× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Στον Αι Γιάννη της αιβαλιώτικης αγοράς

Στο μεγάλο Αυγουστιάτικο πανηγύρι «στ΄ Άι-Γιαννιού το παζάρι»

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ Δημοσίευση 29/8/2021

Στον Αι Γιάννη της αιβαλιώτικης αγοράς
Ο Άι Γιάννης της αγοράς, σαατλί τζαμί, με το κουτσουρεμένο καμπαναριό με το ρολόι
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

Τι ώρα να’ ναι; Στρέφεις το κεφάλι κατά το κουτσουρεμένο καμπαναριό στην εκκλησιά που ‘γινε τζαμί… Αυγουστιάτικια ζέστα στο Αϊβαλί…. Είναι ώρα για «τ’ Αι Γιαννιού του παναγύρ’». Στη γιορτή της εκκλησιάς της γειτονιάς των ανθρώπων της αγοράς.

Στη μοναδική Αιβαλιώτικη εκκλησιά με καμπαναριό που χε ρολόι… Αυτό το ρολόι έσωσε το καμπαναριό, σαν η εκκλησιά «τούρκεψε» μετά το 1922. Κουτσουρεύτηκε βέβαια για να μην είναι πιο αψηλό από το μιναρέ που χτίστηκε δίπλα, αλλά κάτι απέμεινε. «Σαατλί τζαμί» βαφτίστηκε χάρη σε ετούτο το ρολόι το τζαμί. Που πάει να πει «το τζαμί με το ρολόϊ».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ο Αι Γιάννης «στο τσαρσί» είναι η δεύτερη πιο παλιά Αιβαλιώτικη εκκλησιά μετά τον Ταξιάρχη. Ήταν πάντα η εκκλησιά της Αγοράς, ο Αι Γιάννης της αγοράς. Και το παζάρι που στηνόταν κάθε Κυριακή μόλις σχολούσε η εκκλησιά, εκεί μπροστά στηνόταν για τούτο κι ήταν «τ΄ Αι Γιαννιού του παζάρι».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ο Αι Γιάννης δεσπόζει στο κέντρο της Αιβαλιώτικιας αγοράς

Ο Δημητρός Ψαρρός λέει πως το αρχικό κτίσμα ήταν των αρχών του 17ου αιώνα. «Πρέπει να ήταν κάποιο ταπεινό μονόχωρο παρεκκλήσι. Βρισκόταν λίγο πιο πέρα από τα χαμηλότερα σπίτια του τότε οικισμού στην πλαγιά του λόφου με τις αγριοκυδωνιές, στον επίπεδο χώρο που αργότερα έγινε το κέντρο της πολιτείας. Ο χώρος αυτός εκτεινόταν ανοιχτός μέχρι την παραλία, που βρισκόταν τότε κάπου εκατό μέτρα ανατολικότερα από τη σημερινή, η οποία δημιουργήθηκε από προσχώσεις των χειμάρρων και από μπαζώματα μετά την καταστροφή του 1821. Εδώ βρισκόταν η σκάλα για τα πλεούμενα των θαλασσινών, κι από δω άρχιζε ο δρόμος των λαθρεμπόρων για το εσωτερικό της Ανατολής, που ακολουθούσε την κοίτη του ‘ποταμού’». Ετούτη το λοιπόν η μεγάλη αλάνα χρησιμοποιούτανε πάντα για τα αλισβερίσια των Αιβαλιωτών. Κάπως έτσι φτιαχτήκαν εδώ και τα μαγαζιά τους. Κάποιοι φτιάξαν και τα σπίτια τους. Ή κατοίκησαν στο πάνω πάτωμα των ισόγειων που ‘τανε μαγαζιά. Να ναι κοντά μην τύχει τίποτα… Τι να τύχαινε;

Πάντα όμως τα σπίτια ήταν λιγότερα από τα μαγαζιά. Για ετούτο κι η ενορία ήταν μικρή κι έβγαζε λιγότερους αντιπροσώπους στη δημογεροντία. Λίγους αναλογικά με τους παράδες που γεννούσαν οι κάτοικοι της.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Η ενορία του Αγίου Ιωάννη αν και δεύτερη παλιότερη εκκλησιά της πόλης μετά τον Ταξιάρχη, δημιουργήθηκε κάπου στα μέσα του 17ου αιώνα, λίγο μετά την ενορία του Αγίου Δημητρίου, η οποία αναφέρεται ως δεύτερη σε αρχαιότητα.

Γύρω στα 1750 χάρη στους παράδες που μαζευτήκαν στη γειτονιά  η παλιά εκκλησιά γκρεμίστηκε και ξαναχτίστηκε σε ρυθμό λεσβιακής βασιλικής, σαν την εκκλησιά των Ταξιαρχών που ‘ναι του 1753.

Ετούτος ο ναός κάηκε στο «τζουλούσι» του 1821, μα επισκευάστηκε σαν επέστρεψαν οι Αιβαλιώτες 10 χρόνια κοντά μετά. Στην εκκλησιά, στις πολιτικές έριδες της δεκαετίας του 1850 είχε την έδρα της και μαζευόταν η «φατρία των Σαλταίων», η «πάνω φατρία» ή «φατρία των πλούσιων»  με επικεφαλής το Χατζημαλή Σαλτέλλη. Κι ήρθε ο σεισμός του 1867. Η εκκλησιά έπαθε μεγάλες ζημιές. Λεφτά όμως πια υπήρχαν και μάλιστα πολλά Έτσι ο Αι Γιάννης φτιάχτηκε σε νεοκλασικό ρυθμό, με βαριά διακόσμηση στο εσωτερικό του κι εικονογράφηση του μεγάλου αγιογράφου Αγραφιώτη.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Από την πέτρα από το γειτονικό νταμάρι στήθηκε και το γοτθικό καμπαναριό «Τ’ Ανδρόν(ι)κου του ρουλόγ’» το λέγαν δωρεά κάποιου άγνωστου Ανδρόνικου.

