτες δεν απευθύνθηκαν στις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου;

Υπάρχει άμεση ή έμμεση ανοχή του Δήμου σε παράνομες αποθέσεις άχρηστων υλικών και σε άλλες περιοχές ή αδυναμία προστασίας αυτών;
Ποιες ενέργειες προτίθεται να αναλάβει ο Δήμος ώστε να προστατεύσει ουσιαστικά την περιοχή ή άλλες από παρόμοιες ενέργειες;

Έχει προχωρήσει η υλοποίηση των προβλέψεων του Στρατηγικού Σχεδίου του Δήμου για την περιοχή σύμφωνα με το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα 2022-2023;
Συνοψίζοντας, η απόθεση του ταρτάν δεν αποτελεί και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο γεγονός.Τέτοιες ενέργειες έχουν οικολογικές, οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες.

Εάν δεν γινόταν η καταγγελία από τους πολίτες που θα κατέληγε αργά ή γρήγορα ο πλαστικός τάπητας; Εάν αυτή η εικόνα κυκλοφορήσει στις αγορές των οστρακοειδών ή στις πλατφόρμες ενημέρωσης των ορνιθοπαρατηρητών μπορεί να υπολογίσει κάποιος το οικονομικό κόστος σε αλιείς και ξενοδόχους;

Τελικά, είναι αποδεκτό κάποιοι με τις πράξεις τους ή την ανοχή τους να ακυρώνουν τον κόπο και τον αγώνα ανθρώπων και φορέων που ασχολούνται με την προβολή και ανάδειξη του τόπου μας; Κατά τη λαϊκή ρήση, όταν κατουράς στη θάλασσα το βρίσκεις στο αλάτι. Όσο δεν θέλουμε να το κατανοήσουμε, η Φύση θα μας το διδάξει για μία ακόμα φορά!

*Ο Ραφαήλ Παλαιοπάνης είναι Πτυχιούχος Γεωγράφος, MSc