Έχει ανοίξει η αυλαία των εξετάσεων (ενδοσχολικών προαγωγικών, απολυτηρίων και πανελλαδικών). Το σκηνικό είναι γνωστό, εδώ και δεκαετίες. Μετά τις διακοπές του Πάσχα, κάθε σχολείο ζει κάτω από την τεράστια σκιά αυτών των εξετάσεων. Όσοι βρισκόμαστε στο χώρο της εκπαίδευσης, όλοι  σχεδόν υπακούομε στη γραμμή της ντοντούκας: «ζήτω οι εξετάσεις!», σαν να βρισκόμαστε σε προεκλογική συγκέντρωση ή σαν να τραγουδάμε σε γήπεδα, συνθηματολογικά, όλοι μας, μαθητές δάσκαλοι και γονείς, στο ρυθμό της ντουντούκας, με πανό: «ναι στα διαγωνίσματα, ναι στην αριθμολαγνία της αξιολόγησης, ναι στις εξετάσεις».

Έγνωμεν, λοιπόν, το περιεχόμενο του σημερινού σχολείου: εξεταστικό κάτεργο. Τα γράφω αυτά όχι για να καυτηριάσω την κατάσταση που βρίσκεται το σημερινό εκπαιδευτικό μας σύστημα. Τα γράφω γιατί πιστεύω ακράδαντα πως, το εκάστοτε ΥΠΑΙΘ, χρόνια τώρα, παίζει ένα άκρως επικίνδυνο παιχνίδι, στις πλάτες των παιδιών – μαθητών μας, των γονιών τους και των δασκάλων. Ειδικότερα εμάς τους εκπαιδευτικούς, δεν χωρά αμφιβολία ότι, από διδάσκοντες – παιδαγωγούς συνεχώς μας μετατρέπει - άθελά μας; είναι ένα έρωτημα αυτό που κάποτε πρέπει να απαντήσουμε, αλλά δεν το κάνουμε, από το φόβο μήπως και κατηγορηθούμε ότι πάμε κόντρα στο σύστημα – σε επιδέξιους νοθευτές της έννοιας της ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Λέμε ότι μορφώνουμε τα παιδιά μας, τους μαθητές μας αλλά, δυστυχώς, δεν τους μορφώνουμε, τους παρα-μορφώνουμε.

Ξεχάσαμε πως η μόνη λέξη που δίνει σωστή διάσταση στο περιεχόμενο της μόρφωσης είναι η ΠΑΙΔΕΙΑ. Κι επειδή ως Έλληνες έχομε πλούσια παράδοση στα γράμματα και τις τέχνες, στο πολιτισμό γενικότερα, είναι καιρός στο σχολειό να επαναφέρουμε στο προσκήνιο το πρόταγμα πως, πολιτισμός δίχως ΠΑΙΔΕΙΑ, διάπλαση, ημέρωση, μόρφωση δεν μπορεί να υπάρξει. Μόρφωση από το μορφώο-ώ, που σημαίνει παρέχω μορφή. Ετούτη την πολιτισμοποιό διάσταση της ΠΑΙΔΕΙΑΣ, δυστυχώς, την έχομε θέσει εκτός σχολικού περιβάλλοντος. Γι’ αυτό και τα παιδιά μας, οι μαθητές μας δεν αγαπούν το σχολειό, το βαριούνται.

Για να γίνω πιο συγκεκριμένος και ολίγον καυστικός, με πόνο ψυχής καταθέτω ένα ερώτημα, το οποίο κάποτε πρέπει να μας απασχολήσει. Τι προτιμάμε: το μοντέλο του αυστηρού και εξουσιαστικού, ή το μοντέλο του φιλικού δασκάλου; Εδώ, ας προλάβω πιθανή παρεξήγηση λέγοντας ότι δεν υιοθετώ τη διάκριση δύσκολου και εύκολου ή καλού και κακού καθηγητή. Απεναντίας δέχομαι ως σωστή μόνο τη διάκριση προικισμένου και συνεργάσιμου, σε σχέση με τον μέτριο και εξουσιαστικό δάσκαλο. Ένας τέτοιος δάσκαλος, που στη φαρέτρα του θέση δεν έχουν μόνο τα γνωσιολογικά στοιχεία τού μαθήματος που διδάσκει, θέση έχει η ψυχική καλλιέργεια και η ηθική αρτίωση των μαθητών του, καθιστά το σχολείο χώρο δημιουργίας, εμπνέει έρωτα και μεράκι για τη γνώση. Καμιά γνώση δεν μπορεί να είναι γόνιμη και αποτελεσματική όταν επιβάλλεται με βίαιο τρόπο (λ.χ., εξετάσεις). «Ουδέν βίαιον μάθημα έμμονον», έλεγε ο Πλάτωνας. Με άλλα λόγια, μια πολιτισμοποιό ΠΑΙΔΕΙΑ, που θα καθιστά δασκάλους και μαθητές προσωπικότητες που λάμπουν.

Έχω την ταπεινή γνώμη πως είναι καιρός πια να συζητήσουμε σοβαρά για την ΠΑΙΔΕΙΑ των παιδιών μας, των μαθητών μας.