 

Φωτογραφία της δεκαετίες του 1930. Δεξιά σε πρώτο πλάνο ο Αι Γιώργης. Στο κέντρο μπροστά στη θάλασσα ο Αι Γιάννης της Αγοράς. Με το καμπαναριό πριν το κουτσουρέψουν. Αριστερά φαίνονται τα ερείπια της Μητροπολιτικής εκκλησιάς της Παναγίας.

Και στις 29 Αυγούστου, κάθε 29 Αυγούστου το καλοκαιρινό πανηγύρι. Αποβραδίς εσπερινός, λειτουργία το πρωί με κόλλυβα των εμπόρων και των σιναφιών της αγοράς και στην άκρη ένας δίσκος «τ’ Αγιού» του πολιούχου και προστάτη Αϊ Γιώργη του Χιοπολίτη που μαρτύρησε κάπου εδώ μπροστά στα μαγαζιά…

Και σαν σχολούσε η εκκλησιά στην αυλή μεγάλοι δίσκοι με καρπούζια για όλους. Μπερεκέτια Αιβαλιώτικα την εποχή της άνθησης της πολιτείας.

Και το βράδυ «φανάρια». Κλειστοί κύλινδροι ή σφαίρες που αφήνονταν στον ουρανό της Πολιτείας, να τον φωτίσουν. Και τρώγαν «ντοντουρμάδες» και καρπούζια ξανά που όπως και το πρωί δε τα κόβαν στο «κεφάλι» γιατί ήταν η μέρα της «αποτομής της τιμίας κεφαλής του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή». Και κάτω στους Αγγελή το γιαλό, στα «Ηνωμένα καφενεία» οι μερακλήδες πίναν και ρακιά.

 

Τι ψάχνει πάλι αλαφροΐσκιωτε θα ρωτήσει κανείς. Τίποτα δεν ψάχνω. Περπατώ στους δρόμους και τραγουδάω χαμηλόφωνα σκοπούς της Ανατολής.

Και του χρόνου…

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»

Ο Βασίλης Τεντόμας μετάφέρει για πρώτη φορά την μαρτυρία του στο «Ν» με βαθιά συγκίνηση για όσα έζησε τη νύχτα της εισβολής στο Πολυτεχνείο και τα όσα προηγήθηκαν -Η γνωριμία του με τη Μαρία Ζερβού που έγινε σύντροφος της ζωής του
«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη

Στις 17 Νοεμβρίου 1982, η προτομή του Μιχάλη Μυρογιάννη αποκαλύφθηκε στο Πάρκο Αγίας Ειρήνης, με την οικογένειά του παρούσα και τον Δήμαρχο Απόστολο Αποστόλου δακρυσμένο!
Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!

«Διαμπερές τραύμα στο κεφάλι, βληθείς δια πυροβόλου όπλου, έξοδος εγκεφαλικής ουσίας» -Η ιστορία της εν ψυχρώ δολοφονίας του 20χρονου από τη Μυτιλήνη και η μαρτυρία που αποκάλυψε το έγκλημα της χούντας
Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας

Δολοφονίες και ύποπτοι θάνατοι συντοπιτών μας στο βιβλίο του Δημήτρη Βεριώνη – Αφιέρωμα των Φίλων Ιστορικής Μνήμης & Πολιτιστικής Δημιουργίας για την επέτειο του Πολυτεχνείου
Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά

Η 8η Νοεμβρίου 1912 μέσα από τη ματιά του Ασημάκη Πανσέληνου – Τα καράβια στο φως της αυγής, οι πλημμυρισμένοι δρόμοι και η ανθρωπιά μέσα στην ανατροπή του παλιού κόσμου
Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της

Πώς τα τραγούδια της χαράς και της ελπίδας αποτύπωσαν τον ενθουσιασμό της απελευθέρωσης μέσα από γερμανικές μελωδίες, προσωμιακά και τα περίφημα Επίστρατα
Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης

Ο Ιστορικός Στρατής Αναγνώστου εξιστορεί τα γεγονότα της 8ης Νοεμβρίου 1912
Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941

Σατυρικές επιστολές Αγιασωτών από το μέτωπο του πολέμου στην Ήπειρο, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Τρίβολος» -Επιμέλεια: Φίλοι ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ
Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι 296 σημαίες της Λέσβου

Τα ονόματα όλων των νεκρών Λέσβιων στα μέτωπα της Αλβανίας και της Μακεδονίας από τις 28 Οκτωβρίου 1940 μέχρι τις 22 Απριλίου 1941
Οι 296 σημαίες της Λέσβου
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!

82 χρόνια από την απελευθέρωση της Λέσβου από τις Ναζιστικές δυνάμεις κατοχής
10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ο παπά Στρατής έφυγε, μα το φως του δεν έσβησε ποτέ

Μια μέρα σαν τη σημερινή πριν 11 χρόνια, σε ηλικία μόλις 57 ετών, έφυγε από τη ζωή ο παπά Στρατής Δήμου από το Κεράμι της Λέσβου -Το παράδειγμα αγάπης και αλληλεγγύης του «μπαμπα-Νουρ» παραμένει πιο επίκαιρο από ποτέ
Ο παπά Στρατής έφυγε, μα το φως του δεν έσβησε ποτέ