Αφορμή για την σημερινή επικοινωνία με το αναγνωστικό κοινό, στάθηκε η αντιμετώπιση από την κρατική μηχανή της δεινής χιονόπτωσης που έπληξε πρόσφατα την χώρα, δημιουργώντας ένα απίστευτο κυκλοφοριακό κομφούζιο ανυπόφορης ταλαιπωρίας των οδηγών. Η σφοδρή κακοκαιρία που έπληξε ιδιαίτερα την Αθήνα άφησε μεγάλα τμήματα της πρωτεύουσας χωρίς ρεύμα και θέρμανση, ενώ δεν υπήρξε κανένας σχεδιασμός από την πλευρά των υπευθύνων για την αντιμετώπιση ανάλογων φαινομένων.

Τέτοια περιστατικά ανεπαρκούς αντιμετώπισης των θεομηνιών από την κρατική διαχείριση συναντάμε και το καλοκαίρι, με τις φονικές πυρκαγιές να κατακαίουν δάση και να οδηγούν στο θάνατο δεκάδες συμπολίτες μας. Ένας στοιχειώδες υπολογισμός και ανάλογη προετοιμασία θα ήταν αρκετά για να ελεγχθούν τέτοιες συμφορές, και όμως εν έτει 2022 τα αναγκαία και απαραίτητα για τη ζωή των πολιτών δεν μπορούν ούτε καν να σχεδιαστούν σε ένα χάρτη έκτακτης αντιμετώπισης από τους αρμόδιους.

Είναι φανερό ότι η προετοιμασία του κράτους απέναντι σε φαινόμενα απειλητικά για τη ζωή των πολιτών είναι τουλάχιστον ελλιπή και άστοχη και δείχνει το πρόβλημα της αποξένωσης των διοικούντων από τα κοινωνικά δρώμενα. Θα ήταν ενδιαφέρον στο σημείο αυτό, να σκεφτούμε το πώς βρεθήκαμε να έχουμε μια καχεκτική δημοκρατία, που αποβάλλει ζωτικά αιτήματα της κοινωνίας αφήνοντας την ανήμπορη να δράσει. Θα αρκούσε, για να ανοίξουμε έναν γόνιμο προβληματισμό, να θέσουμε το ερώτημα πώς επετεύχθη η συγκρότηση της πολιτικής ζωής και εν γένει η ανάπτυξη της δημοκρατίας από τον αρχαίο ελληνικό κόσμο και πως έφτασε σήμερα.

Σε μια σύντομη αναδρομή, σχετικά με την γένεση της δημοκρατίας θα ανατρέξουμε στον χρυσό αιώνα του Περικλέους όπου η αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία βρίσκεται στο απόγειο της. Ο Κορνήλιος Καστοριάδης, θεωρεί αυτή την πρωταρχική εμφάνιση της δημοκρατίας στον ελληνοδυτικό κόσμο, μοναδική, καθώς από τότε δεν υπήρξε άλλη μεταγραφή της στον ευρωπαϊκό χώρο, ίσως με εξαίρεση, όπως αναφέρει ο ίδιος τις κοινωνίες που μόλις είχαν βγει από τον ευρωπαϊκό μεσαίωνα και δημιούργησαν την πρώιμη αστική δημοκρατία.

Στον ελλαδικό χώρο από την απελευθέρωση της χώρας από τους Τούρκους και έπειτα, δηλαδή από την εγκαθίδρυση ενός αυταρχικού κράτους με την έλευση του Όθωνα στην Ελλάδα το 1832, δημιουργήθηκε ένα απόλυτα κομματικό κράτος, των παρακοιμώμενων της εξουσίας.

Έτσι καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα, φτάσαμε να γνωρίσουμε στρατιωτικές δικτατορίες και πολιτικούς που φόρτωναν τα οικονομικά βάρη σε μελλοντικούς δανεισμούς του κράτους με επαχθείς όρους και τον αποκλεισμό της κοινωνίας από κάθε δικαίωμα δημοκρατικού ελέγχου. Η κοινωνία το μόνο που μπορούσε να κάνει, ήταν να ευελπιστεί στην καλή θέληση των κυβερνώντων ώστε να επιτύχει ένα μίνιμουμ επίπεδο διαβίωσης και χρηστής εφαρμογής των δημοσίων πολιτικών. Το κράτος έφτασε να διαχειρίζεται τις υποθέσεις των πολιτών και το δημόσιο συμφέρον χωρίς κανένα πρόγραμμα και κοινωνικό έλεγχο.

Και ο απλός πολίτης θα διερωτηθεί, θα μπορούσε να υπάρξει κάποιος άλλος δρόμος ώστε η κοινωνία να μην μοιάζει με ανδράποδο, αλυσοδεμένη και διασυρόμενη από τυχαίες και ευκαιριακές πολιτικές; Ο δυτικός κόσμος, από την γαλλική επανάσταση και μετά, βρίσκεται κατακερματισμένος ανάμεσα σε κόμματα και φορείς, με αποκρυσταλλωμένες πολιτικές συμπεριφορές, έτσι ώστε να κάνουν δυσχερή την επιδίωξη εφαρμογής μιας ενιαίας και συγκροτημένης διαχείρισης των κοινών από τους ίδιους τους πολίτες.

Από τη στιγμή που η πολιτική ως τέχνη και ως επιδίωξη, μετατράπηκε σε ένα είδος ποδοσφαιρικού αγώνα με αντιπάλους κόμματα και πολιτικούς οι οποίοι διαγκωνίζονται σε επιδιώξεις και στόχους, χάθηκε και το όραμα για διαχείριση των δημοσίων υποθέσεων στη βάση ενός ενιαίου οράματος. Η συλλογική έκφραση της κοινωνίας φιλτράρεται σε κάθε περίπτωση, μέσα από το υπάρχον κομματικό και κρατικό μοντέλο που καθορίζει τις τύχες της κοινωνίας.

Στην φάση της πολιτικής της δυσλειτουργίας η δημοκρατία έχει γίνει δυσανεκτική στο να αφομοιώνει τους κοινωνικούς κραδασμούς, ενώ από την άλλη απορροφά με περισσή ευκολία οτιδήποτε βρίσκεται κοντά στο κυρίαρχο πολιτικό κατεστημένο.

Ίσως από μια θεωρητική σύλληψη του προβλήματος να ξεκινούσε μια πραγματική αναθεώρηση της μέχρι τώρα εφαρμογής της δημοκρατίας με την προσέλκυση της κοινωνίας και την κάθοδο της στον στίβο της πολιτικής δράσης.

Μόνο η ίδια η κοινωνία μπορεί να λύσει τον γόρδιο δεσμό του ελλείμματος της δημοκρατίας που ζούμε σήμερα, αρκεί να συναινέσει σε ένα κοινό πρόγραμμα ανάδειξης συγκεκριμένων προβλημάτων, χωρίς ιδιοτέλεια, με ισονομία και συμμετοχή όλων.